Bên dòng

Yahoo! Việt Nam

2009-05-04T18:01:00.000-07:00

Thú hoang

2009-03-27T04:45:00.000-07:00

thơ
Văn Quốc Thanh

Bầy thú hoang trong khu vườn chật hẹp
được nuôi dạy vỗ về bởi những ông chủ già nua
mỗi bữa ăn được ném cho vài miếng thịt
đắt tiền - hoang phí
và những cái vuốt ve quen thuộc- tự hào.
II
Tuổi về chiều mệt mỏi
chủ thiếp đi cánh cửa chỉ khép hờ
rừng thênh thang gọi mời phía trước
tiếng suối reo róc rách dội về
ngào ngạt mùi hoa thơm cỏ lạ
thú tung tăng lạc giữa rừng chiều…
III
Rồi một hôm nhàn rỗi
những ông chủ đi săn
thú chợt nhận ra người mừng mừng, tủi tủi…
nhưng người thì bận rộn với cung tên.

Thôi muộn rồi con thú tội nghiệp kia ơi!
miếng thịt rừng hoang lừng thơm mùi tang tóc
thú và người ai dễ nhận ra nhau?
chiều nay
trong buổi tiệc
những ông chủ
nâng cốc
say!

Họp mặt Blogger tại Tiền Giang 13/6/08

2008-06-30T05:34:00.000-07:00

HTTâm: anh Xuân Bính, Thực Như, Hạt Cà Phê
xem tôi chụp hình có đẹp không?

Hồng Nam: dạ, em nghe rõ rồi nhà thơ Trần Đỗ Liêm, ạ

chụp hình lưu niệm ở Cồn Phụng

Thanh Xuân, Trần Đỗ Liêm

Thục Như, Hồng Ngọc

đường ra Cồn Phụng

Hồng Ngọc : nhờ ông xã chị bấn một pô

Hồng Vân, Hạt Cà Phê

Hồng Vân, Hạt Cà Phê, HTTâm, Mạnh Bình

Trần Thôi xem Thục Như ra tay làm mồi nhậu

Thanh Tuyền: anh Bình, coi chừng Xuân Quế

nhìn trộm mình phía sau đó.

ra giữa sông, Bích Hương ngồi cho vững đó nhé.

1,2,3 xem Mạnh Bình trổ tài phó nháy nè,

Hồng Nam, Bích Hương

Hạt Cà Phê: anh Tâm mà bấm máy thì hết ý

bềnh bồng nón lá che nghiêng.(ảnh Trần Thôi)

Trái tim đảo ngược

2008-02-15T23:12:00.000-08:00

thơ Văn Quốc Thanh

Đêm nay say đứng trước gương soi
Mảnh kiếng vỡ làm ngực anh rách toạc
Anh thấy trái tim mình đảo ngược thành ngọn lửa
Cứ bập bùng cháy bỏng yêu thương.

Không hiểu cớ gì anh lại uống nhiều hơn
Dốc cùng kiệt đến bình khô cạn rượu
Mượn men đốt cái tế bào ung bướu
Mầm tương tư đày đoạ một kiếp người.

Ừ mai này anh sẽ tập quên
Quên để dối lòng khi thương nhớ.
Để soi gương không còn bỡ ngỡ
Khi thấy trái tim mình đảo ngược
như ngọn lửa em ơi!
VL 6/10/05

vô đề

2008-02-13T22:22:00.001-08:00

Hôm nay quán cóc sao nhiều khách
Thiên hạ thất tình hết rồi ư?
Ta buồn em cũng ra hè phố
Uống cạn chén đời vẫn chiêm bao

Say xuân

2008-02-10T06:49:00.000-08:00

thơ
Văn Quốc Thanh

Anh rót chén rượu đầy
Hương đưa tình lãng đãng
Ngữa nghiêng lưng rượu cạn
Giọt đắng ngọt bờ môi.

Em nâng chén rượu nồng
Xuân đi… rồi xuân lại
Để ngàn năm giữ mãi
Đêm trừ tịch mùi hương…

Ta rót vào đời nhau
Những mùa xuân bất tận
Như bình minh đón nhận
Đêm hoan sơ cuộc tình...

Vui Xuân mùng 4 với bạn bè văn nghệ, báo chí

2008-02-09T21:10:00.000-08:00

Vui Xuân Mậu Tý

2008-02-09T20:13:00.000-08:00

2008-02-09T05:04:00.000-08:00

tại nhà nhà thơ Song Hảo ngày mùng 3

2008-02-08T03:54:00.000-08:00

2008-02-08T03:52:00.000-08:00

cùng với chú thím Tư tại nhà

2008-02-08T03:50:00.000-08:00

Càphê với hoạ sỉ Lâm Chiêu Đồng ngày mùng một

2008-02-08T03:49:00.000-08:00

vợ chồng nhà thơ Phan Phúc Bình đến nhà chúc Tết

Cháu ngoại về quậy quá!

2008-02-08T03:44:00.000-08:00

bắt tay nè!

2008-02-08T03:36:00.000-08:00

con sẽ làm được thủ môn cho ông Ngoại xem

2008-02-08T03:31:00.000-08:00

Bông ở đâu mà ra thế nè?

2008-02-08T03:26:00.001-08:00

Ui, mắc cỡ quá Ngoại ơi!

2008-02-08T03:20:00.000-08:00

cho em cắn miếng coi

Trước cỗng nhà vua

2008-01-14T02:24:00.000-08:00

Văn Quốc Thanh

Trong đêm tĩnh mịch, từ phiá cỗng cung điện nhà Vua những tiếng tranh cãi vang lên ồn ào. Giọng người Lính có vẻ quyết liệt:
- Tôi có vũ khí trên tay thì tính mạng nhà vua được bảo vệ. Tôi an tòan nhất!
Cửa sắt cướp lời:
- Thân tôi rắn chắc, tôi sẽ ngăn chặn những kẻ có ý đồ xâm phạm đến nhà vua.Tôi mạnh nhất!
Chìa khóa giành phần về mình :
- Khi có tôi, Cửa anh mới được mở, Lính các anh mới được vào. Tôi nằm trong túi áo nhà vua,Tôi thân tín nhất!
Chỉ có Ổ Khóa không ồn ào, nhưng chịu nhiều cay đắng. Một hôm, sau buổi dạo chơi về, nhà Vua móc túi áo trao Chìa cho người Lính gác. Anh ta toát mồ hôi, Chía khóa cũng giật mình vì miệng Khóa bị kẻ xấu nhét cây bịt kín. Cửa sắt run bần bật, nó cố gồng mình nhưng cũng không tự mở ra được. Nhà vua truyền lịnh cưa đứt Ổ khóa.
Thế là Khóa bị cưa tay, bịt miệng. Nhà vua đâu còn nhớ đến những đêm mưa gió khi người lính gác ngủ quên nó vẫn choàng tay ôm ghì cánh cửa để ông yên giấc; ông cũng quên tuốt cái dáng uy nghi của nó trước kho vàng ngày trước.
Bây giờ mọi việc đã qua rổi, nhà Vua không còn bận tâm gì nữa, nơi cung đình ngài ung dung đi lại.Trên ngực người Lính lấp lánh huân chương. Cánh cửa sắt được phết lên màu sơn sặc sỡ. Chìa khóa được mạ vàng nằm chễm chệ trong lồng kính lưu bão vật, còn Ổ khóa bị vứt ra trước cỗng mãi nằm đó.
Tội nghiệp ! Nó hoen rỉ, nằm trơ ra cái miệng câm cùng cánh tay cụt ngủn.

Dấu chân quen

2008-01-07T04:22:00.000-08:00

Văn Quốc Thanh

(Tặng Mỹ Nhung giảng viên Trường CĐCĐ Vĩnh Long)

Có những lần anh cầm vợt vào sân
Mành lưới giăng như vô tình ngăn cách
Sân cầu rộng mở ra như trang sách
Em tài hoa vẽ những đường chuyền.

Từng trái cầu vượt lưới chao nghiêng
Như cánh hoa nhẹ nhàng lướt gió
Em tinh tế cố tình bỏ nhỏ
Thầm khuyên anh phải thử thách chính mình.

Nhiều khi em cố ý hay vô tình
Dành cho anh những đường cầu lắt lẻo?
Anh phát hiện trên đường đời vạn nẻo
Góc sân cầu rạng rỡ đoá hồng Nhung.

Rồi mỗi chiều ta lại đứng chung
Cây vợt càng khắc sâu nỗi nhớ
Và mành lưới không còn cách trở
Khi sân cầu hòa lẫn giọt mồ hôi.

Anh đến sân cầu chỉ có vậy thôi
Sao chiều đến cứ nao lòng chờ đợi?
Bâng khuâng quá khi em chưa tới
Nhớ vô cùng một dấu chân quen…

25/11/2007

Nhớ mẹ mùa bão lũ

2007-10-12T20:39:00.000-07:00

Văn Quốc Thanh

Nửa đời con sông nước Cửu Long
Bầm tím ruột khi nhớ về quê mẹ
Bên dòng phù sa con âm thầm lặng lẽ
Tóc bạc quê người - nhớ lắm mẹ ơi!

Đêm nghe gió từng cơn đổi ngọn
Nhớ vô cùng khúc ruột miền Trung
Mùa mưa lũ mẹ ngồi canh nước lớn
Nơm nớp lo cơn bão chuyễn đường.

Xin giông bão hãy ra biển cả
Thử thách mình trước đại dương xanh
Nơi mẹ ở mỏng manh vách lá
Đừng làm đau như đã vô tình.

Nơi mẹ ở thơm mùi khoai nướng
Đồng ban trưa nắng rám da người
Con trâu đứng nhai mầm cổ tích
Cỏ xanh rì thơm suốt đường đê.

Ở nơi ấy mùa đông trời rét
Chân run run mẹ lội ruộng sâu
Áo không đủ che lòng đẫm ướt
Nhớ thương bầy con đi xa.

Nơi quê mình sông Thu Bồn vẫn chảy
Con nằm đây nghe sóng Cổ Chiên
Thèm mì Quảng ngủ mơ thấy mẹ
Ánh mắt cười khói bếp thơm hơn.

Chúng con qua bảy núi năm rừng
Lòng mắc nợ lời ru của mẹ
Thương rát giọng à ơi đứt đoạn
Bất hạnh đến cùng bão lụt mỗi năm.

một số hình ảnh Trại sáng tác Văn học Tây Ninh

2007-10-12T20:38:00.000-07:00

trong một đêm Ponpot đã

thảm sát một gia đình

công viên Mặt Trời

Bạch Dương Thi quán

thành Bảo Long Giang

Cảm nhận bài thơ "Con người và chiếc bóng" của VQT

2007-08-07T04:21:00.000-07:00

Cảm nhận của nhà văn
Hồ Tĩnh Tâm

Con người và chiếc bóng

thơ Văn Quốc Thanh

Có những đêm thiếu ánh đèn dầu

Căn phòng chật và bóng đêm dày đặc

Tôi chợt nhớ một ngày vào buổi ban mai

Mặt trời mọc chiếc đầu tôi đổ xuống.

Có những đêm dưới ánh đèn dầu

Vùng ánh sáng lẻ loi lạnh ngắt

Tôi chợt nhớ một ngày vào buổi ban trưa

Mặt trời ở đỉnh cao vời vợi

Chiếc đầu tôi lại ở dưới chân mình.

Có những đêm thức với đèn dầu

Cơn gió trêu người. Ngọn đèn khuya lắt lẻo

Tôi chợt nhớ một ngày vào buổi hoàng hôn

Mặt trời rơi vào bóng đêm u tịch.

Ôi! Thời gian và chiếc bóng con người

Ôi! Mặt trời mãi xoay vần muôn thuở

Thơ và người có là duyên nợ

Ta mãi tìm sao câu chữ vẫn lặng thinh!

Rực rỡ phương Đông, bóng đổ trời Tây

Mặt trời càng cao bóng người càng nhỏ bé.

Hôm nay tôi nằm nhà với cơn đau vẫn còn ê ẩm trên ngực, cảm thấy trống trải nên tìm đọc bạn bè cho khuây khỏa, bất ngờ chạm phải “Con người và chiếc bóng” của Văn Quốc Thanh. Vậy là đọc. Đọc xong rồi thì nhìn lướt qua toàn bộ trang blog của anh.Đẹp và nghiêm túc. Cảm nhận ấy khiến tôi phải đọc lại lần nữa bài thơ trên. Bất chợt nhận ra mình quá nhỏ bé. Đúng như Văn Quốc Thanh đã viết: “Mặt trời càng cao bóng người càng nhỏ bé”.Bài thơ không dài lắm, cứ nhắc đi nhắc lại hình ảnh một ngọn đèn dầu hiu hắt. Nó hiu hắt đến mức, nhiều khi không hề có mà ta vẫn cảm thấy nó hiu hắt rưng rưng ở đâu đó, như trong khổ thơ đầu tiên Văn Quốc Thanh đã đề cập. Và cũng bởi ngọn đèn dầu quá hiu hắt, mà suốt ba khổ thơ đầu, bóng đêm như trùm xuống đời ta một nỗi niềm u ẩn.

Từ trong bóng tối bao phủ ấy, Văn Quốc Thanh nhìn thấy ban mai, ban trưa và hoàng hôn, vạch vào không gian quỹ đạo của mặt trời một đường cong tiền định của kiếp người quá đổi vô vi. Đó là chiếc bóng của mình. Chiếc bóng nhỏ nhoi và cô độc, luôn là đà trên mặt đất, luôn quanh quẩn dưới chân người, như là định mệnh của phận kiếp không thể dứt ra được.Mặt trời cứ đi, cứ đi, cứ đi trong dòng thời gian vô tận. Còn chiếc bóng vẫn cứ quanh quẩn vướng vấp dưới chân người, không buông khỏi con người.

Cùng với chiếc bóng của mình, Văn Quốc Thanh nhìn thấy gió, nghe thấy gió, biết là gió trêu người u ẩn với ngọn đèn hiu hắt. “Mặt trời rơi vào bóng đêm u tịch”. Im lặng sóng sượt một vũng tối, nhưng chiếc bóng nhất định vẫn còn, bởi nói như nhà Phật: không ai ra khỏi chiếc bóng của mình.

Tôi dừng lại ở khổ thơ thứ ba của Văn Quốc Thanh. Dừng lại để được chậm hơn trong ngẫm nghĩ về mình.

Đêm hôm qua tôi đã phạm một lỗi lầm vì nông nổi. Trong cơn đau thắt ở vùng ngực, tôi không ngủ được, tôi ngồi đọc lại “Đàn hương hình” của Mạc Ngôn. Những cơn ho dội lên, khiến cơn đau thắt vùng ngực phải càng xúi tôi bực mình. Gập cuốn sách lại ở chương “Đàn tế thần”, tôi ngẫm nghĩ về nỗi đau của Triệu Giáp và Tôn Bính, càng thấy đau cho mình. Mi Nương! Mi Nương ơi! Sao mà đau quá vầy nè! Ổ cứng di động 80 Gb của tôi chứa tới gần 60 Gb đã không còn một tập tin nào. Trống lổng đến căm hận mấy cái mail đã bắn virus vào tôi.

Vậy là tôi phạm sai lầm trong nóng giận. Tôi đã bắn đi một cái mail mà lẽ ra tôi không nên làm như thế.

Sáng nay đọc tiếp chương “Kiệt tác”, mới được mấy trang thì nhức đầu, gập sách lại. Không thể vào Gmail được. Trong Yahoo tôi bị người ta kết tội bởi cái mail si rồ ấy. Cái bóng của tôi ơi! Sao mà khổ vầy nè trời! Từ mở Gmail, bạn bè tôi vẫn thư từ với tôi ở đó. Chẳng biết hôm nay có ai gởi bài cho tôi không? Sao mà khổ vầy nè trời!Khổ thơ cuối của Văn Quốc Thanh nhói lên buốt nhức:

Thơ và người có là duyên nợ

Ta mãi tìm sao câu chữ vẫn lặng thinh!

Bạn của tôi ơi, tôi không thể viết được nữa! Tôi phải đi tìm chiếc bóng của mình, trong vũng tối của nỗi buồn ám ảnh một thời qua.

Tiết xuân đang đến ư?

Nhưng chiếc bóng của tôi lạc ở đâu rồi!..

HTT

Từ Trừơng Sơn cho ta và đọng lại…

2007-06-04T16:47:00.000-07:00

ký
Văn Quốc Thanh

Sau nhiều lần trăn trở của ban lãnh đạo Hội, cuối cùng chúng tôi không những có một cuộc hành trình về nguồn tìm hiểu những dấu vết cha anh ghi đậm bằng xương máu gởi lại Trường Sơn mà còn làm một chuyến hành hương xuyên Việt đầy ý nghĩa từ Vĩnh Long đến đất tổ Hùng Vương.
Đoàn gồm 24 thành viên của Hội và 2 “nghệ sĩ đường dài”.
Giờ qui định là 3 giờ sáng ngày 5 tháng 3 năm 2001 xe sẽ khởi hành tại Hội văn nghệ. Lòng tôi bình thản không nôn nao như những chuyến đi xa trước. Sao lại có sự thay đổi lạ thường đến thế, tất cả cảm xúc nguội lạnh rồi chăng? Đến Hội thấy vài anh em trong phân hội nhiếp ảnh ngồi uống cà phê tán gẫu. Thái Hồng từ trên lầu ì ạch xách va-li đi xuống và theo sau Song Hảo cũng rời phòng. Bình Inox đựng nước uống chuẩn bị chuyển lên xe. Ai đó buông câu đùa:“ nước nầy mang theo dành cho nhà thơ S.H. tắm” và anh Bảy Ngộ chen vào:“ tôi xí phần nước tắm ấy để uAống chắc trẻ mãi không già ”. Thế là cả bọn cùng cười. Ồ cũng vui quá chư !
Xe qua cầu Mỹ Thuận, Vĩnh Long còn chìm trong màn đêm chỉ vài người thức sớm tập thể dục chạy bộ trên hành lang cầu và trên xe anh em râm ran trao nhau vài mẩu chuyện.
Bình minh ngày mới bắt đầu. Chúng tôi rong ruổi trên Quốc lộ 13 Dưới ánh nắng ban mai, những mái nhà ngói vách gạch hai bên đường không cột xi măng cốt thép kiên cố như ở miệt đồng bằng Nam bộ. Khi vào địa phận tỉnh Bình Dương thì xuất hiện vài điểm thu phí giao thông và sự việc nầy như lặp lại nhiều lần trên suốt dọc dài đất nước. Một số anh em chưa có điều kiện đi xa cảm thấy khó chịu. Âu đó là lẽ thường tình của thời kinh tế thị trường trong giai đoạn đất nước phát triển, nhưng phải thừa nhận ở phía Bắc người ta làm việc khoa học hơn, tận tâm hơn, nhân viên đến tận xe xé biên lai thu tiền chứ không ngồi một chỗ chờ bác tài đóng cửa xe chạy bức hơi thở tới quầy có khi phải chờ đợi.
Buổi cơm chính thức xa nhà là một quán ven đường ở huyện Đắc Nông nhưng giá khá đắt. Hơn ba mươi phút ăn nghỉ đoàn lại tiếp tục lên đèo xuống dốc, có những đoạn ngoặc hình cong như chữ S rất gắt. Thấp thoáng bóng dáng những thiếu nữ người dân tộc xuất hiện, họ vận khố màu sặc sỡ lầm lủi đi về xóm nhà sàn nằm cập dưới chân núi. Xe càng lúc càng đạt đến độ cao vài anh em cảm thấy ù tai khó chịu. Mùa nầy hoa cà phê nở rộ, lần đầu nhìn thấy màu trắng ấy cô bạn ngồi bên hỏi hoa gì. Tôi cứ ngỡ đó là hoa bông vải. Ngớ ngẩn thật.
Bóng nắng ngã về chiều, đoàn đến khách sạn Ban Mê. Tôi thật sự lo lắng trước cái vẻ sang trọng choáng ngợp nầy bởi hiểu rõ tâm trạng của anh chị trong ban lãnh đạo là chế độ ăn nghỉ rất hạn chế. Nhưng không sao cũng có giá hạng lèn phèn cho những người nghèo như anh em văn nghệ. Thôi tự an ủi với nhau: “ăn nhiều chứ ở có bao nhiêu” nên tất cả dồn hết vào dãy nhà nép khiêm nhường cuối khách sạn.
Người ta thường nói đến Đăk Lăk mà chưa viếng bản Đôn kể như chưa biết Ban Mê. Vậy là mãn nguyện lắm rồi. Chính tôi cũng không ngờ mình lại có mặt tại Tây nguyên để lắng nghe tiếng suối róc rách, tiếng chim rừng gọi nhau ríu rít. Trước cảnh thiên nhiên đầy thi vị, Hồng Cầu đưa máy ảnh nhờ tôi làm phó nháy không biết đẹp xấu thế nào cứ cầm máy bấm đại cho nàng trước đã. Anh em nhiếp ảnh tranh thủ tản ra săn lùng những cảnh đẹp của núi rừng. Vào cầu treo phải mua vé, giá 6.000đ/người. Mới bước chân lên cầu đã thấy thân người cứ đong đưa đong đưa mãi, tôi nghịch ngợm nghiêng hết bên nầy rồi lại nghiêng sang bên khác cho đến khi nào cầu treo lắc lư dữ dội mới thôi làm ai nấy cũng cười bò. Ngọn gió núi thổi lùa, đứng cheo leo giữa con suối trong xanh, Ngọc Phướng sợ đứt dây treo cả nhóm sẽ rơi tõm xuống nước. Các anh nhiếp ảnh thấy vài cô sơn nữ rất tự nhiên ngâm mình kì cọ giữa dòng suối mát, đưa máy ảnh vào tần ngắm. Có lẽ bị phát hiện nên trong chốc lát các nàng tiên nơi sơn dã vội khoát khăn choàng che kín thân.
Tối, về căn tin khách sạn dùng cơm, bữa cơm tương đối ngon miệng. Cái rét vùng cao lạnh thấu xương hay chúng tôi đang mang theo hơi ấm đồng bằng, rất khó ngủ. Ở phòng tôi có anh bạn của Lê Minh Vũ làm ban tuyên giáo tỉnh Dăk Lăk đến chơi và rũ cả phòng đi lai rai, qua chén thù chén tạc, mới biết tình hình Tây nguyên dạo nay không ổn lắm. Kẻ xấu lợi dụng tính hiền lành chất phát của đồng bào dân tộc để xuyên tạc, xúi giục họ manh động, do đó để bảo vệ an ninh tốt thì người nước ngoài và khách du lịch chưa được phép vào. May chúng tôi là dân văn nghệ nên chính quyền sở tại ít quan tâm. Lúc chiều cả đoàn còn dự định ở lại bản Đôn nhóm lửa trại và nghỉ đêm giữa suối rừng nữa chứ ! Ôi cái máu văn nghệ thật hồn nhiên dễ thương hết biết.
Ngày 6-5-2001 đoàn rời Ban Mê. Trên con đường rừng ngoằn ngoèo, hai bên là những tàng thông vương cao trong thời sung mãn, nhìn xuyên sâu vào vùng ánh sáng lờ phía cuối chân đồi một số anh em bị ảo giác đánh lừa thị giác cứ ngỡ đó là mặt nước của một dòng sông thơ mộng hay mặt biển êm đềm. Trong màn sương mai mờ đục ở đồi giao bưu huyện Krông-Pút không còn dấu tích bom đạn, đài tưởng niệm vươn cao sừng sững. Mọi người lặng lẽ cúi đầu chiêm nghiệm trước chiến công của những anh hùng liệt sĩ nằm xuống hiến dâng thân mình cho Tổ quốc. Thời gian quá ngắn mấy bác phó nháy tiếc hùi hụi vì chưa chọn được tầm ngắm vừa ý. Người bận rộn nhất trên xe lúc nầy có lẽ là Trần Hòa Bình, anh đang tìm cách liên hệ với bạn bè ở Pleiku tìm chỗ nghỉ cho đoàn, trên xe có hai chiếc điện thoại di động nên mọi việc nghỉ ngơi của đoàn được anh ổn định bằng cách “điều khiển từ xa”.
Đây là lần thứ hai sau gần tám năm trở lại phố núi, lòng tôi cứ nôn nao đến lạ, muốn tìm thăm bạn cũ. Dưới cái nắng trưa rất gắt chúng tôi đến nhà anh Khắc Quán (cựu chủ tịch Hội Văn nghệ Gia Lai) trên phố Hùng Vương ngồi ôn lại những kỷ niệm thời anh đưa bạn bè văn nghệ Vĩnh Long đến thăm Pleiku (1993). Nhớ đầm Ô Loan, nhớ Chân trời tím, nhớ hương rượu sâm Ngọc Linh, nhớ vị đắng cà phê phố núi ngày nào. Nay phố núi đã thay da đổi thịt. Thủy điện Yali đẹp hơn xưa. Biển Hồ nhộn nhịp hơn nhiều, nhưng với tôi Biển Hồ vẫn nhuộm một vẻ buồn sâu lắng. Đêm phố núi không thấy “em cao nguyên” má đỏ môi hồng mà nghe lòng lành lạnh. Cái lạnh của người thường sáng nắng chiều mưa…
Pleiku ắp đầy tình bạn. Làm sao chúng tôi có thể quên được “một đêm nằm hơn một nằm ở” trong khách sạn sang trọng Thuận Hải đầy đủ tiện nghi, phòng có sẵn Tivi, điện thoại, có cả bồn nước tắm nóng lạnh do ngành công an tỉnh bạn thết đãi. Anh Dương, anh Long tiễn đoàn về xuôi. Nhìn cái vẫy tay tạm biệt mà nghe nao lòng. Thôi tất cả những tình cảm ấy cũng đành nén lại. Phải lên đường. Đây là ngày thứ ba xa nhà. Những ngọn gió ngọt ngào của vùng sông nước đồng bằng Nam bộ thay vào là những ngọn gió núi ắp đầy tình yêu bè bạn cứ mãi theo chân đoàn vượt qua bao đèo cao dốc đứng. Những địa danh lạ lẫm trên Quốc lộ 19, 21 như đèo An Khê, đèo Mâng Yang nâng đôi chân cao thêm và tâm hồn mình như choáng ngợp trước cảnh thiên nhiên hùng vĩ. Đứng bên nầy đỉnh đèo nhìn sang bên kia sườn núi thấy những đoàn xe nối đuôi nhau lên dốc như những chú rùa già lặng lẽ lê từng bước nặng nhọc về đích. Dù chưa đến ngày “Quốc tế phụ nữ” nhưng, râm ran trên xe những câu thơ ngẫu hứng về ngày Tám tháng Ba xuất hiện. Anh Hồ Tĩnh Tâm khởi đầu:“Ngày mai mùng tám tháng ba, hôm nay mùng bảy chúng ta lên đèo”. Ai đó tiếp lời : “Lên đèo dừng lại “đá bèo”. Sang ngày mùng chín dẫu nghèo không sao”. Sau khi hiểu thấu cái nghĩa tinh nghịch từ hai chữ “giàu nghèo” của một cậu bé ngây ngô nhìn những người đàn ông tắm biển thì những tiếng cười trên xe như vang dội núi rừng.
Lịch trình đã vạch trước phải đến bảo tàng Quang Trung, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định ngay trong buổi sáng. Chiến công hiển hách của người anh hùng áo vải qua giọng thuyết minh hùng hồn của anh Thông gợi lại niềm tự hào cha ông với tài dụng binh thần tốc, chuyển quân nhanh trên chính đôi vai người lính bởi những chiếc võng thô sơ thay phiên người thức khiêng người ngủ. Bí mật quân sự tuyệt vời, quân xâm lược không tài nào biết được ta âm thầm đóng những chiếc tàu chiến chở hàng trăm hàng ngàn binh lính vận chuyển bằng sức người. Lương thực dự trữ cho trận đánh chỉ là những chiếc bánh tráng-món ăn thuần túy của dân tộc.
Đặt chân đến đất Bình Định tôi chợt nhớ câu ca dao: “Ai ra Bình Định mà coi. Đàn bà cũng biết cầm roi đi quyền”. Vâng, sau khi tham quan bảo tàng thì tiếng nhạc võ bên kia hội trường như thúc giục. Song Hảo, Ngọc Phướng quay ra quày bán vé nhưng giá quá cao phải tốn thêm ba trăm ngàn đồng. Đành tiếc. Nhưng trong lúc thuyết minh, anh Thông biết chúng tôi là những người làm văn nghệ và phát hiện Song Hảo là nhà thơ có nhiều bài được phổ nhạc rộng khắp nên anh thông cảm mời cả đoàn “đường bệ” vào thẳng hội trường xem biểu diễn nhạc võ dân tộc.
Nhạc võ Tây Sơn tập hợp các vũ điệu hoành tráng, bi hùng giàu tính nghệ thuật. Chúng tôi say mê nhìn các chàng trai cô gái vận sắc phục dân tộc uốn lượn lả lướt mang trên mình gươm, đao, khiêng, cung, côn, kiếm của các dân tộc Mèo, Giarai, Êđê, BaNa… qua các vũ điệu điệu Khơgơhátkhinl, Chinđinavas… múa khiêng thể hiện tinh thần thượng võ.
Bác tài vui lây với không khí văn nghệ, cái không khí như vượt ra vòng lẩn quẩn của không gian và thời gian làm cho tâm hồn con người luôn trẻ lại nên lúc ghé trại phong Qui Hòa ở thành phố Qui Nhơn anh rất thông cảm nới lỏng giờ giấc để một số anh em đủ thời gian lội ra ghềnh Ráng viếng mộ thi sĩ Hàn Mặc Tử. Dọc theo bờ biển, nép mình dưới những ngọn dương là dãy tượng bán thân của các bậc vĩ nhân và những câu danh ngôn bất hủ. Lời nói và hành động của họ như vẫn còn đọng lại đâu đây, như đang cùng sóng biển rì rào, cùng tiếng dương vi vu cho đến mãi muôn đời. Ngày xưa, ai vướng vào bệnh hủi chẳng khác nào nhận vào mình bản án tử hình, họ bị chính đồng loại thiếu hiểu biết xa lánh. Tôi dừng lại thật lâu bên chiếc giường Hàn Mặc Tử, đọc lá thư ông tâm sự với mẹ, ông nén nỗi đau dồn vào bốn chữ “đứa con bất hiếu”. Ông tự cô lập mình để ngậm đắng nuốt cay nhả cho đời những áng thơ tuyệt tác. Rồi sau nỗi đau của những người bất hạnh, trại phong Qui Hòa đón nhận biết bao tấm lòng cao cả của những người giàu lòng nhân ái không phân biệt màu da sắc tộc, không phân biệt tôn giáo tín ngưỡng tìm đến. BS Nguyễn Thị Được đưa gia đình đến sinh sống chăm sóc bịnh nhân coi đây như quê hương mình, đặc biệt BS Trần Hữu Ngoạn tự chích vi trùng bệnh vào chính cơ thể để chứng minh bịnh phong chẳng có gì đáng sợ. Ngày nay bệnh phong đã bị đẩy lùi nhưng nỗi ám ảnh của nó vẫn còn đó, những chai nước suối trước mặt anh em trong đoàn tại phòng khách trại vẫn còn nhiều người chưa dám bật nắp.
Chiều nay, chị Song Hảo liên hệ anh Hiếu (chủ tịch Hội Văn Nghệ Quảng Ngãi) đã lo chỗ ăn chỗ nghỉ xong nhưng vì trục trặc kỹ thuật, giờ chót đoàn đến trễ sợ làm phiền bạn nên đành phụ lòng anh. Hẹn lúc quay về.
Nềm vui như đan quyện cùng nỗi buồn. Nỗi buồn của những trái tim nhạy cảm trước nỗi đau của đồng bào ruột thịt khi sáng nay (8/3/2001) chúng tôi đặt chân đến Sơn Mỹ. Ít ai ngờ rằng trong một buổi sáng mà 504 con người ngã xuống trước nòng súng của kẻ thù và bọn tay sai bán nước. Họ gồm những người già, đàn bà, trẻ con. Có em còn nhỏ quá, có em tuổi mới vừa lên bảy mà dám lấy thân mình đổi lấy cái chết để che chở cho đứa em bé bỏng. Có cụ già bị chúng bức râu, nhổ tóc. Có những thiếu phụ mang thai gần ngày vượt cạn bị những tên lính ngoại xâm lòng người dạ thú lôi ra hãm hiếp rồi chĩa súng bắn bỏ. Cô Anh Thư đứng thuyết minh cũng không cầm nổi nước mắt, kéo theo những đôi mắt đỏ hoe nhòe lệ của nhiều anh em trong đoàn nhỏ xuống. Hơn bốn năm làm thuyết minh mà khi gợi lại cảnh đau thương tan tác của đồng bào Sơn Mỹ cô phải nghẹn lại, nhiều lần cô xin lỗi bởi những tiếng nấc làm gián đoạn, nhưng cô nào có lỗi gì đâu. Cái lỗi chung của chúng ta là chưa làm lành những vết thương của những người trong cuộc. Có những đứa trẻ may mắn thoát chết-là nhân chứng sống hiếm hoi trong khi địa phương còn khó khăn không giữ được để bây giờ họ đang sống tha phương cầu thực đâu đó trong thành phố.
Ngày bọn mày râu chờ đợi nhất là ngày Tám tháng Ba. Anh Trần Hòa Bình và anh Hà Ngọc Ngộ bí mật gom anh em kẻ ít người nhiều để làm một cái gì đó thật bất ngờ dành cho mấy chị. Biết tìm đâu ra một bó hoa giữa chốn xa lạ, tôi đem chuyện nầy tâm sự với anh chủ quán gần khách sạn và được anh hồ hởi tình nguyện chở ra chợ Quảng Ngãi mua bó hoa tươi và ít quà mang lên xe. Các chị cười tủm tỉm:“Ôi đàn ông các người hôm nay sao mà dễ thương vậy”. Buổi lễ dự định sẽ tấp vào một quán ven đường nào đó nhưng anh em nôn nao quá, bèn hội ý chớp nhoáng là tổ chức ngay tại chỗ ngồi. Thế là trên xe sẵn có micro, ampli. Tôi dõng dạc tuyên bố khai mạc lễ Tám tháng Ba, Trần Hòa Bình thay mặt cánh “mày râu”, nhà thơ Song Hảo đại diện phái đẹp nhận hoa, quà và đón nhận cái quàng tay“xúi giục” thắm thiết của bè bạn và theo sau là những tiết mục văn nghệ ca ngợi “công lao” phái đẹp kéo dài cả hàng chục cây số. Có lẽ anh em trong đoàn và cũng có thể chưa nơi nào có một ngày lễ “Quốc tế phụ nữ” lãng mạn như thế. Không khí ngày tám tháng ba đuổi theo đoàn về tận Đà Nẵng và phái đẹp nhà ta lần nữa được khách sạn Thanh Bình ưu ái tặng một làn hoa đẹp.
Đứng trên nóc sân thượng khách sạn Thanh Bình nhìn về phía đông- bán đảo Sơn Trà, chỉ cần ngồi xe mươi phút là đến Ngũ Hành Sơn. Năm ngọn núi đã dệt cho đời bao nhiêu huyền thoại, ngoài những giá trị tinh thần nó còn là chỗ tựa giúp quân dân ta gầy dựng cơ sở bí mật trong cuộc kháng chiến chống Mỹ và ngày nay góp phần tích cực giải quyết kinh tế địa phương. Tiếng đục đẽo dậy lên, bằng đội tay tài hoa của các nghệ nhân buộc đá phải có hồn, đá như biết nói. Những chú sư tử, chim muông, đền đài và những nàng tiên khỏa thân từ đá bước ra làm khách thập phương ngất ngây sửng sốt. Rời núi Ngũ Hành, xe như nặng thêm bởi nhiều kỷ vật.
Ngược hành trình chúng tôi đi về Hội An. Phố cổ Hội An không rộng (4 phường,7 xã), hai bên đường phố là những ngôi nhà trệt, chen lẫn những nhà tầng mái ngói nhuộm vẻ rêu phong. Khách được nhân viên du lịch hướng dẫn thăm chùa Ông, Chùa cầu, Hội quán người Hoa, nghề truyền thống mộc-gốm, giếng cổ hình vuông, cổ vật…
Hàng tháng hễ vào đêm mười bốn âm lịch, cứ đến mười tám giờ, tất cả hệ thống đèn điện bị cúp, thay vào đó là những chiếc đèn lồng, những cây nến đủ kích cỡ. Nhà nhà lên đèn, quán xá lên đèn, những chiếc đèn lồng đầy màu sắc sặc sỡ. Khách nước ngoài cảm thấy lạ lẫm trước những loại hình nghệ thuật dân tộc độc đáo của người Việt Nam như hát bội, hát hò khoan, rao bài chòi, đấu võ, đánh cờ người… Hơn hai mươi giờ dân chúng tụ tập rất đông dọc theo bờ sông để thưởng thức đêm hội họa đăng. Những chiếc lồng đèn hình chậu gọn gàng xinh xắn được thả xuống sông trôi dập dềnh trên sóng nước trong không khí thanh bình vui nhộn. Dưới sông đèn hoa rực rỡ, trên trời con trăng mười bốn sáng ngời vành vạnh. Ôi quê hương mình đẹp quá!
Giã từ Đà Nẵng (9/3/2001), chúng tôi băng đèo Hải Vân, xe lên lưng chừng sườn núi, qua nàn sương mờ trộn lẫn cơn mưa rừng lất phất, một chiếc xe bồn lật ngang nằm chắn lối. Gặp nạn rồi ! Gần hai giờ đồng hồ mới lên đến đỉnh. Bác tài tạm cho xe nghỉ. Anh em mỹ thuật tranh thủ chọn góc ngồi cầm cọ. Các chàng phó nháy bất lực trước nàn sương mù dày đặc, nhưng với nhiều kinh nghiệm không chịu bó tay, bằng mọi cách phải khắc phục thời tiết để ngày về có những tấm ảnh đẹp đèo Hải Vân khoe với bạn bè. Mấy chị chẳng hứng thú xuống xe dạo chơi trong cái rét như đồng lõa cùng cơn mưa rừng ngấm vào da thịt giữa đèo cao heo hút.
Huế vẫn mộng mơ trầm mặc như ngày nào, cũng đền đài lăng tẩm và ắp đầy tình bè bạn. Anh Võ Quê đến tận khách sạn Khải Hoàn mời chúng tôi xuống đò, tách bến Ngự Bình thưởng ngoạn đêm ca nhạc trên sông Hương. Nghệ sĩ là những người địa phương thuộc thành phần ưu tú quốc gia như NSUT, Khánh Vân, Minh Nguyệt… những câu hò, điệu lý hòa cùng nhạc cụ cổ truyền dân tộc đi vào lòng người. Đêm Huế sụt sùi mưa. Chúng tôi chợt nhớ câu nói của anh Võ Quê :“ những ngày hè ở Huế nếu có một cơn mưa nhỏ thì chúng ta thưởng thức không khí của mùa đông”. Vâng, dù xuân nhưng đông đang về với Huế. Đêm nay trời Huế se lạnh, cái lạnh len nhẹ vào lòng mỏng tênh, da diếc. Tôi tách ra khỏi đoàn đi lang thang một mình trên các đường phố vắng để hít thở thật sâu bầu không khí cố đô và nghe đâu đó vọng về những khúc tình ca họ Trịnh.
Hơn mười giờ đêm, nhà thơ Nguyễn Duy hay tin anh em văn nghệ Vĩnh Long đang có mặt tại Huế, anh đến thăm thì bị Song Hảo“bắt cóc” làm hướng dẫn viên cho đoàn. Anh đưa chúng tôi thăm cổ thành Quảng Trị, thăm nghĩa trang liệt sĩ đường 9-nghĩa trang đẹp nhất nước (cả nước có 4 nghĩa trang liệt sĩ quốc gia thì Quảng Trị chiếm 2). Anh nói vui: “Quảng trị tiềm lực là nghĩa trang và thế mạnh là mồ mả”. Dọc theo đường 9, chúng tôi dừng lại lối rẽ vào đường mòn Hồ Chí Minh ướm những bước chân đầu tiên trên cầu treo Đăc-Krông. Khi đến dốc Đầu Mầu, anh Duy cho chúng tôi biết vào những năm cuối thập niên 60, anh cùng đồng đội đóng quân cầm súng trực diện với quân thù và có những trận đánh lẫy lừng giữa ta và địch. Chiếc xe tăng của giặc Mỹ được dân đặt trên bệ xi-măng bên vệ đường là bằng chứng thất bại nhục nhã của bọn xâm lược. Lúc nầy không khí trên xe như vui nhộn hẳn lên, anh em nằng nặc đòi bác tài chạy thẳng về Lao Bảo. Đến cửa biên giới Việt-Lào nhằm lúc nước bạn chuẩn bị đại hội Đảng nên không sang thăm đất bạn kể cũng tiếc. Đoàn đành quay về Khe Sanh rồi nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn, nhưng sau khi vượt qua hàng chục ki lô mét chỉ còn 4 cây số nữa thì đường bị nghẽn (do đang thi công) đành quay lại nghĩa trang đường 9 lần nữa. Trời tối như hủ nút. Chúng tôi dò dẫm từng bước lên những bậc tam cấp trên đồi cao tìm bác bảo vệ trình bày ngyuện vọng sinh hoạt lửa trại. Rồi hàng chục bó củi chất lên, từng ca dầu chế vào, ngọn lửa xé bóng tối cháy rừng rực, những tiếng đàn, những bài hát, bài thơ về người lính được cất lên ngay bên những nấm mộ. Một số đơn vị bộ đội đóng quân gần đó thấy giữa nghĩa trang thường đêm vắng lặng nhưng hôm nay bỗng rộn lên những con người xa lạ về vây quanh ngọn lửa chập chùng say sưa ca ngợi chiến công của những người vì Tổ quôc nằm xuống, các anh muốn tham gia cùng chúng tôi nhưng trời đã quá khuya. Khi vào ghi sổ lưu bút viếng nghĩa trang, đồng chí trực ban nói với chúng tôi họ chưa bao giờ thấy bầu không khí tưởng niệm dành cho ngừơi chết thiêng liêng, chu đáo và đầy ý nghĩa như vậy.
Rong ruổi trên quốc lộ 1A chúng tôi dừng lại Quảng Bình, một số anh em vào làng Giao Thủy, huyện Hương Thủy tìm hiểu trung đội 37 nữ pháo binh nổi tiếng trong thời chống Mỹ, và bao địa danh thắng cảnh như động Phong Nha, những chiếc cầu gắn liền với bề dày lịch sử như cầu Hàm Rồng, cầu Bến Hải-sông Gianh, bao đền đài như đền thờ An Dương Vương ở Hà Tĩnh, đền thờ bà Triệu, đền thờ đình Gia Miêu …
Đến Ninh Bình không thể không vào thăm đền thành Hoa Lư.
Hơn hai ngàn năm đã trôi qua, bất cứ người dân việt Nam nào cũng biết An Dương Vương xây Cổ Loa thành, chuyện nỏ thần Mỵ Châu-Trọng Thủy. Thành Cổ Loa có tuổi đời vào loại xưa nhất trong các thành trì trên thế giới (hơn 2.000 năm)và đã ba lần kinh đô của nước Việt: lần thứ nhất vào thời An Dương Vương, lần thứ hai vào thời Ngô Quyền và hiện nay là một phần của thủ đô Hà Nội. Xét về thời gian có ba Cổ Loa: Cổ Loa trước An Dương Vương, CL thời ADV và Cl sau ADV. Xét về tính chất cũng có ba Cổ Loa : Cổ Loa kinh thành, Cl quân thành và CL thị thành. Hiện tại Cổ Loa là nơi hội tụ đầy đủ khá nhiều loại hình di tích: đền, đình, chùa, miếu, phủ, am, lăng tẩm, thành quách và rất nhiều di chỉ khảo cổ dưới mặt đất. Dù di tích còn lại không nhiều nhưng Cổ Loa vẫn là điểm thu hút khách hành hương..Vẫn còn đó giếng Trọng Thủy, tượng Mỹ Châu cụt đầu, những mũi tên đồng, bia đá, tượng thờ đủ để chúng ta hình dung đã có một kinh thành trong những trang sử bi hùng đầy chiến công, máu và nước mắt của cả dân tộc. Tuy nhiên nếu địa phương ổn định trật tự tốt trước đám người bám theo khách xin ăn thì hay biết mấy.
Người nghệ sĩ nghèo vật chất nhưng giàu tình cảm, đi đến đâu có bạn bè đến đó. Anh Duy liên hệ với hội Văn Nghệ Thanh Hóa. Nhà văn Kiều Vượng phụ trách văn học bắc miền Trung tiếp đón nồng nhiệt, lo cơm nước, anh đưa chúng tôi về nhà khách ủy ban tỉnh nghỉ (đêm12/3/2001) rồi sáng hôm sau bùi ngùi tiễn anh em lên đường.
Đúng ra chúng tôi đến Vinh là hết lộ trình, nhưng chị Song Hảo thấy đã vượt qua hàng ngàn cây số chỉ còn ít nữa là tới thủ đô của đất nước. Chị nghĩ rằng mình thường đến đây hội họp nhiều lần nhưng hơn ¾ anh em chưa biết trái tim của Tổ quốc. Thôi chị liều đưa anh em đi một chuyến cho biết, dẫu có gì xảy ra bị quở trách tính sau. Chị hỏi: “Ai đồng ý đóng thêm tiền đi Hà Nội” thì tất cả những cánh tay đồng loạt đưa lên, mặc dầu có vài bạn chẳng xa lạ gì với thủ đô nhưng không lẽ ích kỷ không nung thêm niềm khao khát cháy bỏng của anh em sao. Tôi cũng như họ đưa tay ủng hộ.
Sau chín ngày rong ruổi chúng tôi mới chính thức đặt chân đến đất Thăng Long (chiều 13/3/2001). Hà Nội không mưa nhưng rét kinh khủng, vừa vào khách sạn nhận phòng, anh Hữu Ai thấy tấm chăng dày cả tấc phủ trên mặt nệm trắng anh chợt rùng mình tỏ ra ngán ngẩm với cái lạnh ở phía Bắc.
Sáng nay, (14/3/2001) đoàn và hàng trăm người trong và ngoài nước đủ mọi quốc tịch ăn bận chỉnh tề xếp hàng vào lăng viếng Bác. Sau khi đi vòng quanh nhà sàn, chúng ta mới thấy hết cuộc đời bình dị đến khó tin của một vị anh hùng lãnh tụ lẫy lừng đưa dân tộc đến bến bờ tự do độc lập, vinh quang Tổ quốc mà nơi nghỉ ngơi ăn ở của Người quá ư đạm bạc. Vào bảo tàng Hồ Chí Minh chúng ta càng thấy nơi đây như lưu giữ tất cả mọi di sản của cả dân tộc từ thời ban sơ cho đến ngày cận đại.
Buổi trưa, chúng tôi được anh Hữu Thỉnh thay mặt Hội nhà văn Việt Nam tiếp chu đáo tại khách sạn Sông Hương nằm trên phố Bà Triệu. Dù đến Vĩnh Long rất ít nhưng anh vẫn nhớ những kỷ niệm nhỏ nhất của mỗi thành viên đã gặp. Anh hồ hởi báo tin trên số báo văn nghệ mới ra sáng nay có đăng bài của Trần Thôi, Hồ Tĩnh Tâm. Trong buổi tiệc, tình cờ anh gặp Hồng Cầu (con gái nhà thơ Nguyễn Bính) sau khi nghe chị tỏ bày sẽ chuẩn bị cho người cha quá cố một đầu sách 2000 trang, anh hào phóng hứa sẽ tặng năm triệu. Anh “buộc” đoàn phải đi về đất tổ Phú Thọ viếng đền Hùng. Tranh thủ thời gian còn lại trong ngày, ngay trong chiều chúng tôi về Hà Tây viếng chùa phương Tây nơi nổi tiếng có thờ mười tám vị La Hán trên ngọn núi thiêng.
Như lời hứa của anh Hữu Thỉnh, mới mờ sáng (15/3/2001) anh cho xe của Hội nhà văn đến đón chúng tôi tại khách sạn 23 Lê Thánh Tông về Phú Thọ viếng đền Hùng.
Ngày nay quần thể di tích đền Hùng nằm trên các tầng cao thấp của ngọn núi thiêng thuộc xã Huy Cương, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. Dưới cái nhìn của cư dân địa phương vùng đất tổ, núi Hùng giống như một cái đầu rồng hướng về phía nam, mình rồng uốn khúc thành núi Vặn, núi Trọc; ba đỉnh: Hùng, Vặn, Trọc tạo thành “Tam sơn cấm địa”. Núi Hùng có đền thờ vua Hùng, núi Trọc có di tích Cối Xay, núi Vặn có di tích “cột mốc quốc gia”. Từ chân núi đi lên là cổng đền. Kiến trúc nầy không cổ, được xây dựng vào năm 1917, nhưng thanh thoát xứng hợp với cảnh quan. Hai trụ cổng là đôi câu đối tóm gọn được cái chung nhất của ý nghĩa lịch sử và cảnh trí vùng núi thiêng đất tổ.
Ngôi đền gặp đầu tiên là đền Hạ, được dựng hồi thế kỷ 17. Tương truyền đây là nơi Lạc Long Quân đưa Âu Cơ từ Lăng Xương về ở. Đền Hạ là nơi Âu Cơ trở dạ sinh ra 100 trứng, sau nở ra 100 người con: 50 con theo cha về xuôi, 49 người con theo mẹ lên miền ngược và người con cả nối ngôi vua cha, truyền ngôi 18 đời. Bên cạnh đền Hạ là chùa Thiền Quang, xây dựng từ thời Lê.
Đền Trung là nơi thờ tự chính của các vua Hùng. Đền gọi là “Hùng Vương tổ miếu” được xây dựng sớm nhất trên núi Hùng từ đời Trần(thế kỷ 14). Đền từng bị giặc Minh triệt phá. Sau khi cuộc kháng Minh thắng lợi, triều Lê cho xây dựng lại đền, lệnh cho dân làng lo việc phụng sự tổ quốc. Theo truyền thuyết, đền Trung là nơi diễn ra cuộc thi lễ vật dùng trong đại lễ cúng tế tổ tiên. Lang Liêu đã chế tác bánh chưng vuông và bánh dày.
Đền Thượng là điện thờ trời trên đỉnh núi. Theo truyền thuyết đền Thượng là sân để cúng thần Mặt trời, thần Lúa và sau đó là Thiên Vương Phù Đổng. Trụ đá thề là do Thục Phán dựng lên để tuyên thệ đời đời bảo vệ giang sơn của vua Hùng và gìn giữ việc hương khói tại lăng miếu vua Hùng. Bên trái phía trước đền Thượng là lăng mộ vua Hùng Vương thứ 6.
Đền Giếng là kiến trúc có từ thế kỷ 17. Giếng là bờ đá xây để ngăn, chứa dòng nước ngầm từ núi chảy ra, tạo thành một cái giếng khơi. Tục truyền Ngọc Hoa và Tiên Dung-con gái của vua Hùng thường đến đây soi mặt, chải tóc… Ngọc Hoa là vợ của Sơn Tinh còn Tiên Dung thì giong thuyền theo sông Hồng ra miền duyên hải kết duyên với Chử Đồng Tử. Đền Giếng là nơi thờ tự hai mỵ nương nầy.
Đi từ đền Hạ lên đền Trung, đến đền Thượng rồi đảo vòng xuống đền Giếng là một chuyến hành hương về nguồn cội vào buổi bình minh đất nước. Nơi nào cũng là một địa điểm thiêng và toàn bộ tạo thành khu thánh địa đầy ắp những ký ức kỳ vĩ của thời dựng nước, trường tồn theo năm tháng với những tinh tiết đời sau tích hợp vào làm cho cái cổ xưa có được cuộc sống mới theo đà tiến hóa trong lịch sử mở nước và dựng nước.
Người hướng dẫn tham quan đền Hùng sáng nay là anh Nhựt-chánh văn phòng Hội Văn Nghệ Phú Thọ, dù mới gặp nhau lần đầu nhưng máu văn nghệ trong người làm chúng tôi như thể thân quen tự bao giờ. Anh đưa chúng tôi về Hội để giao lưu trao đổi kinh nghiệm. Tiếp đoàn có anh Đỗ Hữu Dũng-chủ tịch, Trịnh Hoài Đức-PCT kiêm TBT, Kim Dũng-thư ky, nhà văn Hữu Nhàn, nhà thơ Ngô Kim Đỉnh. Qua báo cáo chúng tôi vui lây trước số lượng phát hành đều đều mỗi tháng từ 1.300 đến1.500 số với số lượng bài vở dồi dào và cộng tác viên trên khắp mọi miền đất nước và chế độ nhuận bút kịp thời, hợp lý.
Đêm cuối chia tay Hà Nội chúng tôi đi từng nhóm dạo quanh Hồ Hoàn Kiếm, nhìn những đôi tình nhân ngồi lặng lờ bên bờ hồ bỗng dưng tôi chợt thèm một cái nắm tay vu vơ bè bạn. Nhớ rượu Sơn Đông, nhớ công viên trên một nhánh sông Tiền, nhớ quán cóc cà phê bên dốc cầu Mỹ Thuận… Túi tiền mang theo dần cạn tôi do dự hoài trước cái quán rượu sang trọng bên kia đường. Tại sao mình không say… một bữa?
Trên đường xuôi về Nam, chúng tôi ghé làng Trù, làng Sen thăm quê nội, ngoại Bác. Và còn bao điểm chúng tôi đã dừng chân như thánh địa Mỹ Sơn, biển Cà Ná, trường Dục Thanh… nhưng điều đọng lại trong tôi nhiều nhất là cảnh tàn sát ở Sơn Mỹ và hình ảnh 10 cô gái ở ngã ba Đồng Lộc.
Ngã ba Đồng Lộc, huyện Can Lộc, Hà Tĩnh là một cái ngã ba bình dị như mọi ngã rẽ mà bất cứ người Việt Nam nào cũng có thể gặp đâu đó trên ba miền đất nước. Nhưng trong thời chống Mỹ, nơi đây là mạch máu giao thông nối hai đầu Nam-Bắc dù mưa bom, bão đạn cũng không bao giờ nghẽn lối. Nơi trận địa pháo cao xạ bủa vây mảnh lưới diệt giặc trời. Nó đã góp phần quan trọng với vận mệnh của dân tộc, là lò tôi luyện bao trái tim gan góc của mọi tầng lớp thanh niên, không phân biệt thành phần nam nữ. Nó được ví như một cái túi khổng lồ chứa bom đạn và máu của đồng bào chiến sĩ ngã xuống. Khi cô thuyết minh bật công-tắc bên góc tường nhà bảo tàng thì mô hình Ngã Ba Đồng Lộc hiện ra. Trước mặt chúng tôi là núi Mòi, núi Trò Voi, núi Mãi, đồi La Thị Tám, sông Vách, đường 15… và chi chít hố bom mấy ai đếm hết. Thế mà trong chiến tranh dưới làn lửa đạn tiểu đội cảm tử A4 do Võ Thị Tần chỉ huy họ không hề bỏ sót-dù một trái. Trong sổ của chị La Thị Tám con số bom riêng chị đém đến hơn 500 qủa.
Vừa mới đặt chân đến nghĩa trang, tôi cùng anh em trong đoàn đã đốt nén nhang trên mộ mười cô gái ngã ba Đồng Lộc, nhưng sau khi xem qua những kỷ vật giản dị mộc mạc của các cô còn lưu lại trong nhà truyền thống, thư từ, quần áo, cuốc xẻng… tôi không cưỡng được mình, nên âm thầm quay trở lại ngọn đồi nơi mười cô yên nghỉ để cắm nhang lần nữa và nguyện cầu cho đất nước mãi mãi thanh bình, cho mọi người sống cao đẹp hơn, cho mình sống có ý nghĩa hơn. Tôi tự trách mình là người thường quan tâm đến phái yếu, nhưng sáng nay (17/3/2001) vào viếng mộ mà trên tay không một bó hoa dù một cánh hoa rừng hoang dại. Tôi muốn tìm sự yên lặng thầm thì cùng các cô hay ra đây để giấu những giọt nước mắt mềm yếu của người đàn ông ngưỡng mộ trước vong linh của những cô gái đồng trinh, anh hùng, hiên ngang đương đầu với bom đạn giặc thù? Dẫu biết rằng nhang khói là hình thức bên ngoài, nhưng không hiểu sao tôi vẫn đốt nhang khấn nguyện…
Đêm nay, ngồi vào bàn cầm bút sau khi gọi điện cho bạn bè cùng xem lại cuồng phim Ngã Ba Đồng Lộc chiếu trên truyền hình. Những cô gái của tiểu đội cảm tử A4 được tái hiện qua các vai diễn điện ảnh, dù đạo diễn thương cảm “gán” thêm cho Trần Thị Rạng một người yêu cùng nụ hôn cháy bỏng với chàng trai lái xe bên máy ủi, nhưng tôi vẫn còn thấy thiếu thiếu một cái gì đó rất gần và rất thật với tình yêu đôi lứa. Còn đâu những hình ảnh thật của những cô gái hồn nhiên tràn đầy sức sống bên miệng hố bom sâu hoắm, bên những đoạn đường bom cày đạn xới, Còn đâu cái không khí lao động hối hả của những chàng trai kéo pháo cao xạ vào trận địa, còn đâu những giọt mồ hôi ướt đẫm của những cô gái thanh niên xung phong khi cắm sâu nhát cuốc vào lòng đất mà trên môi rộn lên những tiếng reo hò trong trẻo đến lạ kỳ. Các cô hồn nhiên đến không ngờ trong vài giây nữa sẽ ra đi vĩnh viễn. Quả bom tấn của giặc Mỹ ném lúc 2 giờ chiều ngày 24/7/1968 đến với các cô gái cảm tử tiểu đội A4 sao man rợ quá !
Hơn ba mươi năm, ngần ấy thời gian đủ có thể đẩy lùi mọi thứ vào dĩ vãng và cuộc sống hòa bình đã xóa hẳn bộ mặt gớm ghiếc của chiến tranh. Giờ đây tiếng gầm rít của bom đạn không ngớt ngày nào, dường như đã ẩn sâu vào câm lặng. Trên ngọn đồi thông xanh kia, kề bên miệng hố bom là 10 nấm mộ của 10 cô gái trẻ thanh khiết. Bên áng hương thờ là bồn dành cắm hoa tươi luôn có mười cành hoa rực rỡ tượng trưng cho 10 cô gái thanh niên xung phong nằm xuống ở tuổi mười tám, đôi mươi. Ngày ngày người ta đến đặt lên bia mộ phấn, son, gương, lược... Đây là quà tặng tâm linh hay đó là sự đổi chác đời thường phía sau lời cầu khấn của ai đó mà tôi từng gặp trong cuộc sống? Chỉ có các cô mới hiểu hết lòng thành của họ và chỉ có cuộc sống lao động, chiến đấu của các cô ngày nào mới là tấm gương sáng ngời để họ soi thấu lòng thiện ác.
Mai nầy chắc trên trang bản thảo bạn bè tôi có thêm những tấm ảnh đẹp, những bức họa có hồn, những truyện-ký hay, những bài thơ sâu lắng và những bản nhạc lay động lòng người. Tôi tin rằng chuyến hành hương về nguồn “Trường Sơn-đất Tổ” lần nầy là một chuyến thâm nhập thực tế cần thiết và mang nhiều ý nghĩa nhất trong mọi chuyến đi.

Chuyến hành hương về nguồn Trường Sơn-đất Tổ
Vĩnh Long tháng 4 năm 2001
VQT

Khúc ru

2007-03-30T05:04:00.000-07:00

thơ
Văn Quốc Thanh

Khúc ru 1

Qua rồi buồn giận với em
Bây giờ trống vắng bên thềm chiều hoang
Với tay vớt sợi nắng vàng
Về không buộc nổi trái ngang cuộc tình.

Khúc ru 2

Ngậm ngùi ru với hồn tôi
Trái tim phiền muộn ngủ rồi em ơi!
Lang thang gần cuối cuộc đời
Nghêu ngao tôi hát à…. ơi một mình.
20/03/07

Khúc ru 3

Ừ thì ta vẫn làm thơ
Cũng vài câu chữ vu vơ với đời
Vui buồn viết để dành chơi
Ngày mai giã biệt ru hời cỏ cây.

Khúc ru 4

Nhiều đêm lạnh nghe mưa rơi trên lá
Ta bơ vơ từ chồi với kiếp người
Hồn cô độc tấm thân tàn ma dại
Giọt mưa khuya hay lệ rớt âm thầm?

Đọc thơ từ tuyển tập “Văn, thơ, nhạc Vĩnh Long 20 năm”

2007-03-21T17:27:00.001-07:00

Văn Quốc Thanh

Thật là quá muộn bây giờ tôi mới đặt bút ghi lại cảm nhận của minh từ những dòng thơ từ tuyển tập “Văn thơ nhạc Vĩnh long 20 năm” trong khi tập sách đã ra khá lâu rồi.
Lật qua các trang thơ, tôi tự hỏi không lẽ hai muoi năm mà thơ Vĩnh Long được chọn lọc từng này ư?
Hỏi ra mới biết đây là phần góp nhặt rất nhỏ trong kho tàng vô tận của những người làm thơ viết về Vĩnh Long. Bởi vì kinh phí hạn hẹp nên Sở Văn hóa Thông tin và Hội Văn học Nghệ thuật Vĩnh Long không thể đáp ứng lòng mong mỏi của tác giả cũng như những người yêu thích thơ.
Đọc qua 89 bài thơ của 57 tác giả, tôi không thể trích ra hết. Mỗi tác gỉa thể hiện niềm vui nỗi buồn qua nhiều cái nhìn tinh tế, sâu sắc, có lúc trào phúng, có lúc lạnh lùng dửng dưng khô khốc.
Với giọng thơ trào phúng Việt Chung ghi lại “Đêm hát cúng đình”:

Ông Hương Cả ngồi cầm chầu nhịp trống
Tiếng kèn la, tiếng trống gõ lung tung
Một triều đình đầy vàng son lộng lẫy
Đứng vây quanh kẻ nịnh với anh hùng.

Mới đọc qua tôi cứ ngờ ngợ làm gì có cái kèn la, chỉ có một dụng cụ mang tên phèn la thường dùng vào những buổi dạo đầu, đánh lên để báo hiệu trong xóm làng có người chết rất phổ biến ở miến Trung, nhưng khi đọc hết câu thơ tôi mới thấu hiểu hết ý nghĩa của tiếng “kèn la” rất đơn điệu ở hợp xướng trống “gõ lung tung” của đêm hát cúng đình mà người “hùng” cầm chầu được vây quanh bởi bọn nịnh bợ, lũ sâu dân mọt nước.
Và Hồ tĩnh Tâm thường ngày vui nhộn, tiếng cười của anh vỡ cả không gian, nhưng khi đối diện với chính mình thì tiếng cười nói ấy như biến vào thinh không. Anh đứng trước “Cõi phàm” thì:

Cõi phàm liên nhu ta dâng
Uống cạn chén đời bật khóc
Nghìn năm dẫu chưa bạc tóc
Một lời đủ chạnh niềm riêng.

Rồi Nguyễn Bạch Dương khô khốc đến nỗi khi chọn cái tựa cho bài thơ cũng trơ trọi một từ “Lời” với ba âm ngắn ngủn. Anh ví lòng mình như một cái đáy giếng kiệt nước trơ ra những chiếc lá vàng, một giọt mưa lạc lỏng rơi vào cũng làm ta ngỡ ngàng sững sốt. Anh cần có những giây phút yên lặng, lời anh thống thiết van nài:

Giếng tôi khô kiệt nước rồi
Em đừng ném sỏi nghe lời lá vang
Chút mưa cũng chỉ ngỡ ngàn
Làm sao thấu được mạch khan một đời.

Còn Phạm Thị Quý trớc trò chơi “Đu quay” rất bình thường của bọn trẻ, bất chợt ở khoảnh khắc ngắn ngủi chị phát hiện trên cái vòng quay chóng mặt ấy vị trí của người nầy mất đi thì người khác thay vào. Phải chăng đó là quy luật muôn đời mà con người không thoát ra được:

Trẻ con đu quay rất đổi hồn nhiên
Đâu nghĩ mình đang đổi nhau vị trí
Chỉ có chúng ta trước trò chơi giản dị
Bỗng nhận ra mình trên chiếc đu quay.
Và trước mặt mình cuộc sống đang xoay
Với nhiều vòng tròn chóng mặt.

Lại có người ví mình như một sinh vật nhỏ bé để nói lên quan niệm sống. Tầm Học qua bài “Con kiến vàng”:

Thân mình nhỏ nhít sánh chi voi
Phận kiến đâu ham miếng mặn mòi

Hay:

Lớn bé trẻ già chung một tổ
Nêu gương hòa nhẫn đáng vàng thoi.

Hoặc Phan Phúc Bình gắn đời mình vào dòng phấn trắng, bục giảng. Từ chỗ đứng bình thường anh đã thốt lên:

Đường đời chên vênh, đường đến lớp gập ghềnh
Nơi bục giảng cò dễ đâu bằng phẳng
Nếu chẳng giữ để bước chân hụt hẫng
Thì mực tím học trò chỉ còn là nhớ thương.

Cuộc sống mỗi ngày có khó khăn, nhiều người hụt hơi chạy theo cơm, áo, gạo, tiền còn anh vẫn dửng dưng:

Và mỗi ngày, trên bục giảng mỗi ngày
Ta vứt bỏ áo cơm ngoài cửa lớp
Như phấn trắng dẫu mòn đi thầm lặng
Chút bụi cuối cùng cũng cố giữ màu riêng!

Có lẽ đất Vĩnh Long đã giữ chân nhiều người từ xa đến. Có người rất an tâm khi nhận nơi đây làm quê hương thứ hai của mình. Ta thử tìm về Vĩnh Long vùng đất phù sa giữa hai nhánh sông Tiền, sông Hậu để nghe Sao Vàng nói về quê mình qua bài “Thương quê nội nhớ về quê ngoại”:

Thương quê ngoại nhớ nhiều quê nội
Hạt phù sa thơm hoa trái bốn mùa
Dòng nước ngọt ôm cánh đồng màu mỡ
Mùa hè vui quanh bóng mát hàng dừa.

Sao Vàng khắc hoạ quê hương của mình bằng những hình ảnh mộc mạc, bình dị như hạt phù sa, hàng dừa, hoa trái, đồng ruộng. Với Sao Vàng ở nơi đâu cũng là cội rễ cả:

Một núm ruột hai quê thương nhớ
Lá rơi nào khỏi cội xa nguồn
Khi con ở xa chân trời góc biển
Tấm lòng nào không nặng nghĩa quê hương?

Dù quê nội hay quê ngoại, quê anh hay quê em, tôi có cái cảm nhận hơi “hồ đồ” là những bài thơ trong tập “Văn, thơ, nhạc” hầu như những người cầm bút cũng gởi gấm vào Vĩnh Long những tình cảm đậm đà sâu nặng. Từ rặng bần, con đò, bến nước; từ con tôm, con cá, con đom đóm dân dã. Hữu Nghĩa với “Cây bần”:

Nhớ con nước dỡ chà bần bên vịnh
Vui nôn nao tôm cá mấy khoang đầy
Nhớ làm sao nồi canh chua bần chín
Ven bải cồn bè bạn xúm lai rai.

Và:

Bần giản dị đến âm thần lặng lẽ
Cứ đêm đêm đom đóm rủ nhau về
Thắp cho bần lấp lánh ánh đèn khuya.

Người địa phương nặng tình với quê hương Vĩnh Long là điều hiển nhiên, nhưng người từ xa đến càng quay quắt hơn đó mới là chuyện lạ. Cái gì làm cho họ cồn cào ray rức? Ồ đây rồi! Tôi đã bắt gặp Dương Thanh Thanh đến với quê hương thứ hai của mình qua bài “Con gái Huế làm dâu”:

Chưa quen cả con nước ròng, nước lớn
Chỉ biết cầu tre qua câu hát ví dầu
Mà làm sao em dám về làm dâu
Quê anh?
“Con gái Huế răng mà gan giữ rứa?”
Em chỉ cười nghe câu ghẹo thương yêu.

Đúng. Dương Thanh Thanh chỉ biết mỉm cười. Tôi chưa thấy Thanh Thanh cười khi được ghẹo, nhưng tôi tin chắc trong nụ cười đó phản phất cái lo. Lo không có mẹ bên cạnh dạy nấu canh chua Nam bộ, lo không có mẹ nắm tay qua dắt cầu khỉ gập ghềnh. Nhưng bạn đừng phập phồng lo sợ nữa. Vì chàng trai Nam bộ ấy sẵn sàng làm thay bạn mọi việc. Đọc bài thơ chị, ta thấy chị đột ngột chuyển từ “Mẹ” theo tiếng gọi rất quen thuộc phong tục người miến Trung, đặc biệt là ngưới gốc Huế sang từ “Má” rất phổ biến của người miền Nam:

Em quen tự bao giờ chẳng rõ
Tần tảo thân cò, em yêu Má nhiều hơn

Hoá ra Má của anh là Mẹ của em. Cũng là những bà mẹ thật thà chất phác, cũng thân cò lặng lội bờ sông và chị cũng đồng ý”suốt đời” ở lại Vĩnh Long, vì:

Vì tình yêu..em đã: Về làm dâu
Quê anh.

Những dòng thơ trên là tấm lòng bộc bạch của người con gái nhận Vĩnh Long làm quê hương thứ hai. Còn người con trai thì như thế nào? Ta nghe Phan Tư Thúy tâm sự bằng những vần thơ trữ tình ngọt ngào man mác:

Anh chứa tình yêu em trong nỗi nhớ dòng sông
Trong bóng màu xanh của màu cây và mắt biếc
Làm lòng anh cứ cồn cào luyến tiếc
Cớ sao mình chẳng ở bên kia sông?

Bên cạnh dòng sông còn thấp thoáng rặng bần và con đò lặng lờ trôi theo dòng nước. Dường như nơi đây Nguyễn Mẫn Cán một lần “tiễn chị”:

Chị về, em lại tiễn đưa
Đò ngang một chuyến, giữa trưa ngập ngừng
Tay cầm, mắt chị rưng rưng
Lao xao con nước, rặng bần bên sông.

Vô tình hay cố ý, trên cùng một trang thơ Nguyễn Mẫn Cán “Tiễn chị” vừa xong lại tiếp tục “Đưa người xa xứ”:

Mai em đi Cali
Buồn tênh người xa xứ
Ly bia đầy sóng sánh
Em cố uống thật say.

Mới đọc ba dòng thơ đầu tôi cứ ngỡ người uống bia là anh chứ không phải em. “Buồn tênh nguời ở lại” chứ không phải người xa xứ. Nguyễn Mẫn Cán dồn cái buồn cho người xa xứ. Em nâng ly cố uống thật say để ngày mai hãy tỉnh. Cái tỉnh sau cơn say mới thấm thía:

Nỗi buồn dâng mắt biếc
Ngút ngát tình cố hương.

Em đi rồi biết ngày nào trở lại. Sau cuộc chia tay ấy còn đọng lại dư âm, đợi chờ và nuối tiếc. Lắng nghe tâm sự của Ngọc Hải qua “Dư âm”:

Biết bao giờ thèm về mái nhà không?
Hay ngơ ngác trên bước đường rong ruổi
Cánh chim xa trông chờ nhau đã mỏi
Biết bao giờ cho đến bao giờ?

Đợi chờ, hoài vọng và sựu trống vắng vây quanh ta. Còn đâu cái thời ta hào phóng đem cả trời biển ra tặng cho nhau và nhận về mình vị đắng của nỗi buồn như “Không đề” của Thành Khởi:

Tôi có nỗi buồn làm tràn ly rượu
Rượu mềm môi-Chảy hết về tim
Tôi có niềm vui làm liền dấu chân chim
Nhưng – niềm vui ít đến
Tôi tặng em điều này
Và nhận về mình
Một chút đắng cay.

Trong tình yêu có cho mà không nhận, có người nhận mà không cho. Ngọc Mai do dự với “Tự tình II”

Muốn cho anh nhưng ngại câu hò
Giếng sâu, giếng cạn…
Em không tiếc sợi dây dài
Mà chỉ tiếc đời nhau.

Họ cứ sợ sệt, thăm dò. Không ai dám ngỏ lời trước để lòng bồn chồn quay quắt, nói xa, nói gần. Văn Lệ Trinh như hoá đá trước tình cảm ấy qua bài “Đêm trăng”:

Canh cánh lòng quay quắt nhớ người xa
Trăng đắm say thả mộng xuống quê nhà
Trăng rất thật còn anh thì hư huyễn
Đêm mênh mông cỏ cây cùng hòa quyện
Trơ trọi một mình em hoá đá dưới trăng
Riêng Thái Hồng thì nói xa, nói gần:
Dân ca có tự tháng ngày
“người dưng khác họ…” dễ đày doạ nhau.

Rồi hai kẻ người dưng khác họ ấy ngoan ngoãn tự hành hạ chính mình để chắt lọc ra nụ cười đầy nước mắt:

Như con chiên của Chúa
Ta cúi tạ ơn nhau
Xin giữ gìn tiếng khóc
Xin giữ gìn nụ cười.

Hoặc úp úp mở mở như Hồ Duy. Khi anh đã hiểu em rồi, nhưng cứ chờ anh lên tiếng trước. Hồ Duy do dự hoài rồi chọn ngày đầu năm tỏ tình để “lấy hên” nhưng mãi vẫn không thốt ra lời phải chờ đến năm sau và nhiều năm sau nữa mà nói không thành lời tiếng yêu em:

“Dặn lòng rằng tết năm nay
Sang thăm em sẽ nắm tay tỏ tình”

“Thôi đành hẹn lại hôm sau
Gặp em viện lẽ có câu chuyện cần”

“Mồng ba lần nữa sang nhà
Thấy em nâng nhẹ cánh hoa mai vàng”

“Đêm nằm mùng bốn nhủ thầm
Trộn yêu em đến hết năm tỏ tình”

Khi sợi chỉ đời trói buộc những người yêu nhau thành vợ, thành chồng. Anh đối đầu với cơm áo, gạo tiền. Em tay bế, tay bồng bếp núc lo cơm nước chồng con. Bất chợt anh lặng nhìn con ngủ trong vòng tay em và tự hỏi:

Con ngủ rồi em mới ngủ phải không
Anh lặng ngắm sợ làm em thức giấc
Em nhẹ cười. Tay nắm lấy tay con
Ừ ngủ đi, em cứ ngủ cho ngoan
Con ngoan lắm nương vào hơi mẹ
Bao toan tính của đời thường lặng lẽ
Cũng tan đi trong giấc ngủ yên bình
(Lặng nhìn em ngủ-Bằng Lăng)

Chiến tranh đã đi qua, chúng ta đang ở trong đất nước thanh bình, nơi bọn trẻ dễ gần nhau, tình yêu dễ đâm chồi kết trái. Nhưng Thuý vân vẫn không quên tìm về biên giới chia sẻ với những người lính đang thức cùng gian tuân:
Nếu không đến cùng anh
Làm sao em biết được
Biên giới rừng mênh mông
Sương đêm thấm buốt lòng.

Từ biến giới, Thuý Vân buốt lòng cùng người lính trẻ, còn hậu phương Ngọc Hiệp cũng chạnh lòng trước “Những bia mộ không tên”:

Tôi đến bên dãy đất mọc ven đường
Những nắm đất xếp hàng cùng đồng đội
Tôi lặng lẽ đọc tên từng bia mộ
Bỗng bàng hoàng vì bia mộ không tên
Chiến tranh qua rồi còn lại nỗi đau
Xã vùng sâu mọc lên bao nắm đất.

Chuỗi thời gian đất nước thay da đổi thịt. Người làm thơ tiếp cận trước màu sắc của cuộc sống thanh bình. Vết thương chiến tranh còn lành hẳn không khi ngồi trên bàn nhậu bất chợt Văn Quốc Thanh phát hiện người lính trở về với thân hình không lành lặng:

Ngừơi lính già tôi gặp chiều nay
Dáng khập khễnh cứ nghiêng về phía trước
Dấu chấm phẩy viết ra sau mỗi bước
Đuổi theo ông đến cuối cuộc hành trình.

Rồi:

Ta chợt hiểu từ đôi chân ấy
Dấu chấm phẩy viết ra từ máu thịt của con người.

Tuyển tập “Văn, thơ, nhạc Vĩnh Long 20 năm” còn rất nhiều câu thơ, đoạn văn, dòng nhạc phản ánh muôn màu muôn vẻ về tình đất, tình người. Hai mươi năm đâu phải là dài, nhưng với ngần ấy thời gian cũng đủ cho chúng ta suy gẫm nhiều về cuộc sống.
Những dòng viết trên đây là phút giây bất chợt của một người yêu thích thơ, không mang tính phê bình nghiên cứu văn học nhiều. Bên cạnh những câu thơ vừa trích còn nhiều truyện hay và dòng nhạc ấm áp tình người. Hy vọng một ngày nào đó sẽ có nhiều bài viết nhận xét sâu sắc dành cho Tuyển tập nói về văn, thơ, nhạc của vùng đất Vĩnh Long giàu đẹp.
VQT

Cảm nhận Hồi ký “Một chặng đường đời” của Lưu Kim Trang”

2007-03-21T17:26:00.000-07:00

Văn Quốc Thanh

Ngày 8-3 đọc Hồi ký “Một chặng đường đời” của Lưu Kim Trang”

Đất nước ta đã trải qua nhiều cuộc chiến tranh lâu dài, dân tộc phải gánh nhiều đau thương mất mát. Xóm làng xơ xác. Con mất cha, vợ mất chồng, anh chị em ly tán, nhiều gia đình đã dâng cho Tổ quốc những người con ưu tú đến giọt máu cuối cùng.
Đọc hồi ký “Một chặng đường đời” của tác giả Lưu Kim Trang, tôi thấy chị cùng chồng đã vượt qua rất nhiều thử thách, gặp muôn vàn khó khăn, nhưng họ vẫn bền gan động viên nhau giữ vững niềm tin trong suốt chặng đường kháng chiến. Họ có phần may mắn cùng đồng đội trở về dầu thân thể không đựơc nguyên vẹn và tiếp bước phần đời còn lại, góp tay xây dựng đất nước ngày hậu chiến đang đối diện với bao ngổn ngang chồng chất.
Đối với các văn nghệ sĩ chuyên nghiệp, đề tài chiến tranh là nguồn cảm hứng vô tận. Chúng ta đã có nhiều tác phẩm âm nhạc, nhiều bộ phim đủ các thể loại, có rất nhiều thơ, trường ca, truyện ngắn, tiểu thuyết và các loại hình khác, nhưng còn rất ít tác phẩm của những người lính, người cán bộ cách mạng bình dị từ trong cuộc chiến viết về chính cuộc đời họ. Chị Lưu Kim Trang đã làm được điều ấy như lời chị bộc bạch: “Ở vào tuổi thất thập này, tôi nghĩ suy rồi mạnh dạn viết về những ký ức trong tôi để trao cho con cháu, bạn bè, người thân, hầu làm món quà tinh thần với những kỷ niệm khó quên. Với tính chân thật hiểu sao, nhớ sao, làm sao viết vậy. Không tránh khỏi những sơ suất, để cuốn sách nhỏ về “Một Chặng Đường Đời” được truyền cảm cho con cháu, bạn bè, người thân sâu đậm nghĩa tình.”
Khi lật từng trang hồi ký “Một chặng đường đời” tôi vô cùng xúc động, ngay dòng viết đầu tiên: tôi sinh ra bị “lốc lọt” trên kẻ vạt ở một lung sâu vùng Đất Mũi, bốn bề sông nước quạnh hiu vang vọng tiếng gầm gừ thú dữ, người mẹ tự tay cắt rốn cho con rồi chị lớn lên trong sự tảo tần của mẹ chằm lá bán, cha nhọc nhằn đủ thứ nghề như thợ mộc…
Chị vẽ lại cảnh miền quê sông nước vùng đồng bằng sông Cửu Long nơi in đậm dấu chân chị đi qua, vẽ lại những tháng ngày gian nan nhất của một người nữ cán bộ luôn sẵn sàng “thiên biến vạn hóa” khi đối mặt với kẻ thù, hình ảnh người mẹ bầu sữa căng tròn đang làm nhiệm vụ trong khi đứa con thơ khát sữa cháy cả ruột gan. Vẽ lại gương mặt đầy nghị lực của người cha, nét hiền lành chân chất của người mẹ, hình ảnh người thầy cần mẫn uốn nắn cho trò từng nét chữ dưới chiến hào. Vẽ lại những nét mặt rạng ngời đầy ắp tình chồng nghĩa vợ, tình yêu thương đồng bào, đồng chí, sẵn sàng giành lấy sự hy sinh mất mát về mình cho đồng đội vẹn toàn, vẽ lại lòng tin vững bền ngày mai chiến thắng.
Trong đêm sâu bầu trời yên ả, một tiếng nổ vang lên, một tiếng “đì đoàng” vọng lại, chị thắt thỏm lo âu không biết đầu làng cuối xóm chuyện gì xảy đến? Rồi từng chiếc cáng khiêng lên, từng nhát cuốc đào sâu vào lòng đất chôn vội đồng đội, lòng chị quặn đau :
Chiến tranh cướp mất bao người
Đồng bào, đồng chi máu rơi khắp miền
(Mất cha)
Hình ảnh bậc sinh thành như một bóng cây vươn cao tỏa rộng theo mỗi bước chân con trên vạn nẻo đường chiến đấu và chị đau đáu trong lòng biết bao giời mới trả được chữ hiếu cho cha mẹ, một niềm yêu thương vô bờ bến ôm ấp mãi trong lòng:
Thương cha sống cảnh gian lao
Vượt bao khốn khó đói nghèo nuôi con
(Mất cha)
Hay:
Mẹ nghèo sống cảnh gian nan
Chắt chiu vượt khó nuôi con vẹn toàn
(Mất mẹ hiền)
Mặc dù trong vùng bom cày đạn xới, mọi người phải học, phải biết chữ để tiếp cận khoa học, sử dụng vũ khí, y cụ, để thoát cảnh xiềng xích ngục tù, thoát cảnh nghèo nàn lạc hậu. Các thầy cô ngày ấy là các chú, các cô, các dì… người biết chữ dạy người chưa biết chữ:
Cô thầy giảng dạy mỗi ngày
Mong trò vững bước, đức tài sáng trong
(Nhớ thầy cô)
Gian khổ hôm qua được bù đắp bởi thành quả của ngày nay, đất nước ngày càng thay da đổi thịt, xóm làng xanh ngát hoa thơm trái ngọt, nhà nhà rộn ràng vui đón những mùa xuân về trong hòa bình- tự do-độc lập:
Xuân về trên đất Vĩnh Long
Hoa thơm trái ngọt thắm trong lòng người
(Xuân về)
Trong một chừng mực khiêm tốn, bằng mạch văn giản dị, chân chất và những vần thơ mộc mạc chị đã góp phần cho thế hệ mai sau thấy được tinh thần lạc quan yêu nước của đồng bào, đồng chí vùng đồng bằng sông nước Cửu Long một lòng đi theo tiếng gọi của non sông dưới sự lãnh đạo của Đảng, ngày đêm bám đất giữ làng và sẵn sàng hy sinh đến giọt máu cuối cùng. Không những thế, dù đất nước hòa bình nhưng họ vẫn không tự mãn ngủ quên trên chiến thắng, anh chị lại lao vào nhiệm vụ mới góp tay xây dựng cho quê hương giàu đẹp.
Văn Quốc Thanh

Tình già

2007-03-18T16:20:00.000-07:00

(Tặng Việt Chung)

Ngọc Hiệp

Qua thời tình mới lập xuân
Nghe hương ân ái vẫn gần đâu đây
Quàng tay ôm dáng hao gầy
Mới hay ta đã tàn phai mất rồi
Ái ân hơn nửa kiếp người
Chỉ mong níu lại tình đời chiều hôm
Hoàng hôn ta đã hoàng hôn
Ngày mai trở lại ráng hồng bình minh
Yêu nhau đâu phải tội tình?
Chỉ mong lấp nỗi đời mênh mông buồn.

Hoa xương rồng

2007-03-06T15:23:00.000-08:00

thơ

Văn Quốc Thanh

Mỏng
Tôi rút ra từ tập thơ dày
Những câu chữ xô nghiêng, lệch lạc
Của một người yêu thơ
Của một người làm thơ
Ai bảo chỉ có lạc đà

Mới dám qua sa mạc
Người bạn thơ của tôi

Hiên ngang
Lột dép chân trần
Bơi

Trong sa mạc
Tôi,
Cây xương rồng nhỏ

Gai thay lá
Nụ

Hoa
Hoa xương rồng.

Đêm Nguyên Tiêu 04/3/07
VQT

Ngày xuân nhớ cảnh hai quê

2007-03-04T12:56:00.000-08:00

thơ:
Văn Quốc thanh

Quê tôi :

Quê tôi đất dậy hương nồng
Ngày xuân nhớ xứ như sông nhớ đò
Nhớ từng lối nhỏ quanh co
Lời ru tiếng hát câu hò mẹ cha
Nhớ sao những buổi chiếu tà
Khói mờ lan nhẹ, mái nhà nghiêng nghiêng
Nhớ sông Ái Nghĩa mấy thuyền
Lá dâu tấm lụa Duy Xuyên Điện Bàn
Nhớ vùng cát mịn Hòa Vang
Bãi dưa Đại Lộc mai vàng Hiếu Nhơn
Hạt cơm nồi đất Quế Sơn
Nước sông Bà Rén đất thơm mùi sình
Máu người vấy đập Vĩnh Trinh
Nhớ ai vì nước quên mình đó đây
Nhớ thân trong ngục tù đày
Mà hồn vui với tiếng chày trăng thanh
Hà Lam mía ngọt đất lành
Thu Bồn nhớ nước tưới xanh ruộng đồng
Nhớ người em nhỏ đợi trông
Đưa anh du kích sang sông hiểm nghèo
Hải Vân đồi dốc cheo leo
Nhớ em vượt suối băng đèo hiểm nguy
Nam Ô nhớ sắn nhớ mì
Nhớ từng lối nhỏ ta đi đêm ngày
Nhớ rừng Liêm Chiểu ngủ say
Giao liên nhớ suối đưa tin thay người
Ngũ Hành Non Nước xanh tươi
Sơn Trà đẹp tựa nụ cười của em
Trăng khuya dừng lại trước thềm
Nhớ hò kéo pháo những đêm công đồn
Hàng Bằng nắng nhuộm hoàng hôn
Dáng em thấp thoáng cuối thôn Gò Vàng
Nhớ đường phố cũ Hôi An
Xưa em say giấc mộng vàng kiêu sa
Nhớ từng cơn gió thoảng qua
Thịt rừng Thường Đức mắm cà Dùi Chiên
Đò Trung nhớ khách Nam duyên
Lòng anh một thuở nhớ thuyền em sang
Dừng chân bên bến sông Hàn
Nhịp cầu Đà Lách bắt sang phố Đà
Xe dừng bến chợ Vườn Hoa
Nhớ em dạo bước thăm qua phố phường
Nhớ mùa xuâm đậm sắc hương
Bướm ong bay lượn trong vườn nắng mai
Hè sang thăm bóng phượng dài
Tiếng ve mời gọi có ai thấu lòng
Thu về thăm mặt ao trong
Cỏ rêu chờ đợi bên dòng thời gian
Gió đông lay động cành bàng
Trời chiều trở rét gió ngàn thông reo
Xe lăn qua chậm dốc đèo
Lắng tai nghe tiếng chim kêu xa gần
Bồn chồn nhớ khách dừng chân
Non non - nước nước - gần gần - xa xa
Nhớ hồi con bướm say hoa
Và em say bóng trăng tà quê tôi
Nhớ ta say giấc mộng đầu
Cho con tim nhỏ bắt cầu tri âm
Nhớ lời nguyện ước trăm năm
Giúp tôi tìm mối con tằm nhả tơ

Quê em:

Chiều chiều nhớ bến đò ngang
Bình Lương, An Thạnh rộn ràng tim tôi
Quê em không có núi đồi
Nhưng mà nỗi nhớ bồi hồi biết bao
Nhớ dòng sông Cửu ngọt ngào
Như bầu sữa ấm chạy vào thịt da
Bần ngồi trên bãi phù sa
Thay người canh giữ nươc nhà yên vui
Gió đưa hoa dại thoảng mùi
Đèn khuya đom đóm giúp em xuôi chèo
Gập ghènh cầu khỉ lắt leo
Nhấp nhô trên sóng cánh bèo đong đưa
Nước xanh soi bóng hàng dừa
Khe Luông vườn bưởi cũng vừa đơm bông
Quanh năm mận mặc áo hồng
Cầm chân khách lạ nhãn lồng chắt chiu
Ổi xanh hong sợi nắng chiều
Vườn cây trĩu nặng bao nhiêu nghĩa tình
Đầu cồn chim gọi bình minh
Cho hoa nhớ bướm cho mình nhớ ta
Lồ Ồ co rạch chảy qua
Hương mùi mít mật đậm đà thuỷ chung
Nao nao xoài, cốc tao phùng
Chôm chôm, long nhãn đã chung lối về
Mấy lời nguyện ước lựu, lê
Quýt đường, cam mật đi về có nhau
Nhìn cây vú sữa hai màu
Nhớ loài trái ngọt lòng sầu khép riêng
Hương thơm tỏa khắp ba miền
Báo tin Nam Bắc nối liền thịt da
Thì thầm nhắn với khách xa
Chuối cồn Tân Tạo trái ra bốn mùa
Khát lòng nhớ vị chanh chua
Tung tăng mặt nước gió đùa với mây
Quê em nghĩa nặng tình đầy
Say lòng khách lạ phút giây mặng nồng
Con đò kể chuyện dòng sông
Quê em có những chiến công anh hào
Đêm dài trên đất cù lao
Ta nghe nỗi nhớ rạt rào âm vang
Quanh co nhớ nẻo đường làng
Trời xuân lộng gío nắng vàng hắt hiu
Dấu chân in lại nắng chiều
Hoa xuân đã điểm ít nhiều nhớ mong
Nhạc đâu trổi dậy trong lòng
Cung đàn thánh thót như dòng suối reo
Vì thương nên núi cũng trèo
Cách sông cũng lội, cách đèo cũng sang.
Xuân 1977

Tóc thề trong mưa

2007-02-24T05:46:00.000-08:00

thơ
Van Quoc Thanh

Bỗng dưng mưa đổ bên thềm
Hoen đôi mắt ướt theo em tan trường
Chỉ trời mưa dệt sợi thương
Ta mang nối lại tìm đường sang sông
Trời thương bắt nhịp cầu vồng
Giúp người khác họ phải lòng tìm nhau
Dẫu không là mối tình đầu
Em đừng cởi áo qua cầu gió bay
Vô tình sợi tóc vướng tay
Ngỡ rằng con gái gió lay tóc thề
Trời sinh ta lỡ ngô nghê
Đuổi hoài theo mái tóc thề trú mưa.

Bến xưa

2007-02-24T05:23:00.000-08:00

thơ :
Văn Quốc Thanh

Một chiều qua bến bắc
Sóng Cổ Chiên dâng đầy
Tình yêu như thức dậy
Người thương ơi có hay?

Tiếc hoài xưa bên em
Lời yêu không dám ngỏ
Để tình bay theo gió
Đuổi hoài với tháng năm.

Chiều nay qua bến bắc
Người xưa đâu mất rồi?
Nhập nhòa con sóng vỗ
Hững hờ lục bình trôi.

Dương Thanh Thanh giới thiệu thơ “Mẹ xem tin lũ” của Văn Quốc Thanh

2007-02-24T05:22:00.000-08:00

Dương Thanh Thanh
giới thiệu

Mẹ xem tin lũ
thơ của Văn Quốc Thanh

Văn Quốc Thanh là một người viết bút ký khá quen thuộc của Tạp chí Văn nghệ Cửu Long. Tên anh cũng xuất hiện dưới một số bài thơ dễ thương, duyên dáng mới nghe tên đã thấy tình như "Nhặt tóc thả diều ", "Tìm em người sơn nữ " . Hay bài thơ “Em về bên kia sông” đăng trên Tạp chí Văn nghệ Quân đội gần đây nói về cuộc chia tay đầy nhung nhớ trong mùa mưa lũ của một đôi bạn trẻ. Đôi lúc tôi băn khoăn không biết gọi Văn Quốc Thanh là nhà thơ hay là nhà văn? Và thật sự anh thích thể loại nào hơn? Đọc “Mẹ xem tin lũ”, dường như đã có câu trả lời, có lẽ anh đã bộc lộ rõ sở trường của mình. Hay nói đúng hơn, anh đã vận dụng nhuần nhuyển “con mắt’ của người viết ký nhạy bén, tinh tường vào một bài thơ tường thuật đầy xúc cảm. Mấy câu thơ mở đầu, như mở đầu một thiên ký sự:

Giờ thời sự Mẹ qua nhà hàng xóm
Trên màn hình lũ xoá một vùng quê
Đồi trọc, rừng thưa Không ngăn nỗi lũ về
Tiếng gào thét như nghiêng trời xé gió.

Chuyện về một bà mẹ nghèo, đơn độc đi xem nhờ truyền hình nhà hàng xóm. Nhưng mẹ không đi xem cải lương! Mẹ hóng giờ thời sự để đi xem tin lũ! Tôi dùng từ "hóng" vì có lẽ cái cảm giác khắc khoải thắt thỏm đợi chờ mà Văn Quốc Thanh muốn diễn tả. Một chi tiết ngỡ tầm thường mà lại rất đắt để mở đầu một bút ký về tình người thoáng chút phê phán sự vô tình đến nỗi vô tâm của con người với thiên nhiên.
Ai đã từng ngồi trước màn hình tivi những ngày bảo lũ, thắt ruột gan nhìn cảnh “Mưa điên cuồng trút nước xuống trần gian. Cửa nhà trôi lũ quét bạo tàn”, hẳn sẽ đồng cảm với Mẹ, với “Đôi má hóp hom hem lệ nhỏ. Mẹ lao lên về phía truyền hình”. Không còn phân biệt được thực, hư; trước mắt mẹ là vạn kiếp sinh linh đang dập vùi trong cái chết. Mẹ muốn cứu người. Mẹ cần phải cứu người! Câu thơ “Mẹ lao lên về phía truyền hình” lặp lại hai lần, đọng lại trong lòng người đọc một ánh mắt thất thần, một dáng vẽ “ngơ ngác” khi mẹ đã bất lực. “Đồi trọc, rừng thưa không ngăn nỗi lũ về”, như đôi tay mẹ bấu chặt màn hình, cảm nhận được dòng nước xoáy, cảm nhận được cái chết từng giây, từng phút xoá dần sự sống, nhưng mẹ bất lực. “Phút căng thẳng mẹ ngây ra ngờ nghệt”. Tác giả vẽ chân dung mẹ trong khoảnh khắc ấy mới chân thực làm sao! Tôi muốn mở một cái ngoặc nhỏ nói thêm về ý tứ đầy trách nhiệm công dân của Văn Quốc Thanh. Một ý tứ thật sâu, thật thấm mà chỉ như vô tình thoáng qua, vô tình nhắc tới ở câu thơ "Rừng trọc, đồi thưa không ngăn được lũ về" mẹ muốn cứu người, mẹ tuyệt vọng dùng đôi tay gầy guộc níu giữ sự sống trong khi chính sự sống ấy một phần do bàn tay con người hủy hoại
Bài thơ tả thực ở phần đầu với một cảm xúc nghiêng vể tự sự - cách viết rất khó diễn tả hết cảm xúc của nhà thơ, cũng như rất khó để tạo sự đồng cảm ở người đọc. Văn Quốc Thanh đã làm được diều “rất khó” ấy một cách bình dị. Bình dị như các câu thơ anh viết ra là sự thực không cần tô vẽ, không cần dụng công.
Đến những câu thơ tiếp theo thì mạch thơ đã chuyễn đổi. Không còn tiếng gào thét của mưa rơi, lũ cuốn. Tivi, có lẽ đã tắt rồi. Mẹ về nhà, một mình, lặng lẽ. đêm thì tối và ngoài kia, bầu trời yên tĩnh.

Bão táp qua đi, Mẹ đến bàn thờ
Cây nhang cháy biết ai người thân thuộc
Thôi, mẹ đốt cho miền Trung núm ruột
Chút khói hương sưởi ấm lòng người.

Đọc bài thơ này tôi tự hỏi Nhà thơ có nghĩ đến “Văn tế thập loại chúng sinh” khi viết mấy câu thơ? Mẹ có biết Nguyễn Du cũng đã từng khóc trước muôn vàn sinh linh, dù “không biết ai người thân thuộc”?

Thôi mẹ đốt cho miền Trung núm ruột
Chút khói hưng sưởi ấm lòng người.

Cái chắt lưỡi xót xa của mẹ trước bàn thờ, dường như đã quá đủ cho một hình dung về cái gọi là “chủ nghĩa nhân văn” trong đạo lý dân tộc - dường như cũng đủ là “ấm lòng" những ai đã mất, những ai còn sống sót qua bão dông. Thế nhưng với mẹ, thì sự đồng cảm đến từng nhịp thở, sự đau đớn đến từng nếp nhăn trên “đôi má hóp hom hem” ấy, vẫn chưa thể khiến mẹ nguôi ngoai:

Nhà dột nát thân gầy như que củi
Sợi tóc bạc phơ rũ xuống lưng còn
Va li rách còn dăm ba tiền lẻ
Bàn tay run gom lại từng đồng
Miếng khi đói…ôi tấm lòng của mẹ
Có gì hơn ngoài cuộc sống long đong?

“Ngoài cuộc sống long đong" ấy là một tấm lòng! Mẹ nghèo. Mẹ ít học nhưng mẹ thuộc nằm lòng lời dạy của cha ông “miếng khi đói bằng gói khi no”. Mẹ biến bài học ấy thành một triết lý sống của cả một đời, ở bàn tay run gom lại từng đồng…Nhà thơ tả chân thực chiếc va li rách, nhà thơ không giấu che tấm thân mẹ “gầy như que củi"… Mà sao, trước mắt mọi người lại hiện ra một hình tượng tuyệt đẹp - của tình người, của lòng nhân ái? Và gì nữa. tôi hình dung một chiếc lá. Chiếc lá ấy không lành lặn. Chiếc lá ấy sắp rời cành. Nhưng trong từng thớ lá vẫn rung lên nhịp đập mãnh liệt của một trái tim chỉ muốn bao trùm “vạn kiếp sinh linh” trên cuộc đời này. “Lá lành đùm lá rách”. Nhân dân ta nói thế. “Lá rách ít bọc lá rách nhiều”. Nhân dân cũng nói thế. Mẹ là chiếc lá rách nhiều, nhưng, chiếc lá ấy bọc trái tim vàng!

Tôi biết, tôi đã không thể diễn tả hết những điều tác giả tâm đắc, cũng như không phân tích tận cùng cái hay của bài thơ ẩn giấu đằng sau những câu chữ có vẻ bình dị ấy. Tôi chỉ nói được những gì mình rung động…vì quà thật, khi chọn giới thiệu bài thơ này, tôi đã có những lý do rất riêng tư. Bài thơ đối với tôi có một ý nghĩa đặc biệt, nhất là vào những ngày này, hàng đêm trên Ti vi, chương trình thời sự khắc khoải báo tin lũ lớn đang tràn về…Nó làm sống lại trong tôi cảm giác thắt thỏm, tưởng cháy cả ruột gan khi chính tôi…vâng chính tôi cũng đã từng, hàng đêm ngồi trước màn hình, hóng giờ thời sự để xem tin lũ ở miền Trung, ở Huế quê tôi những ngày tang tóc trong cơn lũ Thế kỷ cuối 1999 - Thời điểm anh Văn Quốc Thanh sáng tác bài thơ.

Cám ơn Văn Quốc Thanh, cám ơn bài thơ…và cám ơn Mẹ đã chia sẻ bao nỗi niềm.

Tháng 9/2001
Dương Thanh Thanh (phó GĐ Thư viện KHTH Vĩnh Long)

Goá phụ

2007-02-16T21:01:00.000-08:00

nhà thơ Song Hảo

Anh đi qua đời em
Những mùa bão giông nghiệt ngã
Một mình em trong cơn thác lũ
Tìm bàn tay anh bám víu sẻ chia.

Thời gian năm tháng cách xa
Anh như chiếc bóng đổ dài theo quá khứ
Lạnh căm không khóc không cười
Vô tư tội nghiệp.
Ngày của hôm qua đã mất
Hoàng hôn rũ xuống đời nhau.

Đôi lúc
Em giật mình thức giữa đêm sâu
Thèm một nụ hôn nồng ấm
Chợt thảng thốt
Khi tay em chạm vào khoảng trống
Chỉ có em và hư vô.

Không biết tự bao giờ
Em đã thành góa phụ
Trong ngôi nhà luôn có anh.

Trại sáng tác Tam Đảo
Tháng 9 năm 2002

Con dã tràng

2007-02-01T20:17:00.000-08:00

thơ

Văn Quốc Thanh

Anh bắt tặng em con dã tràng
Để thay anh về biển Đông xe cát
Nhưng sáng nay bên bờ biển xanh bát ngát
Con dã tràng trốn xuống hang sâu
Ôi! Con dã tràng có tội gì đâu?
Mà hai đứa đào hang tìm nó
Câu hỏi ấy chính anh không hiểu rõ
Mà tay cứ chạm tay và đầu cũng gần đầu
Gió vô tình tóc quyện vào nhau
Con chim biển ngập ngừng quên vỗ cánh
Trời hong nắng trên triền cát lạnh
Sóng thì thầm muôn tiếng gọi vô biên
Và con dã tràng vẫn được bình yên
Tặng em đó, nhưng anh không tặng
lâu đài của nó
Em ơi !

Giới thiệu tác phẩm:Ngôi mộ không hài cốt của VQT

2007-02-01T20:16:00.000-08:00

Ngọc Hiệp
**********

Đọc bài ký Ngôi mộ không hài cốt của tác giả Văn Quốc Thanh

Trước đây, đọc giả của tạp chí Văn Nghệ Cửu Long đã biết tác giả Văn Quốc Thanh qua những bài thơ : Con dã tràng, Mẹ xem tin lũ, Em về bên kia sông (Bài thơ nầy đã được Tín Đức và Quang Minh phổ nhạc) …và một số bài ký khác. Anh tham gia viết bút ký vào những năm gần đây. Sau một thời gian ngắn có lẽ anh đã làm cho đọc giả tỉnh nhà bất ngờ với bài ký “Ngôi mộ không hài cốt”.
Khi đọc bài Bút ký “Ngôi mộ không hài cốt” đăng trên tạp chí Văn Nghệ Cửu Long số Xuân Nhâm Ngọ (2002), tôi có ngay ý định viết đôi dòng nhận xét, vì tôi không thể nào giấu nhẹm cảm xúc tự lòng mình. Trong cảm nhận đầu tiên của tôi, đọc giả biết anh qua thơ và tiểu phẩm nhiều hơn, vậy mà anh viết bài nầy gây xúc động cho người xem. Nội dung câu chuyện đã khiến tôi ngậm ngùi cho số phận con người sống trên quê hương đã một thời chìm đắm trong khói lửa chiến tranh.
Bài ký là câu chuyện có thật của gia đình anh, một câu chuyện vô cùng cảm động.
Hai mẹ con trở về vùng quê cũ tìm mộ của người con đã hy sinh trong chiến tranh. Quá trình đi tìm rất gian nan vì sau chiến tranh không còn dấu tích. Sau cùng, những người con bày trò làm mộ giả để gạt mẹ mong bà được yên lòng. Sự yên lòng ấy cũng giả tạo. Nó trở thành mặc cảm tội lỗi trong lòng những đứa con còn sống sau chiến tranh. Nhưng với một người không có nghề nghiệp văn chương thì chuyện lòng chỉ lặng lẽ tồn tại gây đau nhói tim mình, không thể dùng ngòi bút để bày tỏ cùng ai. Anh Thanh lại có khả năng dùng văn chương để thoả nhu cầu bộc lộ của chính mình. Hơn thế nữa, chi tiết trong câu chuyện rất phổ biến so với hoàn cảnh lịch sử của đất nước. Từ đó, nó trở thành câu chuyện điển hình có nhân vật điển hình.
Từ chuyến hành hương về quê tìm mộ anh mình là Văn Công Tấn, kết hợp chuyến đi trại sáng tác ở Hà Nội đã giúp cho tác giả vượt qua được lối mòn của chính mình.
Trải qua mấy thời kỳ chiến tranh, đất nước có những bà mẹ Việt Nam anh hùng. Sự anh hùng không phải ở hình thức đeo huy chương đỏ ngực. Anh hùng ở chỗ con người cùng chia sẽ nỗi đau, coi nỗi đau của quê hương là nỗi đau của bản thân mình. Đối với dân tộc chúng ta, chịu thương, chịu khó giải quyết hậu quả chiến tranh mới thật anh hùng. Văn Quốc Thanh đã cho người mẹ xuất hiện ngay từ đầu câu chuyện. Nhân vật bà mẹ lại bừng lên một kỷ niệm sâu sắc trong cuộc đời anh. Vì hoàn cảnh chiến tranh, người mẹ đã xa quê, xa những đứa con đã ra đi vĩnh viễn để đem lại sự bình yên cho Tổ quốc. Thoạt tiên, người nào xem bài bút ký nầy của Văn Quốc Thanh, đều nhìn ra được một chân dung bà mẹ mộc mạc, quê mùa. Điều đó chứng tỏ thế hệ của mẹ sống là giai đoạn đất nước còn nghèo nàn lạc hậu, chiến tranh triền miên, phương tiện đi lại không như bây giờ. Người viết dẫn truyện có bản lĩnh. Anh đã giấu đi cái nỗi đau trong lòng câu chuyện (như nén lại nỗi đau trong lòng mình để vui sống với mọi người). Hình ảnh hai mẹ con xuất hiện và bình thản đưa ta về với một vùng quê máu lửa. Nơi ấy cũng có những người cha, người mẹ từng tìm kiếm những đứa con đã hoà máu xương vào lòng quê hương xứ sở.
Tính cách của mẹ sợ mất đi những “báu vật” không có giá trị vật chất. Nhưng tôi thấy “báu vật” của nhân vật bà mẹ lớn quá. Nó là cả một tình cảm bao la đối với xóm làng, xứ sở. Không chỉ vậy đâu, tình cảm đó còn tiềm ẩn tình quê hương đầy dân tộc tính. Tác giả (nhân vật tôi trong bài ký) phân bua với người chung quanh về sự lẩm cẩm của mẹ mình chẳng qua để tự hào tính dân tộc, giàu tình cảm quê hương của mẹ anh:
-Mấy bà lẩm cẩm vậy đó. Trong giỏ có gì đáng giá ngoài chai rượu thuốc gia truyền nhức mõi và ít lít mật ong làm quà cho bà con lối xóm…
Với cái ý “làm quà cho bà con lối xóm…” đã làm cho món quà của mẹ trở thành vô giá.
Trong đời thường, chuyện người ta đi xa về có chút quà bản xứ cho nhau diễn ra hết sức bình thường, bình thường đến độ không ai còn chú ý cho việc tặng quà cho nhau là đặc biệt. Nhưng trong món quà mộc mạc của mẹ anh lại chứa đựng tình người.
Ngay từ đầu, anh đã khẳng định chủ đề tư tưởng cho bài viết của mình. Anh mượn câu chuyện “Ngôi mộ không hài cốt” để nói về một người mẹ Việt Nam không thể nhầm lẫn ai khác.
Đầu bài bút ký, tác giả đã phác thảo chân dung người mẹ hết sức đời thường nhưng lại tiềm ẩn dáng dấp của một bà mẹ Việt Nam anh hùng. Đến đoạn văn thứ ba, anh dành thời gian khơi lại hồi ức tạm lắng sau chiến tranh. Đoạn nầy thường làm cho người xem dễ nhàm chán vì tính tự sự dài dòng bởi những địa chỉ của những người trong cuộc. Thế nhưng tôi không thể xếp lại quyển Tạp chí Văn Nghệ Cửu Long. Tôi nghĩ, liệu anh có tìm thấy người liệt sĩ đang nằm yên trong vùng đất nào đó.
Đi tìm một căn nhà không có địa chỉ đã khó, đàng nầy những nhân vật của anh lại đi tìm một nấm mồ không địa chỉ. Từ đó, hi vọng tìm được nấm mồ trở thành những hy vọng mong manh rồi tắt ngấm.
Khi mẹ không tìm được xác con mình sau chiến tranh còn là một nỗi đau lớn, coi như vết thương chiến tranh còn khắc sâu lên những người đang sống. Từ đó những thành viên trong gia đình đều lao vào công cuộc tìm kiếm bất chấp gian khó hiểm nguy. Trong lúc người cha bới tìm xác con vì muốn xoa dịu vết thương chiến tranh hằn lên người mẹ, vô tình bới lên nỗi đau người khác qua hình ảnh một cụ già xuất hiện và kêu gào:
“Trời ơi! Là trời! Ai thất nhơn ác đức phá mộ cháu tôi vậy nè!”
Tác giả đã khéo léo diễn tả một vùng quê có nỗi đau nầy đan chéo nỗi đau kia. Nhưng cuối cùng, tình dân tộc đã xoa dịu hết mọi nỗi đau.
Nhân vật cụ già vừa gào thét kia lại đứng lâm râm khấn vái:
“Nam mô a di đà phật. Tôi, Nguyễn Văn Hớn vái lạy Thần linh, Thổ địa có linh thiêng thì chỉ đường cho liệt sĩ Văn Công Tấn về sum họp với gia đình”.
Một lời vái thay lời tha thứ lỗi đầy tình dân tộc, một dân tộc bao dung rộng lượng và luôn chia sẻ nỗi đau cùng quê hương xứ sở.
Nhưng cuối cùng, vẫn không thể tìm được nơi chôn tạm liệt sĩ Văn Công Tấn, thương mẹ, những đứa con bèn lén làm mộ giả để mẹ được yên lòng.Với chi tiết ngôi mộ giả trong bài bài ký tác giả đã “thắt nút” vấn đề vô cùng phức tạp:
Chúng tôi đốt cháy một trái dừa khô và ít cành cây mục cho vào quách giả làm cốt, phải khởi hành thật sớm để mọi người không biết…
Để chuẩn bị cho đoạn kết thúc bất ngờ, tác giả khai thác ngay chi tiết:
Cũng may, ngày dời mộ mẹ tôi không đòi đi theo…
Như chưa đủ yếu tố cho phần kết, Văn Quốc Thanh có một chi tiết đắc cách khi miêu tả ngày cải táng anh mình:
….Và bà muốn ngất xỉu khi nghe tôi thay mặt gia đình đọc bài tưởng niệm…
Có lẽ người đọc bình thường nào cũng nghĩ rằng sự xúc động đó là sự xúc động của một người mẹ tìm được xác con sau khi kết thúc chiến tranh. Nhờ đó, tác giả đã thành công ở cuối bài ký.
Có người bảo tôi: “Viết văn mà ca ngợi tình yêu quê hương sao mà mông lung quá! Khó viết lắm!”. Với Văn Quốc Thanh, những đoạn văn miêu tả sự kiện vừa qua đã làm cho lời nói kia vô nghĩa. Theo thiển ý của riêng tôi (không biết có chích xác hay không), giá như tác giả mạnh dạn bớt vài chi tiết nhỏ không tập trung phục vụ cho chủ đề chính, có lẽ bài ký vô cùng đậm đặc. Sự đậm đặc cần thiết cho người đọc khó quên hơn sau khi xếp tạp chí lại. Chẳng hạn bài điếu văn cải táng của nhân vật “tôi” dài có thể làm loãng đi cảm xúc. Tuy nhiên, bài ký nầy đã có một chủ đề, một nội dung thừa khả năng lấn lướt những chi tiết nhỏ không đắc cách. Điều đó được chứng minh trong đoạn kết. Tác giả kết thúc hết sức bất ngờ và cô đọng qua lá thư người mẹ giấu tận đáy rương. Lá thư đó ngầm nói người mẹ giấu nhẹm nỗi đau tận đáy lòng mình. Trong nội dung lá thư của người mẹ:
Tấn ơi, con linh thiêng hãy dẫn đường cho mẹ rước con về. Con còn nằm vất vưởng đâu đây thì đau lòng mẹ lắm. Mẹ biết tụi bay thương mẹ nên bày trò làm mộ giả…
Như mặc cảm tội lỗi về sự dối lừa anh viết lời kết thúc:
“Cầu mong…tôi không lấy nỗi đau của gia đình ra lừa dối mọi người…”
Chính những ý bất ngờ mà cô đọng đó đã làm cho đọc giả phân ranh trạng thái dối lừa. Trong cuộc sống, có những điều dối lừa đáng nguyền rũa, nhưng cũng có sự dối lừa để xoa dịu niềm đau. Có lẽ chúng ta nên lừa dối nỗi đau để nó không còn khả năng hành hạ con người.
Xếp Tạp chí Văn Nghệ Cửu Long lại, tôi nghe chừng như chuyện quê hương đang thẩm thấu vào tôi. Tôi quên mất những tỵ hiềm nhỏ nhoi ích kỹ của đời thường vốn ngổn ngang thiện ác.
Ngọc Hiệp

đọc thêm Ngọc Hiệp "Lai rai"... tâm sự

và Câu cá vượt

Con người và chiếc bóng

2007-02-01T15:52:00.000-08:00

thơ
Văn Quốc Thanh

Có những đêm thiếu ánh đèn dầu
Căn phòng chật và bóng đêm dày đặc
Tôi chợt nhớ một ngày vào buổi ban mai
Mặt trời mọc chiếc đầu tôi đổ xuống.

Có những đêm dưới ánh đèn dầu
Vùng ánh sáng lẻ loi lạnh ngắt
Tôi chợt nhớ một ngày vào buổi ban trưa
Mặt trời ở đỉnh cao vời vợi
Chiếc đầu tôi lại ở dưới chân mình.

Có những đêm thức với đèn dầu
Cơn gió trêu người. Ngọn đèn khuya lắt lẻo
Tôi chợt nhớ một ngày vào buổi hoàng hôn
Mặt trời rơi vào bóng đêm u tịch.

Ôi! Thời gian và chiếc bóng con người
Ôi! Mặt trời mãi xoay vần muôn thở
Thơ và người có là duyên nợ
Ta mãi tìm sao câu chữ vẫn lặng thinh!
Rực rỡ phương Đông, bóng đổ trời Tây
Mặt trời càng cao bóng người càng nhỏ bé.

Phạm Tiến Duật giới thiệu tác phẩm "Ngôi mộ không hài cốt" của VQT

2007-01-29T05:32:00.000-08:00

Đền ơn đáp nghĩa bằng tác phẩm văn học nghệ thuật.
Phạm Tiến Duật

Trên số Xuân Nhâm Ngọ năm 2002, tạp chí Văn Nghệ Cửu Long có đăng bút ký Ngôi mộ không hài cốt của tác giả Văn Quốc Thanh. Đây là một trong những tác phẩm được hoàn thành tại Trại sáng tác của Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật Việt Nam tổ chức tại Hà Nội cuối năm 2001. Việc tìm mộ liệt sĩ và viết về các bà mẹ liệt sĩ có rất nhiều chuyện cảm động. Riêng câu chuyện nầy lại do chính người em viết về anh trai mình, mẹ mình, gia đình mình nên tính chân thực và sự trân trọng đối với liệt sĩ lại càng nâng cao. Chỉ có một tình tiết có thể gây nhiều tranh cãi là tình tiết con cái dối mẹ, rằng đã tìm được hài cốt của anh trai mà thực ra là không thấy. Không những thế, để mẹ tin., con cái lại đốt võ qủa dừa và cành cây khô để giả làm hài cốt. Chỉ vì mẹ già quá rồi. Có thể người đã khuất vì yêu thương mẹ cũng có thể thông cảm với cử chỉ của mấy người em. Nói dối cũng có năm bảy đường nói dối. Đến thăm gia đình bạn không báo trước, thấy nhà bạn nghèo quá, bạn hỏi ăn cơm chưa, bụng đói mà phải nói dối là ăn cơm rồi. Nói dối như thế là vì thương người, yêu người khác hẳn thứ dối trá, lừa đảo của phường ích kỷ. Trong bút ký nói trên, gọi là dối mẹ thôi chứ con cái không dối được. Bằng linh cảm, cụ biết hết. “Mẹ phải dối lòng tin như thật để làm vui lòng con cháu. Mẹ không giận chúng mà giận mình không đủ sức khoẻ và không nhiều thời gian trên cõi đời này để tìm kiếm con”. Đọc câu ấy ở đoạn cuối bút ký tôi cảm động và thấy người mẹ Việt Nam của chúng ta lớn lao biết nhường nào. Thế là chúng ta lại có thêm một tác phẩm nữa ca ngợi nggười mẹ liệt sĩ. Tác phẩm này chưa thể gọi là toàn bích. Nhưng thời gian trôi đi không chờ đợi ai, nếu cầu toàn quá sẽ bỏ phí biết bao tư liệu quí giá. Tôi nghĩ, phải có nhiều cây bút như Văn Quốc Thanh, đã ghi chép thật nhiều các câu chuyện, các tình tiết phong phú còn nằm trong ký ức của biết bao người.

Chúng ta đã có hằng trăm tác phẩm âm nhạc, có hàng trăm bộ phim đủ các thể loại, có rất nhiều thơ, trường ca, truyện ngắn, tiểu thuyết và các loại hình khác về đề tài thương binh liệt sĩ. Trong số ấy có nhiều tác phẩm có giá trị lâu bền trong thời gian. Nhưng đề tài về mấy cuộc kháng chiến lớn nói chung và đề tài thương binh liệt sĩ nói riêng còn và sẽ còn nguồn cảm hứng lớn đối với các nhà văn và nghệ sĩ hôm nay và mai sau.

Phạm Tiến Duật

Sau một lời nguyền

2007-01-29T05:19:00.000-08:00

truyện ký
Văn Quốc Thanh

Hai đứa trẻ hì hục lần từng tảng đá trên bãi biển Ông Đụng bắt ốc vú nàng. Thằng anh độ mười bốn, đứa em nhỏ hơn hai tuổi. Ánh nắng ban mai dìu dịu rọi xuống cây ngô đồng vào tiết tháng Sáu ở miền hải đảo làm tôi cảm thấy dễ chịu sau những ngày oi bức ở miệt đồng bằng Nam bộ. Thanh và tôi chọn một chỗ ngồi khá thú vị, nếu vị trí nầy giành cho những đôi tình nhân thì còn gì bằng .
Biết tôi đang chăm chú nhìn mình, Thanh tỏ vẻ thẹn thùng rồi mơ màn nhìn về phía biển vờ quát bọn trẻ đừng đùa nghịch quá trớn mơ màngcó thể bị vỏ hàu cắt đứt tay chân. Bỗng tiếng “úi da” vang lên, thằng em chau mày ngồi khóc, thằng anh lính quýnh dỗ dành. Thanh bỏ tôi ngồi lại một mình vội chạy về ghềnh đá. Như một phản xạ tự nhiên tôi cũng lao về phía ấy. Vết cắt của mảnh hàu không sâu nhưng đủ làm bọn trẻ chùng lại trước trò nghịch ngợm và cuộc chuyện trò của chúng tôi cũng bị gián đoạn.
Bọn trẻ bị cuốn hút trước vẻ dẹp hoang sơ của thiên nhiên đã quên lời mẹ dặn, không còn bị ám ảnh bởi những mảnh hàu bén ngót nằm trơ ra bên thềm đá, tiếp tục cuộc vui đùa. Chúng tôi không quay lại chỗ cũ mà cùng đi dọc theo bờ biển dưới bóng những cây trâm rừng nghiêng che mát rượi.
-Thanh chỉ có hai cháu đó thôi ư?-Tôi hỏi.
Thanh sửa lại vành nón, lặng lẽ nhìn về phía biển xa xăm hồi tưởng lại cái chết thương tâm của đứa con trai ngày nào:
- Chúng tôi có cả thảy 3 con, nhưng đã bỏ một ở trong đất liền. Ngày ấy, hay tin bố chồng hấp hối bọn em bằng mọi cách phải về cho kịp nên quá giang một chiếc thuyền câu nhỏ vào đất liền. Khi thọ tang xong, thì đứa nhỏ bị chói nước ói mửa, lên cơn sốt rồi chuyển qua viêm phổi cấp tính. Trong lúc hai vợ chồng bối rối, gởi thằng anh cho người nhà trông hộ, nhưng gia đình sơ ý để thằng nhỏ đói bụng, ra bờ sông gọi người nhà lấy cơm ăn nhưng không may bị té sông ngạt nước chết mà chẳng ai hay. Anh thấy đó, quanh năm ở giữa biển mênh mông không sao chỉ một sơ hở nhỏ trên đất liền mà nhận lấy cái chết mới tức chứ! ”.
Thấy Thanh rút khăn chặm những giọt lệ lăn dài trên má, tôi hối hận bởi vô tình khơi lại những vết thương lòng nên lảng sang chuyện Khác:
-Thì ra cô không phải là dân ở đảo nầy?
-Đảo nầy là dân tứ xứ.Thịnh nhất là sau ngày giải phóng- Thanh trả lời.
Sóng vẫn rì rào. Thanh vẫn thì thầm bên tôi những tháng năm gian khổ của ngày đầu đến đây lập nghiệp.

oOo

Chiều hôm ấy, Đồng đang cặm cụi cầm cây giũa cà mạnh vào đầu hai thanh sắt thật sạch, anh tin rằng khi đặt khít nhau chỉ cần chạm nhẹ que hàn thì chúng sẽ dính chặt. Với động tác tưởng chừng đơn giản nầy nhưng ít có người thành công bởi sẽ gặp sự cố mối hàn bị nứt do thiếu kinh nghiệm.
Những giọt mồ hôi nhễ nhại được nung bởi cái nóng hầm hập bên ngoài thi nhau nhỏ xuống, anh với tay định lấy chiếc áo thun cũ ra lau thì có một bàn tay dịu dàng đặt lên vai, nói khẽ:“ dừng tay một chút đi anh”. Thanh âu yếm nhìn chồng, đưa bịch nước mía rồi mở giỏ lấy khăn chặm sạch những giọt mồ hôi trên khuôn mặt nhem nhuốc vết bẩn. Hút một hơi dài bịch nước mía cạn sạch, anh tinh nghịch xé toạc miệng bao ni-lon, móc cục nước đá bỏ vào cổ áo vợ. Thanh nũng nịu giãy đành đạch, nghiêng người bắt đền chồng. “chụt” một nụ hôn trao vội ẩn chứa bao niềm yêu thương trìu mến rồi cùng chồng thu dọn đồ nghề dồn vào một góc. Những chiếc khung cửa sắt hàn chưa xong, nhiều hoa văn còn dang dở, có chú chim ráp thiếu chân, cụt đầu đứng chông chênh dưới cành trúc. Có những cành hoa mai thiếu cánh. Không bao lâu họ đèo nhau trên chiếc xe cà tàng đạp miết về hướng Nhà văn hóa thanh niên Cần Thơ rồi dừng lại trước bảng thông báo vận động thanh niên tình nguyện xây dựng Côn Đảo, thời hạn 3 năm do Ban tổ chức chính quyền thành phố Cần Thơ phát động.
Đọc xong bảng thông báo, Đồng lên xe trở lại tiệm hàn, Thanh cũng quay về việc làm thường ngày của mình ở xí nghiệp đóng tàu Hậu Giang. Nhưng sau lần ấy đầu óc họ như rối tung lên. Thời gian cận kề quá họ phải dứt khoát chọn lựa đi hay ở? Không ai nói với nhau nửa lời, dường như mỗi người có những suy nghĩ riêng. Cứ thế không khí trong gia đình trở nên buồn tẻ. Câu chuyện của người sinh viên ở tù kể về Côn Đảo ngày nào đã cuốn hút, Thanh nguyện thế nào cũng phải đi một chuyến cho biết. Hằng đêm nằm gối đầu trên cánh tay chồng, Thanh cũng thỏ thẻ bên tai người bạn đời những ước muốn của mình nơi vùng biển trời mênh mông đầy lãng mạn. Mặc dù cuộc sống hiện thời có vất vả nhưng không đến nỗi khó Khăn. Biết thay đổi một hoàn cảnh sống đã khó nhưng thay đổi một cuộc sống lại càng khó hơn. Mỗi đêm một ít những lời nói ngọt ngào của Thanh như những giọt mật ngọt chảy vào tận tâm can chồng và con tim của người thợ hàn như bị nung chảy trước ngọn lửa khao khát cháy bỏng đầy thi vị của vợ. Anh đành nhượng bộ và giao hẹn với Thanh chỉ đi trong vòng ba năm, xong hợp đồng tình nguyện thì quay về. Được sự tán thành của chồng Thanh mừng như phát điên lên. Nàng quàng tay ghì chặt đầu chồng vào ngực. Trong khoảnh khắc tấm drap trải giường trắng tinh trên mặt nệm nhàu bấy. Họ nhìn nhau tình tứ dù không nói ra nhưng Đồng cũng hiểu mình sắp được …sự đền đáp của vợ.
Tiếng gọi ơi ới của anh em trong đoàn sáng tác văn học Vĩnh Long cùng cơn đói cồn cào làm hai đứa trẻ không còn thích thú nô đùa trên bãi biển. Triền cát bãi Ông Đụng nắng đã đậm màu. Những hạt cát li ti lấp lánh dưới ánh mặt trời. Dăm ba chiếc vỏ ốc xà cừ ửng lên màu huyền hoặc. Chúng tôi đi về hướng bếp ăn tập thể của những người lính đảo. Thanh hẹn tôi chiều nay sẽ kể tiếp.

oOo

Tháng sáu. Nắng ngã về chiều. Những tiếng ve rừng ngân nga trong tàn cây rậm. Tôi đi bên Thanh và theo sau là hai chúc nhóc. Có lẽ bọn chúng cũng chán phè phải đi theo mấy người lớn quá ư nhiều chuyện. Chúng xin phép được tự do ra triền cát bắt dã tràng và chơi trò móc cát xây nhà.
-Ở đảo lan rừng nhiều lắm, anh Văn thích loại nào? -Thanh hỏi tôi.
-Lan nào tôi cũng thích nhưng lúc nầy tôi thích nhất là lan …thang cùng người đẹp đi trong rừng.
Cầm tờ tạp chí Côn Đảo Ngày Nay cuộn tròn trên tay, Thanh quất vào vai tôi:“Anh giỏi có ga-lăng và nịnh đầm. Hay bọn mình vào rừng tìm lan đi anh!”.
Tôi áy náy:
-Bỏ tụi nhỏ, không sợ bọn trẻ xuống nước tắm, à?
-Sau cái chết tức tưởi của thằng anh, cha nó huấn luyện con bơi giỏi lắm bây giờ khỏi phải lo chúng té nước đâu. -Thanh trả lời.
Tôi quay lại triền cát dặn hai đứa nhỏ đừng xuống biển nguy hiểm. Bọn trẻ tinh nghịch giễu:
-Con giao mẹ cho chú , nếu mất mẹ Ba con uýnh chú chết à.
Thanh nhìn tôi cười ngượng và nhanh trí lý giải cho bọn trẻ hiểu rằng cuộc chuyện trò nầy nhằm giúp tôi tìm hiểu sâu hơn về cuộc sống của những người ngày đầu đến đây lập nghiệp.
Trên con đường mòn dẫn vào rừng những chùm hoa trâm ổi tỏa hương thơm dìu dịu. Mùa nầy dâu rừng chín rộ. Tôi bẻ một cành cây khô định hái nhưng Thanh kịp ngăn lại:“Anh không đọc bảng cấm ngoài đầu dốc vào rừng, sao?”. Bị người đẹp nhắc nhỡ tôi vứt nhánh cây vào bụi rậm, đứng nhìn những chùm dâu chín vàng đu đưa trên cành mà không giấu nổi vẻ thèm thuồng, tiếc rẻ:
-Mình không hái thì trái chín rụng cũng bỏ thôi.
-Anh lầm. Những thứ đó là thức ăn chính của chim, thú trong rừng.
Thanh cho tôi biết đây là khu rừng cấm quốc gia, không ai được quyền đốn cây hoặc săn bắt thú rừng. Côn Đảo có nhiều chủng loại động thực vật quí hiếm. Có nhiều cây cỏ và động vật ở đây có nhưng trong đất liền không có. Dường như Côn Đảo là nơi tập hợp các loài động và thực vật vùng nhiệt đới, đặc biệt là ở Việt Nam. Thanh rất thích lan rừng tuy màu sắc không hấp dẫn nhưng mùi hương thì không thể chê vào đâu được, chỉ có những người sành và tinh tế nhất mới thưởng thức hết hương vị lan rừng. Và phượng nữa. Mùa hè ở đảo rực lên một màu phượng đỏ. Phượng nghiêng mình soi bóng bên bờ biển chạy dài từ cầu tàu 914 đến cuối bãi Lò Vôi. Phượng tỏa bóng mát che du khách đến viếng nghĩa trang liệt sĩ Hàng Dương. Tôi nhắc lại chuyện cũ - Thời tôi ra đảo lần đầu và được cô thuyết minh của khu bảo tàng di tích lịch sử Côn Đảo tặng một cây phượng nhỏ, tôi nâng niu mang về Vĩnh Long trồng đến nay nó đã vương cao khỏi sân thượng trụ sở Hội. Mỗi năm nhìn màu phượng thắm như gợi cho tôi nhiều kỷ niệm đẹp Côn Đảo.
Thanh có vẻ tiếc nuối:
-Ừ,thời gian trôi nhanh quá anh nhỉ. Mới đó mà đã 6 năm rồi.
Câu nói của Thanh làm tôi nhớ lại cũng chính trên bờ biển nầy ngày xưa, bọn tôi ra đây tắm, thế mà bây giờ kẻ còn, người mất. Có người vì cuộc mưu sinh phải bỏ xứ ra đi. Có người đã vĩnh viễn giã từ cuộc sống.
Chúng tôi vừa đi vừa trò chuyện. Thanh hỏi tôi: “khi sáng em kể cho anh nghe đến đâu rồi?”.
-Đến chỗ hai ông bà đắn đo nên đi hay ở.- Tôi trả lời.
-Anh biết không, lúc mới đăng ký em quyết liệt lắm, nhưng khi về nhà thu xếp đồ đạc thì thấy cái gì cũng gắn liền với mình biết bao Kỷ niệm. Biết mang thứ nào theo đây. Nhưng nghĩ lại mình chỉ đi 3 năm thôi có gì đâu mà nghĩ ngợi lung tung. Ai ngờ gần 20 năm rồi mà vợ chồng em không rứt ra khỏi đảo. Đi nhớ, ở thương. Đảo là vậy đó anh!
Hôm ấy, vợ chồng em ẵm con nhỏ xuống Long Phú để lên tàu. Đúng ra tàu rời bến vào lúc 4 giờ chiều, nhưng gạo nhà máy xay chưa xong bọn em đành nán lại thêm một ngày nữa. Lần đầu đoạn tuyệt tổ ấm gia đình buồn vô kể, hai vợ chồng thay phiên nhau ẵm con suốt đêm, nhìn con ngủ vật vưởng trên tay mà chạnh lòng. Nhưng trong gian khổ khó khăn mới giàu nghị lực, mới thấy được thế nào là tình chồng nghĩa vợ. Ngày trước, em tỏ ra cương quyết bao nhiêu thì bấy giờ lại mềm yếu bấy nhiêu. Thấy em lo âu nghĩ ngợi ảnh pha trò động viên em:“Ráng một hai ngày nữa là tới đảo. Anh tình nguyện làm tù nhân cho mẹ con em giam cầm, tha hồ có người phục dịch”. Thường ngày anh ít nói, chưa bao giờ em thấy ảnh đùa cợt một câu rất có duyên và đúng lúc như vậy nên dù mệt nhưng em cũng không nhịn được cười.
Xuống tàu, khi mọi người ổn định xong chỗ ngồi, tàu đi được vài hải lý thì dông gió nổi lên. Mây đen ùn ùn kéo đến. Bầu trời nhuộm một màu u buồn thê lương ảm đạm. Mặt biển sóng tung bọt trắng xóa. Hễ nhìn thấy những lượn sóng từ xa tràn đến thì trên khuôn mặt mọi người như thể cắt không còn một giọt máu. Cứ mỗi lượn sóng ập đến thì con tàu tròng trành như muốn chìm và bị hút xuống sâu thăm thẳm rồi sau đó lại hất tung lên cao chót vót thấy chóng mặt phát khiếp. Phụ nữ và trẻ em bắt đầu ói mửa. Em khấn nguyện sao cho mau tới đảo, chắc ở lại luôn chứ không dám lên tàu lần thứ hai để quay về. Ai ngờ câu nói ấy như một lời nguyền đến bây giờ trở thành cư dân của Đảo.
Thế là sau một ngày một đêm vật lộn cùng sóng to gió lớn tàu mới cập bến cầu tàu 914. Ai nấy cũng phờ phạc. Nhưng một niềm an ủi lớn là được chính quyền và nhân dân Đảo ra đón tiếp nồng nhiệt, dù bụng đói cồn cào và cái lạnh như cắt da thịt dưới trời mưa tầm tả nhưng cũng thấy ấm lòng. Bà con xứ Đảo người thì phụ chuyền đồ đạc, kẻ khác dìu em và ẵm giúp cháu nhỏ lên bờ, tấm lòng của họ như anh em ruột thịt đi xa mới về.
Sau ba ngày ổn định xong nơi ăn chốn ơ, đoàn thanh niên tình nguyện xây dựng Côn Đảo được đưa đi tham quan các thắng cảnh, khu di tích lịch sử và trại giam ở đảo.
Nhớ lại, lúc ban đầu muốn cho du khách biết về Đảo thì người thuyết minh biết gì nói nấy. Đồng chí B-vừa là phó ban quản lý khu di tích kiêm luôn cả việc thuyết minh, hễ nghe người cựu tù nào đến thăm kể lại cảnh lao tù là vội ghi ghi chép chép. Cứ thế mỗi ngày trong sổ tay của họ dày thêm những trang sử vẻ vang và những tấm gương anh hùng liệt sĩ thà chịu cực hình, một lòng một dạ theo Đảng chứ không tỏ Ra run sợ hèn nhát trước những nhục hình tra tấn của kẻ thù. Cũng từ những việc làm nầy mà bảo tàng lịch sử Côn Đảo đã trả lại giá trị chân thật của một số chứng cứ lịch sử bị hiểu sai lệch. Ví dụ năm1987 chị Thiều Thị Tân (một cựu tù từ tuổi 15) cùng một nhóm sinh viên trí thức giỏi tiếng Pháp vào Trung tâm lưu trữ tại thành phố Hồ Chí Minh phát hiện ra bài thơ “Đập đá Côn Lôn” của cụ Phan Chu Trinh sáng tác trong Banh I chứ không phải ở ngoài trời lúc đập đá mà xưa nay nhiều người lầm tưởng.(?)
Thanh say sưa kể về nghề nghiệp của mình nào cùng với đồng nghiệp dự nhiều khóa đào tạo nâng cao nghiệp vụ, được ban lãnh đạo tạo điều kiện tiếp cận nhân chứng sống lịch sử, tổng hợp lại các tài liệu và hệ thống bài thuyết minh cho hoàn chỉnh, có tính lôgíc.
Tôi ngắt một bông mua rừng trao Thanh, ai dè ẩn dưới chiếc lá là một chú sâu róm đen sì ngọ nguậy. Thanh hốt hoảng giậm chân thình thịch, rảy lia lịa. Vô tình chú sâu bắn vào cổ áo. Tôi cứ để nguyên con sâu đu đưa trên ve áo mình. Thanh áy náy muốn khều ra nhưng tôi không cho và nói:“ Biết đâu mai nầy nó cũng là một “cư dân” của Vĩnh Long. Cô cứ xem lời nói của tôi giống như một lời nguyền của cô ngày xưa vậy”.
Biết tôi trêu. Thanh lặng im. Để phá tan bầu không khí tôi bèn lên tiếng:
-Thanh vẫn chọn thuyết minh là nghề chính của mình chứ?
Không trả lời thẳng câu hỏi, Thanh lảng sang chuyện khác:
-Nếu đoàn sáng tác của các anh còn ở lại đây lâu, em thay mặt chồng mời anh đến nhà dùng một bữa cơm thân mật.
Không riêng gì Thanh hầu hết người dân ở đây rất mến khách. Ngày đầu tiên nghe tin đoàn Vĩnh Long ra, một cựu thuyết minh viên( người tặng tôi cây phượng năm xưa) cùng chồng gọi điện thoại mời tôi đến nhà dùng bữa cơm thân mật, vợ chồng anh chị trách tôi tệ quá ghé Đảo mà không đến thăm họ. Tôi biết nói gì hơn với cái tính xềnh xoàng hay vô tình của mình. Thôi, tạm mượn ly rượu để thay lời tạ lỗi vậy.
oOo

Góc phố Thanh ở có lẽ sạch và đẹp hơn nhiều so với nơi gia đình tôi đang sinh sống. Tuy là trung tâm thị xã của một tỉnh đồng bằng Nam bộ chứ mỗi lần đến mùa nước ngập thì cả con hẻm tôi rác rưởi nổi lềnh bềnh, xông lên một mùi tanh nồng khó chịu. Còn nơi đây, đường tráng nhựa láng nhẵn. Hai bên rực lên một màu phượng thắm, ẩn dưới sắc đỏ ấy là những quán giải khát đèn màu cùng những dàn âm thanh hiện đại, nhưng đèn vừa đủ sáng, âm thanh vừa đủ nghe, không mờ mờ ảo ảo và ồn ào đinh tai nhức óc như thường ngày tôi phải hứng chịu.
Không biết vợ chồng Thanh chuẩn bị từ Lúc nào, trong phòng ăn một mâm cơm dọn sẵn, toàn đặc sản của biển. Đồng nâng luy rượu đưa về phía tôi và nói:“Rượu nầy là đặc sản của đảo, màu hồng bầm là rể cây thiên niên kiện ngâm với hải mã phơi khô đó nghe. Hễ uống một ly thì vợ đi kiện ngàn năn vì…” Đồng chưa nói hết câu liếc thấy vợ lườm mình nên đánh ực một cái trắng đít ly. Anh gắp bỏ vào chén tôi miếng mực xào củ hành tây thơm lựng rồi khoác tay:“Dùng tự nhiên đi! Đừng có khách sáo”.
Rượu vào, lời ra. Anh say sưa kể cho tôi nghe chỗ nầy ngày xưa hoang vu lắm, toàn lau sậy mọc um tùm. Vợ chồng anh được nhà nước cấp cho hơn một trăm mét vuông đất, anh em bộ đội dùng xe GMC chở xà bần đến lấp không lấy một xu tiền công, nhà nước hóa giá tôn và xi-măng rẻ rề để cất nhà, bạn bè cho mượn vô thời hạn hai cây vàng ròng làm vốn. Sáng, vợ dậy sớm nhóm lửa nấu bún riêu. Lúc đầu khách chê dở, góp ý riết thành ngon. Bán bún xong, vợ đến cơ quan làm việc, trống chỗ tôi bày đồ ra hàn, dần dà trả hết nợ. Cần mẫn lắm mới có được như ngày nay.
Tôi chen vào:
-Hai ông bà hạnh phúc quá! Có một cơ ngơi như thế nầy dù có mơ tôi cũng không bao giờ với tới.
Nghe lời khen bùi tai. Cao hứng. Đồng nâng ly rượu nheo mắt về phía vợ:
-Vô đi em! Chúng mình cạn ly với bạn hiền, nào.
Mặt tôi bắt đầu phừng phừng muốn đứng lên từ chối, nhưng thấy Đồng nhiệt tình quá cũng liều với anh cạn sạch chai rượu. Trong men say Đồng đề nghị hai vợ chồng cùng ca vọng cổ để tặng bạn. Tôi ngạc nhiên vì hôm qua, Thanh là một thuyết minh viên hướng dẫn khách tham quan thao thao bất tuyệt với mọi người, còn bữa nay, chỉ tủm tỉm nhường chồng cười cười nói nói thật vui nhộn.
Dường như Thanh muốn dành trọn niềm vui nầy cho chồng sau những tháng năm dài đồng cam cộng khổ. Đâu ngờ tính hiếu kỳ và câu nói vô tình trên tàu ngày xưa như một lời nguyền để bây giờ kéo theo chồng con gắn chặt cuộc sống với Côn Đảo.
VQT

Mẹ xem tin lũ

2007-01-29T00:08:00.001-08:00

thơ Văn Quốc Thanh

Giờ thời sự Mẹ qua nhà hàng xóm
Trên màn hình lũ xóa một vùng quê
Đồi trọc, rừng thưa không ngăn nổi lũ về
Tiếng gào thét như nghiêng trời xé gió
Đôi má hóp hom hem lệ nhỏ
Mẹ nhói đau về phía truyền hình . . .

Và mỗi lúc vẫn hung tin lũ dữ
Mưa điên cuồng trút nước xuống trần gian
Cửa nhà trôi lũ quét bạo tàn
Bao sự sống dập vùi trong cái chết
Phút căng thẳng Mẹ ngây ra ngờ nghệch
Mẹ nhói đau về phía truyền hình . . .

Ôi trăm nghìn mảnh vụn là vạn kiếp sinh linh
Mẹ ngơ ngác bàng hoàng trong đổ nát . . .

Bão táp qua đi, Mẹ đến bàn thờ
Cây nhang cháy biết ai người thân thuộc
Thôi, Mẹ đốt cho miền Trung núm ruột
Chút khói hương sưởi ấm lòng người

Mẹ nói thế và nguyện cầu giông tố
Lũ thôi về và bão cũng đừng gieo
Miền Trung ơi! Chiếc đòn gánh quặt quèo
Oằn vai nặng giữa hai đầu Tổ quốc.

Nhà dột nát thân gầy như que củi
Sợi tóc bạc phơ rũ xuống lưng còng
Va-li rách còn dăm ba tiền lẻ
Bàn tay run gom lại từng đồng
Miếng khi đói …Ôi tấm lòng của Mẹ
Có gì hơn ngoài cuộc sống long đong!

đọc "Giật mình cầu nguyện" của Văn Quốc Thanh

2007-01-26T20:34:00.000-08:00

Nhà văn
Hồ Tĩnh Tâm

Văn Quốc Thanh là bạn văn chương từ rất lâu của tôi. Chúng tôi có với nhau rất nhiều kỷ niệm vui buồn- thậm chí cả những kỷ niệm không hay ho gì- trên những nẻo đường vào Nam ra Bắc, lên rừng xuống biển, và ra tận các hải đảo trùng khơi. Nhưng đó là đời. Đời đến tận cùng khổ đau và hạnh phúc, tận cùng máu thịt.

Bài “Giật mình cầu nguyện ” là tôi tự ý lấy trên blogs tại http://vanquocthanh.blogspot.com của anh. Tôi cảm bài này bởi sẽ không có chân lý, nếu: ai đó dám ném đá vào người đàn bà đã yêu và ghét rất thật!

GIẬT MÌNH CẦU NGUYỆN

thơ Văn Quốc Thanh

đêm qua tôi nằm mơ

thấy người đàn bà bị đem ra ném đá

bầy quỉ dữ đến hỏi tội

“tội yêu và ghét”

người đàn bà không nhận lỗi về mình

loanh quanh bởi lũ yêu tinh râu xanh muôn thuở

dưới chân đồi

vô số người đàn ông

tay ôm những đoá hoa hồng

trên khuôn mặt thoáng chút dỗi hờn trách móc...

nhưng vẫn không ngớt lời van xin thượng đế.

III

bầy quỉ dữ ơi!

thôi đừng đòn roi

đừng răn đe, đừng chảo dầu, biển lửa…

đừng làm tan nát pho tượng

mà thượng đế ban tặng trần gian

rồi vô tình gieo rắc đau thương và tội lỗi.

tôi giật mình thức giữa đêm sâu

cúi đầu khấn nguyện

và tự nhũ:

thế gian sẽ ra sao khi không có đàn bà?

“Giật mình cầu nguyện” là sự thật của tất cả chúng ta.Trước Chúa, hãy làm dấu Thánh và hãy nói rằng “tôi không có tội, tôi có quyền ném đá vào cô gái ấy”. Đọc xong bài thơ này, bạn có dám thề trước Chúa điều đó không?

Văn Quốc Thanh cầu nguyện bốn lần trong bốn đoản khúc thơ của anh. Vin vào nhau, tựa vào nhau, bốn đoản khúc thơ muốn nói với chúng ta một sự thật mà đấng thiêng liêng đã nói: “Không có sự công bình, không có một người công bình nào cả!”.Vậy thì hỡi con người, đối diện với sự công bình, hãy thử ném đá vào người đàn bà đó?!

Có thật là Văn Quốc Thanh nằm mơ không?Hay đó chỉ là một nghi vấn có tính tu từ nghệ thuật. Bởi lẽ trên cõi trần gian này, còn quá nhiều người dám dối trá về sự công bình. Họ nhân danh ai mà hành tội người đàn bà đó? Chẳng lẽ ai dám dũng cảm “yêu và ghét” đều là tội đồ sao?!Amen!Cầu xin Chúa thứ tội cho các con chiên của Người!!!

Đoản khúc II kéo chúng ta về với sự thật: hàng đống đàn ông ôm hoa hồng dưới chân đồi, khóc lóc van xin thượng đế. Nhưng… họ van xin điều gì? Xin được sám hối chăng? Xin được rửa tội chăng? Hay van xin đấng sáng tạo ban phát cho họ tình yêu và hạnh phúc?Người đàn bà ấy được rút ra từ xương sườn của họ, vậy mà họ dám ném đá ư? Ngậm máu phun người trước hết bẩn mồm mình.Lạy Chúa ba ngôi cho con nói:Con xin được giang tay làm thánh giá Cứu rỗi em con lúc yếu hèn! (Không, đúng ra con phải nói: Cứu rỗi em con dưới mặt trời!”.

Đoản khúc III có phải là lời cầu nguyện không? Khi mà Văn Quốc Thanh trực diện nói với bầy quỷ dữ, rằng: pho tượng ấy là quà tặng thiêng liêng của Chúa, các người chớ phạm thêm sai lầm!Và… Văn Quốc Thanh khép lại bằng sự thức tỉnh sau cơn mơ: thế giới sẽ ra sao nếu không có những người đàn bà đến với con người từ quyền lực sáng tạo vô song của Chúa.

Đọc xong bài “Giật mình cầu nguyện”, tự nhiên tôi xúc động nhớ lại câu chuyện sáng tạo cái đẹp của Picmalion.Picmalion đã bỏ gần hết cuộc đời mình để ca ngợi cái đẹp tối thượng: người phụ nữ của hành tinh. Khi pho tượng ca ngợi vẻ đẹp vĩnh cửu hoàn thành, Pic đã kiệt sức vì tuổi tác. Nhưng… lạy Chúa! Nữ thần Ái tình đã nhìn thấy Pic gục ngủ bên pho tượng tuyệt tác về cái đẹp. Nữ thần đã động lòng, hà hơi ban sự sống cho pho tượng. Từ trong từng thớ đá, người phụ nữ mĩ miều đã bước vào cuộc đời của Pic. Đó chính là cái giá lơn nhất của lao động sáng tạo nghệ thuật.

Bạn hãy làm điều đó đi! Bạn sẽ được ban tặng tình yêu trên mặt đất! Amen!Lạy Chúa! Người ban phước lành cho tất cả con người!HTT

Con người và chiếc bóng

thơ Văn Quốc Thanh

Có những đêm thiếu ánh đèn dầu

Căn phòng chật và bóng đêm dày đặc

Tôi chợt nhớ một ngày vào buổi ban mai

Mặt trời mọc chiếc đầu tôi đổ xuống.

Có những đêm dưới ánh đèn dầu

Vùng ánh sáng lẻ loi lạnh ngắt

Tôi chợt nhớ một ngày vào buổi ban trưa

Mặt trời ở đỉnh cao vời vợi

Chiếc đầu tôi lại ở dưới chân mình.

Có những đêm thức với đèn dầu

Cơn gió trêu người. Ngọn đèn khuya lắt lẻo

Tôi chợt nhớ một ngày vào buổi hoàng hôn

Mặt trời rơi vào bóng đêm u tịch.

Ôi! Thời gian và chiếc bóng con người

Ôi! Mặt trời mãi xoay vần muôn thở

Thơ và người có là duyên nợ

Ta đi tìm sao câu chữ vẫn lặng thinh!

Rực rỡ phương Đông, bóng đổ trời Tây

Mặt trời càng cao bóng người càng nhỏ bé.

Thú hoang

thơ Văn Quốc Thanh

Bầy thú hoang trong khu vườn chật hẹp

được nuôi dạy vỗ về bởi những ông chủ già nua

mỗi bữa ăn được ném cho vài miếng thịt đắt tiền - hoang phí

và những cái vuốt ve quen thuộc- tự hào.

Tuổi về chiều mệt mỏi

chủ thiếp đi cánh cửa chỉ khép hờ

rừng thênh thang gọi mời phía trước

tiếng suối reo róc rách giội về

ngào ngạt mùi hoa thơm cỏ lạ

thú tung tăng lạc giữa rừng chiều…

III

Rồi một hôm nhàn rỗi

những ông chủ đi săn

thú chợt nhận ra người mừng mừng, tủi tủi…

nhưng người thì bận rộn với cung tên.

Thôi muộn rồi con thú tội nghiệp kia ơi!

miếng thịt rừng hoang lừng thơm mùi tang tóc

thú và người ai dễ nhận ra nhau?

chiều nay

trong buổi tiệc

những ông chủ

nâng cốc

say!

Trái tim đảo ngược

thơ Văn Quốc Thanh

Đêm nay say trước gương soi

Mảnh kiếng vỡ làm ngực anh rách toạc

Anh thấy trái tim mình đảo ngược thành ngọn lửa

Cứ bập bùng cháy bỏng yêu thương.

Không hiểu cớ gì anh lại uống nhiều hơn

Dốc cùng kiệt đến bình khô cạn rượu

Mượn men đốt cái tế bào ung bướu

Mầm tương tư đày đoạ một kiếp người.

Ừ mai này anh sẽ tập quên

Quên để dối lòng khi thương nhớ.

Để soi gương không còn bỡ ngỡ

Khi thấy trái tim mình đảo ngược

như ngọn lửa em ơi!

VL 6/10/05

Hoa trên Núi Cấm

thơ Văn Quốc Thanh

Xưa anh có hứa khi nào rỗi

Mình hẹn nhau lên”Lễ tắm Bà”

Đã trót người phàm trong cõi tục

Thánh còn phải tắm huống gì ta?

Nay anh lầm lũi về Núi Cấm

Mới biết rừng sâu có một điều

Người mang tội lỗi lên non khấn

Còn anh lẩn thẩm một tình yêu.

Bởi em hoa dại giữa rừng xanh

Không sắc, không hương chẳng lá cành

Đôi lúc anh nhìn như muốn hái

Nhưng sợ đau loài… hoa của anh.

Ai đem tên Cấm đặt cho núi?

Để chốn rừng sâu chẳng lối vào

Nhớ bóng trâm già che cỏ biếc

Ta ngồi trốn nắng tận non cao.

Xin chào Văn Quốc Thanh !

Tôi vào blogs của anh, đọc thấy lý thú lắm, trình bày cũng đẹp.Trước hết có lời chúc mừng anh Sau nữa mời anh thỉnh thỏang ghé http://vnweblogs.com/ đọc tác phẩm của bạn bè trong cộng đồng này!Tôi post vào đây bốn bài của anh, vì lẽ:

Mỗi chúng ta đứng trên trái tim trái đất

Lòng xuyên qua một tia nắng mặt trời

Và chưa chi chiều đã tắt

(Giải Nô Ben- Tôi không nhớ tác giả, vì đọc bài này đã mấy chục năm trong tập “Mài sắt nên kim” của Xuân Diệu).

Với nữa, bài “Con người và chiếc bóng ” của anh, khiến tôi nhớ một câu nói nổi tiếng của Đức Phật: Không ai ra khỏi chiếc bóng của mình.

Chiếc bóng là ảo hay thực, thiêt nghĩ không nên tranh luận ở đây; nhưng có lẽ tôi muốn nói thêm, chiếc bóng của chúng ta là trường cửu cùng ánh sáng trong không gian vô tận nhiệm mầu. Hãy làm sao cho chiếc bóng đó không phải là ám ảnh xấu, ám ảnh tội lỗi. Chỉ tắt nắng mặt trời thì chiếc bóng của ta mới biến mất; nhưng không vì thế mà nó không tồn tại!

Ôi! Thời gian và chiếc bóng con người
Ôi! Mặt trời mãi xoay vần muôn thở
Thơ và người có là duyên nợ
Ta đi tìm sao câu chữ vẫn lặng thinh!

Bài “Thú hoang” tôi được nghe anh đọc lần đầu qua điện thoại, lúc tôi đang ở Trại Sáng tác bên bờ biển tím Kiên Lương. Bấy giờ tôi có nói là tôi thích bài thơ này, và anh đã nhắn nó cho tôi qua di động. Sau đó tôi với Ngô Hồng Nga đã hợp sức biến nó thành truyện ngắn “Con chó hoang trên bờ biển”- đã đăng trên tạp chí Chiêu Anh Các.Chó nhận ra người, chứ con người đốn mạt thì không nhận ra chó.Anh từng biết suýt nữa thì họ nện tôi một đòn chí mạng (họ đã gấm ghé tung tin, nhưng lập tức bị dư luận dập tắt; một phần cũng bởi họ đã nếm đòn khi phang “Ngôi mộ không hài cốt “ của anh), khi tôi cho công bố vào dịp Tết truyện ngắn “Con chó đói chạy trong thị xã”- 1 trong chùm 5 truyện chó của tôi được ấn hành vào lúc đó. Trên chuyên mục “truyện hồ tĩnh tâm” của blogs này, anh có thể thấy tôi yêu chó đến ngần nào, qua truyện “Trở về với dòng sông”.Chó còn biết tìm về nguồn cội, huống nữa là người.

Bài “Trái tim đảo ngược ” có tứ hay, nhưng có lẽ anh nên thay mấy chữ trong câu “cứ bập bùng cháy bỏng yêu thương”. Tình yêu phải bùng cháy rừng rực, chứ đừng để cho nó chỉ bập bùng.

Bài “Hoa trên Núi Cấm ” có lẽ anh viết trong đợt đi thực tế sáng tác miệt núi Cấm với tôi thì phải. Đợt đó tôi viết được 2 truyện: Núi giữa đồng bằng và Vi vút rừng xuân. Cả hai truyện này đều đã đăng trên Tuần báo Văn nghệ Việt Nam và đăng lại trên Văn hóa Văn nghệ công an, sau đó in trong tập truyện được giải Nhì Ủy ban toàn quốc: Núi giữa đồng bằng của tôi.Tôi thích bài thơ này vì cái tứ: “Thánh còn phải tắm nữa là ta?”

Rất mong anh thỉnh thoảng ghé thăm cộng đồng vnweblogs của chúng tôi!
HTT

đọc thêm Thơ Hồ Tĩnh Tâm

Tiếng hót chìa vôi

2007-01-24T07:50:00.000-08:00

thơ
Ngọc Hiệp

Đem tiếng hót gọi hừng đông thức dậy
Cây lá mừng, giang tay đón chìa vôi
Cũng tiếng hót làm đời chim nghiệt ngã
Khi vườn cây có con “bổi” - con “mồi”

Suốt một đời giam mình trong lụp bẫy
Kiếp chim “mồi” quen cuộc sống lao lung
Cất tiếng hót khơi lên lòng ganh tị
Con “bổi” kia bỗng nổi … “máu anh hùng”

Lòng ganh tị dẫn đường vào cõi chết,
Cạm bẫy giăng đè bẹp cánh chim trời.
Sống chỉ biết hơn thua nhau tiếng hót
Biến chim thành công cụ bẫy nhau thôi

Điệu hót nào khơi dậy lòng ganh tị?
Điệu hót nào đánh thức buổi bình minh?
Rừng quặng đau nhìn đời chim xơ xác
Giết lẫn nhau bằng ngôn ngữ chính mình

đọc Câu cá vượt của Ngọc Hiệp

Nhà vắng anh

2007-01-24T07:48:00.000-08:00

thơ Ngọc Hải

Nhà vắng anh bổng trống trải lạ thường
Chẳng biết làm gì -Em vào ra thơ thẩn
Trời hửng nắng sao lòng em lạnh thế
Bàn ghế buồn, chăn nệm cũng cô đơn
Đêm đêm về chăn nệm chẳng ấm hơn
Chiếc gối đôi, phía bên kia vắng nửa
Chiếc mền chung hằng ngày ta đắp chật
Sao bây giờ rộng rộng quá đi thôi
Và anh ơi em chẳng thích đơn côi
Anh đi hoài để mình em thơ thẩn
Nếu như ngày xưakhông có anh
Em chỉ buồn một nửa
Thì bây giờ, cái nhớ lại nhân đôi.
Ngọc Hải

Minh Nguyệt

2007-01-24T06:23:00.000-08:00

thơ Minh Nguyệt

Mùa Xuân

Gió tàn đông chạnh lòng lữ thứ
Gởi về em nỗi nhớ xa quê
Mắt biếc có còn xanh tháng chạp
Môi thắm giêng hai đợi tôi về?

Nắng có nhuộm vàng mơ con gái
Em tôi tóc ngắn buổi trâm cài
Tôi xa mấy độ tàn mai rụng
Mơ biết còn nồng hay đã phai?

Chim én gọi Xuân về vườn cũ
Nhớ gọi tôi về buổi Xuân nay
Một nụ hoa lòng bâng khuâng nở
Tinh mơ hương sớm nhẹ nhàng bay.

Xuân đã về đây, tôi về đây Mùa
Xuân đã chín chiều ba mươi
Chén nồng ai rót đêm trừ tịch
Sáng mùng một Tết vẫn còn say.

Tết quê xưa
thơ Minh Nguyệt

Sắt se ngọn gió tàn đông lạnh
Chạnh lòng nhớ lại Tết quê xưa
Những chiếc bánh phồng thơm nếp mới
Dưới nắng vàng tươi sắc đợi chờ.

Tháng chạp cu kêu nghe rộn rã
Nức lòng mừng áo mới mẹ may
Chiều ba mươi bếp lửa hồng nhớ mãi
Chuyện Lang Liêu nội kể ấm đêm dài.

Quê cũ giờ xa không trở lại
Mỗi độ xuân về nhớ Tết quê
Nhìn mai vàng nở trong nắng sớm
Mùi bánh phồng thơm cứ tìm về.

Chiều nay gió lạnh buổi tàn đông
Nhớ quá nội ơi! Bếp lửa hồng
Nồi bánh tét xưa, câu chuyện cũ
Quê nội xa vời con nhớ mong.

Nhớ Một Vầng Trăng
thơ Minh Nguyệt

Xa con sông quê nhớ những câu hò
Con xa mẹ nhớ vườn cau hoa trắng
Sớm tinh mơ bông bí vàng trong nắng
Những trưa hè ngọt tiếng mẹ ru hời.

Và đêm nay từng cơn gió không lời
Thổi se sắt vào lòng con nhớ mẹ
Gió thổi qua miền đắng cay dâu bể
Mưa nắng cuộc đời năm tháng có phai phôi.

Bóng ngày phai mẹ ngồi đếm lá rơi
Thời gian rụng xuống mái đầu mẹ bạc
Thương con dại giữa đục trong bến khác
Rưng rức buồn hoa tím lạc dòng trôi.

Con qua bờ bến lạ cuộc đời
Mẹ như bóng trăng đơn bên góc bếp
Tiếng chim vịt gọi chiều tha thiết
Con nhớ quê mình… nhớ một vầng trăng.

Bông mù u trắng

thơ Minh Nguyệt

Tôi trở về nơi tôi đã sinh ra
Thơm quê mẹ ngọt ngào hương lúa chín
Hàng dừa xanh nghiêng mình che bóng nắng
Mù u mùa này hoa nở trắng đường thôn.

Xưa mẹ kể ngày tôi chưa sinh
Bao lớp cha anh lên đường cùng nóp giáo
Thu tháng Tám mùa Thu xanh sắc áo
Cờ đỏ búa liềm phất phới tung bay.

Trong đoàn quân ngày ấy có cha tôi
Mẹ cô giao liên tuổi tròn mười tám
Những buổi hành quân qua con rạch cạn
Bông nhỏ mù u rụng trắng đầu.

Mặt trời hồng sắc đỏ mùa thu
Cưới vừa xong cha vào kháng chiến
Có những ngày Thu bừng sắc nắng
Chiến trường xa thắng trận gọi tin về.

Đất nước thanh bình cha trở lại quê
Căn nhà cũ không còn bóng mẹ
Cây mù u bao mùa thay xanh lá
Tóc cha giờ trổ trắng màu hoa.

Tôi trở về nơi tôi đã sinh ra
Con chim nhỏ gọi mùa trên cao hót
Lúa oằn bông vườn cây sai trái ngọt
Rặng mù u già hoa nở trắng đường thôn.

Em – Mùa thu

thơ Minh Nguyệt

Thu đã về cho lá vàng rơi mãi
Trên lối đi mòn những khóm cỏ non
Tôi thương em tuổi mười lăm nhỏ dại
Như con bướm vàng trong câu hát ví von.

Trái mồng tơi em thích làm mực tím
Đuổi bướm tơ môi em mỉm cười thầm
Con bướm sợ con bướm bay đi trốn
Đậu trên giàn dây bí mọc xanh xanh.

Lục bình trôi em vớt bông búp nở
Gói chiếc nem làm bánh gọi là quà
Tôi đến chơi em cắt từng miếng nhỏ
Ăn giả đò nhìn nước chảy xa xa.

Mùa lúa trổ em đòi đi theo mẹ
Hái nhãn lồng ngắt bông súng dưới ao
Đĩa vắt, chân gai đâm đầy vết lở
Mẹ la rầy em vẫn khóc đòi theo.

Em theo chồng không còn chơi chòi nữa
Mùa thu buồn trong mắt đỏ em tôi
Dây mồng tơi bên rào thêm tím nhớ
Đợi em về bông bí đã vàng rơi.

Trăng xưa

2007-01-24T06:22:00.000-08:00

thơ Văn Quốc Thanh

Thôi nhé em từ nay đừng mong đợi
Hãy về đi quay gót lại đi em
Hãy ngủ ngoan trong giấc mộng êm đềm
Anh thao thức nghe mưa rơi trong mắt.

Thôi nhé em từ nay đành quay mặt
Đừng nuôi hoài ảo tưởng nữa nghe em
Nhỡ mùi hương tình ái ngấm say mèm
Anh chỉ trách tầm tay anh quá ngắn.

Thôi nhé em từ nay đành câm lặng
Như tiếng đàn chưa dứt vội ngang cung
Để đêm về lòng vương vấn nhớ nhung
Và ray rức hồn anh màu nhung nhớ.

Thôi nhé em từ nay đành dang dở
Duyên không thành ta chịu vậy nghe em
Ánh trăng khuya lặng lẽ rụng cuối thềm
Đêm chìm xuống thiếu em hiu quạnh lắm.

Quang Minh

2007-01-24T02:40:00.000-08:00

thơ Quang Minh (Anchorage, USA)

NHỚ TẾT QUÊ HƯƠNG

Giờ này bên mình chắc phố phường đông lắm
Chợ hoa cầu Tàu đông đúc người đi
Ngắm nhành mai đang chờ đón giao thừa
Nghe hơi thở của một ngày giáp Tết

Giờ này chắc ở nhà đông vui lắm
Anh chị đang ngồi sum hợp bên nhau
Nồi bánh tét đang chất đầy trong bếp
Chất chứa yêu thương chất chứa mặn nồng
Giờ này tôi ở một nơi xa quê lắm
Mắt trông theo một hạnh phúc xa dần
Giờ này đang mùa Đông bên xứ lạ
Co ro ngồi nhớ Tết ở quê nhà

Giờ này bên mình chắc là đang vui lắm
Rượu đong đầy bánh mức chúc mừng nhau
Giọt nước mắt cứ ngược vào trong ký ức
Tết quê người tôi cứ ngỡ tết quê hương...
Anchorage 23/01/2007

anh yêu em

Dẫu biết rằng chúng mình không còn trẻ nửa
Nhưng sao tình yêu đến nồng nàn như thuở mới vừa yêu
Anh yêu em yêu đến ngây ngất trong lòng
Yêu say đắm như chưa bao giờ say đắm

Dẫu biết rằng tình yêu đến với mình muộn quá
Anh vẫn âm thầm đợi mòn mõi một lần yêu
Như lần gặp lại nhau của hơn một thuở học trò
Nghe mùi mực viết như vẫn còn đâu đó

Dẫu rằng anh biết mình không còn trẻ nửa
Nhưng xin yêu em, yêu đến vạn nghìn lần
Yêu em đến khi ngừng hơi thở
Yêu đến khi tóc bạc đầu, yêu mãi vạn ngày sau.

Không có nuối tiếc không có ngày thừa thãi
Anh lạc cõi thiên đàng em lạc bước vào anh
Anh nắm tay em ta đi suốt cuộc hành trình
Nghe hạnh phúc dưới chân mình réo gọi

Dẫu mai này anh và em không còn trẻ nửa
Anh sẽ yêu em yêu đến biển cạn đá mòn
Hành trang chúng mình chỉ có ngày tuổi trẻ
Bước lạc vào nhau tìm hạnh phúc giữa đời trần…
12/05/2005

MÙA ĐÔNG XỨ LẠ

Nỗi nhớ cứ kéo dài đăng đẳng
Từ lúc theo em sang xứ lạ quê người
Anh nghe niềm cô đơn sâu thẳm
Heo hút mang trong giá buốt từng ngày

Mùa Đông nơi này anh nghe rét mướt
Kéo lạnh từng cơn rung bắn cả người
Và nỗi nhớ nhà cứ từng ngày kéo đến
Ngày lại trôi, và ngày cứ lại trôi

Anh ngồi co ro ôm niềm thương nhớ
Mong cứ như được về nhìn thấy quê hương
Dẫu mùa Đông sẽ đến trong ngày mai
Nhưng anh thấy trong lòng mình sẽ ấm

Mai này anh về trong giá lạnh
Không biết ai còn ai mất ở quê hương
Nắng nơi đây anh bỗng thấy xa dần
Niềm tiếc nuối vẫn mãi còn đâu đó

Em ơi mùa Đông đầu tiên trong anh đó
Lá cứ vàng, và lá cứ mãi rơi
Nắm tay nhau, cùng mở cửa thiên đường
Anh cùng em ta đi trong hạnh phúc

Nhắm mắt lại anh thấy mình nhỏ bé
Cảm giác cứ từng ngày gần lại trong anh
Chờ đợi mùa Đông anh chờ đợi mùa Đông
Và cứ thế anh lại chờ, cứ thế...
Anchorage 21/10/2006

Đêm nguyệt quế

2007-01-24T02:28:00.000-08:00

nhà thơ Song Hảo

Bao nhiêu năm tình yêu lận đận
Trái tim em tưởng hóa đá mất rồi
Đêm giao thừa thức cùng hương nguyệt quế
Chợt gặp mình đang ở tuổi hai mươi

Chẳng dễ gì xua anh khỏi đời em
Ơi tình yêu đắng cay nghiệt ngã
Em cố tình lãng quên quá khứ
Đã một thời ta lặng lẽ say nhau
Đã có lần ta lặng lẽ rời nhau
Trái tim em giấu nỗi đau vô tận
Sao cứ mãi đánh lừa số phận
Em thương mình biết bao !
Bàn tay em nhiều lần bấu vào khoảng không
Kiếm tìm bao điều hư ảo
Em nở quên có anh bên cạnh
Đã nhặt từng mảnh vỡ trái tim em
Và chắp nên tình yêu nguyên vẹn

Đêm giao thừa ướp đầm hương nguyệt quế
Dành cho anh và em
Mùi hương như đã ủ bao năm
Bỗng bừng lên lan tỏa
Và …
Em biết mình sẽ mãi nhớ anh
Nỗi nhớ của phần đời còn lại
Em bây giờ chẳng còn là em nữa
Đã tan vào trong anh
Như hương hoa tan vào trong đêm …
Xuân 99

Kỷ niệm một chuyến đi

2007-01-24T02:13:00.000-08:00

bút ký

Nắng Xuân

Chuyến đi Trà Cú lấy tư liệu để tham gia viết bài theo nhã ý của Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Trà Vinh gây cho tôi thật nhiều hứng khởi. Thú thực là cũng pha chút cảm giác vừa tò mò vừa ngại, vì đi lần đầu, không biết có viết được “ra ngô, ra khoai” gì không. Nếu không có bài, hoặc bài viết không ra gì thì cầm bằng chỉ có nước mà… độn thổ. Để vững tâm hơn, tôi rủ chị Dạ Minh cùng đi. May mà chị không từ chối!

Sáng tinh mơ, hai chị em đã nai nịt khăn gói lên đường. Theo chỉ dẫn của người bạn gốc Trà Cú ở gần nhà, chúng tôi quyết định đi đường tắt để vừa tiết kiệm thời gian vừa tới kịp để dự cuộc họp triển khai cuộc vận động viết bài. Khách đi phà sớm ở đầu bến Cần Thơ đông nghẹt. Phải mất đứt gần 30 phút, chúng tôi mới đến bờ Bình Minh. Đi tắt, nên chốc chốc cứ phải dừng lại để hỏi đường. Buổi sớm thanh bình. Gió đồng quê mát rượi. Hôm qua, vừa có trận mưa đầu mùa đã đời, nên hôm nay đường đất thật là sạch sẽ. Cây cối như reo vui đón làn nắng ban mai. Gần trăm cây số, cứ nhằm hướng mặt trời mà đi. Giả tỷ không hỏi thăm đường, chưa chắc gì chúng tôi đã đi lạc. Nói vậy, không phải là không cảm ơn bà con đã chỉ đường cho chị em tôi.

Qua phà Trà Ôn thì ông mặt trời đã tỉnh ngủ hẳn. Lão ta cứ như giỡn ngươi, vừa chạy lùi đằng trước mặt vừa nheo nheo mắt cười như chọc tức tôi. Để tránh bị lão làm phiền, tôi đành dừng xe, lấy gọng kính mát đen thui lên tròng vào mắt. Tới thị trấn Cầu Kè, chúng tôi đậu lại dùng điểm tâm. Dạ Minh kêu to: “Mỏi tay quá trời !”. Tôi phá ra cười vì sự vụng về của chị. Thì ra chị không biết cách gài pher-mơ-tuya áo khoác và quai nón bảo hiểm. Vì vậy, dọc đường, một tay thì giữ quai vì sợ nón rơi, tay kia thì giữ rịt hai mép áo. Thế là có thêm một đề tài vui nữa trong chuyến đi. Tôi thỉnh thoảng lại chọc chị: “Chỉ biết làm thơ thôi!”. Biết tôi kiếm chuyện cho ngắn bớt đoạn đường, nên chị cũng chẳng thèm phản ứng chi cho mệt. Sau khi giải phóng đôi tay, chị như càng yêu đời hơn, vừa đi vừa khe khẽ đọc mấy câu thơ của một tác giả nào đó rất nổi tiếng. Hình như là của nhà thơ Thu Bồn.

Gần chín giờ thì chúng tôi đến nơi. Cũng may, cuộc họp chưa bắt đầu. Anh Lê Tân, hội viên hội nhà văn Việt Nam, chủ tịch hội VHNT Trà Vinh niềm nở đứng dậy bắt tay và chỉ chỗ cho chúng tôi an vị. Ngoài các tác giả của địa phương và chị em tôi từ Cần Thơ sang, còn thấy xuất hiện nhiều cây viết nổi tiếng khác như Song Hảo, Hồ Tĩnh Tâm, Văn Quốc Thanh, Ngọc Hiệp của Vĩnh Long, Ngô Khắc Tài, Nguyễn Lập Em của An Giang… Nhiều người trong số họ, chúng tôi mới chỉ gặp mặt lần đầu.

Phần giới thiệu khách diễn ra không nghi thức rườm rà mà đơn giản, thân mật như thể những người thân lâu ngày gặp mặt. Tiếp theo đó, anh Ba Khỏe, Bí thư Huyện ủy giới thiệu thành phần chủ nhà và khái quát tình hình địa phương. Anh Lê Tân cám ơn và thay mặt Ban Biên tập Tập san thông qua đề cương. Một số tác giả đăng ký đề tài để địa phương có kế hoạch bố trí người hướng dẫn xuống điểm thu thập tư liệu. Riêng các tác giả thơ thì không cần đăng ký trước. Hồi nào đến giờ, chỉ làm thơ con cóc, chứ đâu viết lách gì, nhưng vì không có ai nhận đề tài nuôi trồng thủy sản, nên tôi mạnh dạn xung phong.

Buổi trưa. Không khí nóng nực của những ngày giữa tháng ba như làm cho phòng ăn của UBND huyện thêm chật chội. Chúng tôi vừa dùng bữa vừa tranh thủ làm quen, trao đổi danh thiếp, số điện thoại và thảo luận về những mảng mà mỗi người dự tính sẽ viết. Theo đúng chương trình, sau khi dùng bữa trưa, toàn đoàn sẽ lướt qua các đích đến đã dự tính để các tác giả định hình và lựa chọn thêm hay thay đổi đề tài nếu thấy phù hợp.

Từ thị trấn qua cửa Định An, tới Hàm Giang rồi lại vòng sang Lưu Nghiệp Anh… Trên đường đi, đoàn ghé vào tham quan di tích Ốc Eo. Sau đó thì đến thăm nhà máy đường Trà Vinh. Giám đốc Hòa ân cần tiếp đón. Chỉ cần vài phút tiếp xúc ngắn gọn, anh đã trình bày bật lên quan điểm và cách làm ăn năng động của tập thể Ban lãnh đạo Nhà máy. Cũng không cần phải dài dòng, vì đâu phải ngẫu nhiên mà khi nhiều doanh nghiệp mía đường lao đao, thì doanh nghiệp này vẫn là lá cờ đầu của ngành trong khu vực và góp phần không nhỏ ổn định điều kiện kinh tế-xã hội cho bà con nông dân nơi đây. Anh Hòa còn phân công người dẫn chúng tôi tìm hiểu một số công đoạn sản xuất kinh doanh của nhà máy.

Điểm dừng cuối cùng chiều hôm ấy là tại Chùa Giồng Lớn, tiếng Khơ-me gọi là chùa Nodol (còn có tên dân giã khác mà du khách đặt là Chùa Cò). Đến đây nhóm nhóm bắt đầu tụ lại, chuyện trò nở như pháo rang. Những mẩu chuyện về chùa chiền, về đất lành chim đậu, về mảnh đất và con người nơi đây lần lượt được điểm qua. Anh Ngọc Hiệp còn ứng khẩu hai câu lục bát để đùa anh Tường Bá, một cây viết quen thuộc của độc giả tập san Văn nghệ Trà Vinh. Tôi xin phép trích ra đây, mong anh đừng giận:
“Hình như em bị dính bùa
Nên theo Tường Bá vô chùa xem chim”.
Quả là không chỉ có cò! Khu vực chùa còn là nơi họp mặt của một vài loài chim khác như bồ câu, cồng cộc... “Đi xem cò nhớ che mặt và nhất là đừng há miệng”, tôi nghe mà không kịp nhìn xem ai đó vừa nói đùa mà cũng lại là nói thật. Không khí làng quê yên ả, trong lành càng làm cho lòng thêm thư thái.

Buổi tối hôm ấy mới thật đáng nhớ. Sau bữa cơm chiều thịnh soạn, các anh ở huyện bố trí một dàn nhạc cụ, âm thanh dành cho đêm giao lưu và một vài cây văn nghệ phục vụ. Khách làng văn đâu chỉ biết vẽ tranh, làm thơ, cũng có những người hát hay, đàn giỏi. Chủ và khách như không còn ranh giới phân cách. Ai nấy đều vui vẻ và tích cực tham gia, không phải để thể hiện mình mà đơn giản chỉ là muốn đóng góp cho không khí vui chung. Những câu hát, điệu múa dân tộc Khơ-me, những làn điệu dân ca, cải lương và đặc biệt là những bài thơ của các tác giả đang có mặt đã được các nhạc sĩ có tên tuổi phổ nhạc, hay những bài thơ ứng tác nóng hổi liên tục được trình bày.

Sáng hôm sau, dự tính sẽ đi Đôn Châu liền, nhưng anh Lê Tân nói anh cũng xuống cơ sở cách mạng ngày trước là chùa Giác Ngộ gần đó, vì thế chúng tôi cậy nhờ anh xa giá và chị em tôi nhóm cùng các cây viết Vĩnh Long và chị Lập Em tháp tùng anh. Chùa Giác Ngộ rộng 20 ha, tọa lạc trên địa phận ấp Xa Vang, xã Đôn Châu. Sư thầy Thích Tâm Thọ có tục danh rất ấn tượng là Kiên Văn Cường vừa đi đám về tiếp đãi chúng tôi rất chu đáo. Thầy kể cho nghe cuộc đời và công đức của các vị tiền bối như Thượng tọa Thích Thiện Hồng, tục danh Tô Văn Ngỡi hay còn gọi là Cả Ngỡi, người đã hiến đất và sáng lập chùa; Thượng tọa Thích Thiện Ý, tục danh Võ Văn Cương, người kế vị và tiếp tục truyền thống. Chúng tôi cũng được đọc bản thành tích nuôi chứa cách mạng và bảo bọc thanh niên trốn quân dịch của Chùa. Những trang sử của Chi bộ xã Đôn Châu, cùng những tên tuổi gắn liền với phong trào cách mạng ở địa phương như ông Lê Phát Nhiều, Hồng Văn Lâu, Nguyễn Văn Tư, Nguyễn Trung Nguyên… như được hiện về qua lời kể của những nhân chứng sống là các ông Tô Văn Lính và Nguyễn Thành Chiêu. Chúng tôi vừa nghe chuyện vừa nhấm nháp trái cây do nhà chùa hiếu khách mang ra.

Đích đến tiếp theo của nhóm là UBND xã. Đồng chí Bí thư Kiên Quân thay mặt Đảng ủy và Ủy ban ân cần tiếp chúng tôi. Tôi được giới thiệu đến gặp một gia đình nuôi tôm, vượt khó tiêu biểu để viết phóng sự theo như phân công từ trước nên lúc này không còn đi chung nữa. Khoảng 11 giờ 45, chúng tôi lại tập trung nhóm ăn trưa trong một quán ăn gần Ủy ban. Bữa ăn dành cho đoàn khách làng văn chỉ có đĩa tép ram, đĩa đậu xào và tô canh bầu đạm bạc, nhưng rất ấm cúng. Các anh ở xã rất nhiệt tình. Cả Bí thư, Chủ tịch, Trưởng ban Văn hóa–thông tin và Trưởng ban Nông nghiệp đều có mặt. Chỉ tiếc là nhóm còn tiếp tục hành trình nên không “tới bến” được mà đành phải xin khất mấy anh. Sau một ngày rưỡi hội họp, di chuyển và lấy tư liệu, anh chị em trong đoàn đều đói bụng và phấn khởi nên ai cũng ăn rất ngon miệng. Sau bữa trưa, tôi cùng chị Dạ Minh còn quay lại nhà người nuôi tôm giỏi để thu thập thêm thông tin cho bài viết của mình.

Qua một vòng khảo sát, dù thời gian chưa nhiều, nhưng chúng tôi đều có nhận định chung rằng tiềm năng của Trà Cú còn nhiều, đang cần đánh thức. Ngoài thế mạnh là sản xuất nông nghiệp, bao gồm cả trồng trọt, chăn nuôi, thì nuôi trồng và khai thác thuỷ sản, gắn với công nghiệp chế biến và dịch vụ thương mại, du lịch cũng đang mời gọi. Những ưu thế này càng có cơ sở vững chắc và chắc chắn phát huy tốt hơn khi hệ thống cơ sở hạ tầng của huyện đang từng bước được cải thiện.

Chúng tôi không quay trở lại đường cũ mà vòng xuống Duyên Hải trước khi trở về. Biển Ba Động thân tình như lòng người dân Trà Vinh mến khách. Sau hơn nửa giờ tắm biển thỏa thích thì bữa ăn ở biển có canh chua cá dứa và nước mắm rươi quả là ngon lành hơn bình thường rất nhiều. Màn đêm kéo đến như cũng nhanh hơn. Tiếp theo là tiết mục hóng gió, thưởng thức cảnh biển và ngắm trăng đêm. Chuyện của những cây viết có nói hàng giờ, hàng ngày hay cả tuần cũng không hết. Tối hôm đó, tôi khò một giấc thật ngon cho đến khi anh Quốc Thanh đánh thức dậy rủ ra biển ngắm mặt trời lên. Anh đã chọn một góc nhìn hợp lý, sẵn sàng để ghi lại vài tấm ảnh đẹp của bình minh.

Thật may mắn cho tôi được gặp gỡ và quen biết những cây viết chuyên nghiệp của đồng bằng sông Cửu Long như: anh Lê Tân,

anh Hồ Tĩnh Tâm, chị Song Hảo, chị Nguyễn Lập Em, anh Văn Quốc Thanh... Các anh, các chị đã cho tôi những lời khuyên, những bài học bổ ích và nhiều kinh nghiệm của người cầm viết trong chuyến đi thực tế sáng tác lần này. Còn một người nữa, hẳn sẽ là thiếu sót nếu không nhắc đến là nhà thơ Tăng Hữu Thơ. Ông có việc phải quay về Trà Vinh ngay bữa đầu nên không đi theo nhóm xuống Đôn Châu cùng chúng tôi được. Nếu bạn yêu thơ nào chưa từng đọc thơ của Tăng Hữu Thơ thì chắc chắn đó cũng là một thiếu sót.
Tôi xin được phép dùng lòng biết ơn trân trọng thay cho lời kết của bài viết này. Cám ơn tất cả những tên đất, tên người nơi đây, trong đó có cả những người mà tôi quên nhắc trong bài viết hoặc chưa từng biết tên.
Trà Cú, ngày 17 tháng 03 năm 2006

Em về bên kia sông

2007-01-24T00:06:00.000-08:00

thơ
Văn Quốc Thanh

Em cắn trái bòn bon
Chia đôi người một nửa
Ngày xưa anh thường lựa
Dấu răng khễnh phần mình.

Nay em về bên sông
Hai bờ chia nỗi nhớ
Chiều mưa bong bóng vỡ
Sấm sét đốt cháy lòng.

Tháng tám thôi mưa ngâu
Lũ về mùa nước ngập
Hiên nhà em mái thấp
Tiếng bìm bịp ngân dài .

Tháng chín bên song thưa
Bạc đầu anh tóc rối
Trái bòn bon vô tội
Đã nát tự bao giờ.

Còn đâu con nhện hoang
Chiều buồn giăng sợi nhớ
Lá vàng bay vướng nhợ
Dòng nước cuốn xa rồi.

Em về bên kia sông
Có hay dòng sông lở
Hai bờ sâu nỗi nhớ
Biết tìm em phương nào?

Mùa lũ

2007-01-24T00:01:00.000-08:00

thơ

Văn Quốc Thanh

Biên giới quê em mùa lũ lớn
Nước ngập đồng sâu biệt cánh cò
Màu bông điên điển phù sa nhuộm
Ngôi nhà tốc mái đứng co ro.

Tàu chạy băng đồng trên đài lưới
Thăm nhà tránh lũ nép ven sông
Chiều xuống, buông neo nâng ly rượu
Gẫm nhìn thế sự chuyện đục trong.

Lột dép chân trần qua chợ Muống
Tên làng như chứa nỗi khát khao
Đôi bờ Miên-Việt chung dòng nước
Nghĩa nặng tình sâu tự thuở nào.

Tháng ngày trôi dạt theo con lũ
Bạn bè như thể nhánh sông xa
Có lúc thét gào, khi hung bạo
Qua cơn bão táp… vẫn hiền hòa.

Thơ em

2007-01-23T23:59:00.000-08:00

thơ

Văn Quốc Thanh

Xưa em hay làm thơ
Người đời mang phổ nhạc
Bồng bềnh say câu hát
Trời xui mình thương nhau.

Lâu em không làm thơ
Đời anh thưa tiếng nhạc
Tóc em pha sợi bạc
Da anh cũng đồi mồi.

Một thuở ta xa nhau
Ru hời trong tiếng nhạc
Ôm đàn anh ngồi hát
Mênh mang câu chuyện buồn.

Lật lại trang thơ em
Lắng tìm sâu tiếng nhạc
Ôm đàn anh ngồi hát
À ơi… câu chuyện tình.

Lật lại trang thơ em
Bồi hồi xưa tiếng nhạc
Đôi bạn già ngồi hát
Nghêu ngao câu chuyện đời.

Ngõ cụt

2007-01-23T23:58:00.000-08:00

truyện ngắn
Văn Quốc Thanh

Con Mén ngồi bên vệ đường đưa đôi tay bẩn lau nước mắt, thỉnh thoảng nhìn qua bên kia Quốc lộ theo dõi từng động tác của thằng anh.
Tôi hướng theo tầm nhìn của nó về phía ấy rồi tự hỏi không lẽ thằng Chí lại có mặt nơi nầy? Không thể người lại giống người đến thế. Tôi tháo đôi kính lau sạch nhìn kỹ lần nữa. Đúng thằng Chí rồi. Đích thực nó là thằng con trai của chị Út Trùm trong hẻm tôi. Hôm qua tôi còn thấy vợ chồng chị trau chuốt và nhởn nhơ ngoài bến tàu. Chồng chị tôi biết rành lắm, anh ấy là tài xế của một hãng xe du lịch rất nổi tiếng đã có vợ nhưng về sống chung như vợ chồng với chị trong xóm tôi từ mấy năm nay ai mà không biết. Chị làm hụi, anh chạy xe cuộc sống khá ổn định.
Tôi nhớ cách đây vài năm người chồng cũ của chị về ghé nhà tôi và có gởi lại ít quà nhờ trao lại cho bọn chúng-và chính tôi đưa tận tay thằng Chí. Không lẽ bọn trẻ không còn ở chung với chị. Vì bộn bề công việc nên tôi cũng chẳng quan tâm lắm. Nghe đâu chị đã gởi một đứa về nội và một về ngoại. Chị thường nói như vậy mỗi khi trong xóm có ai hỏi. Nhưng biết đâu... Đời sống vốn có nhiều phức tạp kia mà.
Không còn nghi ngờ gì nữa tôi quyết định dừng xe theo dõi bọn trẻ.
Thằng Chí vẫn miệt mài trong đống rác, chiếc cù móc trên tay theo từng nhịp bổ vào trong mớ bùng nhùng dơ bẩn. Hộp mốp chứa cơm văn ra, hắn nhanh tay mở tung nắp. Mắt hắn sáng lên rồi nhìn dáo dác bọn trẻ chung quanh đang hì hục bươi bới. Hắn nhanh tay bốc vội chiếc đùi gà nham nhở quệch quạc vào vạt áo rồi cắm đầu chạy như ma đuổi. Em hắn, con Mén ngồi chờ đói ran cả ruột. Hắn đến bên em vỗ vỗ vào vai rồi dứ dứ đùi gà trước mặt cười hì hì. Theo phản xạ tự nhiên của cái đói con Mén chụp lấy ngồi nhai ngấu nghiến. Lúc đói nó không ý thức thẹn thùng. Khi gặm xong chiếc đùi gà hắn hí hửng nhìn chung quanh rồi bất chợt cúi gằm mặt xuống đất có lẽ hắn bắt gặp tôi đang nhìn chăm chú. Hắn tỏ ra ngượng nghịu. Vâng, ít ra con người cũng khác con vật ở lòng tự trọng, nhưng cái đói làm cho nó mất cảnh giác là có người đang theo dõi từng động tác ăn uống của mình. Tôi đến bên hắn bắt chuyện làm quen nhưng hắn vờ lơ nhìn ra chỗ khác. Tôi rào đón:
-Cháu là em thằng Chí ?
Con Mén tròn xoe mắt nhìn tôi đầy vẻ ngạc nhiên và sợ sệt. Sợ, không phải vì tôi biết nó mà cái sợ của những người có tội . Có lẽ hắn tự hỏi tôi mất gì và anh nó có chôm chĩa của tôi không. Cứ vậy hắn hết nhìn tôi từ đầu đến chân rồi lia mắt từ chân lên đầu. Có lúc hắn len lén nhìn qua bên kia Quốc lộ nơi anh nó đang cặm cụi bươi bới như ngầm mách :“hãy dọt lẹ có người đang theo dõi anh đó”.
Tôi trấn an:
-Thấy anh cháu quen quen chú hỏi thăm vậy thôi.
Con Mén lấy lại bình tĩnh, trả lời:
-Dạ, cháu là em của anh Chí. Sao chú biết anh của cháu, mà cháu xin thề với chú là chúng cháu chỉ đi móc bọc và lượm rác chứ không bao giờ trộm cắp của ai .
Tôi an ủi :
-Sao cháu lại nghĩ thế ?
-Tại vì ai thấy bọn cháu cũng nghĩ vậy.
Tôi vỗ về :
-Chú hỏi cháu phải trả lời thật nhé. Có phải cháu là con của chị Út Trùm trong khu xã hội không ?
Mén nhìn xuống đất trả lời tôi bằng giọng buồn buồn:
-Dạ, đúng vậy.
-Sao cháu không ở nhà mà đến đây nhặt rác?
-Anh em cháu phải tự kiếm sống. Bố dượng không muốn chúng cháu sống chung với họ.
Tôi phân trần :
-Nhưng nhà đó là của cha mẹ cháu kia mà, ít ra mẹ cháu cũng vì quyền lợi các cháu mà cho ở lại trong nhà chứ ?
Trường đời đã dạy cho chúng sớm ý thức về cuộc sống nên Mén tỏ ra am hiểu rành hơn trước tuổi như tôi tưởng:
-Lúc đầu cháu nghe bố dượng nói thế nhưng sau nầy ổng đi uống rượu về cự nự hoài là làm không đủ đưa cho mẹ nuôi con riêng. Anh Chí nghe vậy về mách với Nội, nhưng nhà Nội quá nghèo không thể cưu mang chúng cháu, bà Nội nói tùy bay tự lo liệu mà ăn ở, Nội già rồi chẳng giúp được gì nên bọn cháu phải bỏ nhà đi lang thang kiếm sống.
-Ba cháu không gởi tiền và về thăm các cháu, à?
Đôi mắt Mén đượm buồn nhìn về phía xa xăm như dò tìm một điều gì trong ký ức. Biết khơi lại chuyện đau thương của bọn trẻ trong lúc nầy là điều không nên nhưng không hiểu sao tôi vẫn muốn tìm hiểu. Trong đầu tôi lại văng vẵng những câu nguyền rủa ngày nào ở những năm về trước từ căn nhà cuối hẻm. Hình ảnh chiều chiều có một chiếc xe lội đạp loạng choạng chạy ngang được điều khiển bởi một người nực nồng men rượu. Và một người đàn bà ăn bận xốc xếch trên tay lưa thưa những tờ vé số. Cái căn nhà tồi tàn cuối hẻm như một trạm truyền thanh sẵn sàng phát ra những câu tru tréo và những lời đay nghiến. Họ sống như thể không biết xóm giềng là gì hễ có chuyện là gây gổ, là tha hồ tuôn ra những ngôn từ tục tĩu, là thản nhiên bươi bới những cái xấu của nhau ra cho mọi người cùng biết, họ cũng không từ những chuyện riêng tư tế nhị chỉ có vợ chồng họ mới biết. Căn nhà ấy như một hỏa diềm sơn mà bọn trẻ hồn nhiên sống trên sức nóng không dừng do cha mẹ chúng mỗi ngày nung thêm nhiệt độ. Rồi bỗng nhiên người đàn ông nát rượu đó biến mất và trong xóm tôi có một người đàn ông lạ ăn bận tươm tất xuất hiện. Người đàn bà bán vé số dạo kia cũng không còn tuềnh toàng như trước. Căn nhà chị đang ở mỗi ngày khang trang hơn. Cho đến một hôm tình cờ trong quán cà phê anh cất lời hỏi thăm tôi :“khỏe không ông bạn cùng xóm”. Từ ấy tôi mới gián tiếp biết rằng căn nhà cuối xóm đã đổi chủ . Và hôm nay tình cờ tôi lại gặp những người con của họ.
-Cháu lên thành phố lâu chưa?- tôi hỏi.
-Dạ, vài tháng.
-Hiện giờ chúng cháu ở đâu?
-Ngày thì bãi rác, tối gặp đâu ngũ đó.
-Nhở lúc đau ốm bịnh tật tính sao?
-Lúc nầy đã bịnh rồi đâu còn chờ đợi đến hôm nào nửa mới bịnh hả chú ?
-Cháu nói sao ? Mà chúng cháu đang mang bệnh gì trong người?
Qua câu chuyện tôi được biết thằng Chí đang bị nhiễm một căn bệnh quái ác nhất của thời đại chúng ta ngày nay. Dù rằng cái tuổi mười ba của nó không biết quan hệ tình dục là gì và hắn cũng chưa bao giờ dám hửi hít xì ke ma túy. Nó nhát lắm hễ thấy ống tiêm thuốc là són ra cả quần chứ đừng nói chi đưa tay cho người ta tiêm chích. Câu chuyện nhiễm bệnh của thằng Chí nghe thật đau lòng. Một hôm hắn bươi trong đống rác bắt gặp một bọc giấy gói kín không biết bên trong chứa gì, máu tham trỗi dậy hắn khom người giấu kín bọc giấy vào người rồi vẹt dạt bọn trẻ chung quanh chạy miết. Mấy đứa lớn nghi thằng Chí vô mánh bắt được của nên bám riết đuổi theo. Thằng Chí ném bọc giấy vào bụi rậm. Mấy đứa kia không tài nào phát hiện thế là bọn chúng xúm lại tra khảo thằng nhỏ. Lúc đuổi theo thằng Chí, thằng trọc đầu lớn nhất trong đám bụi đời sống trên bãi rácvừa nhặt một ống chích thuốc có tra sẵn cây kim nhọn hoắt, khi túm được cổ áo thằng Chí, tiện tay hắn lụi thẳng vào đùi thằng Chí một nhát. Vết thương không có gì quan trọng nhưng đủ làm thằng Chí đau buốt và sợ sệt hắn đành phải chỉ gói giấy thế là cả bọn xúm lại giành giựt, mở ra. Trớ trêu thay bên trong chỉ là một miếng băng vệ sinh bầy hầy. Tức mình thằng đầu trôc nện thêm mấy đấm nữa mới chịu buông tha.
Trận đòn làm thằng Chí ê ẩm cả người nằm mẹp một chỗ, con Mén thay anh đi lang thang khắp quán xá trong thành phố gom cơm thừa canh cặn mang về nuôi anh, lần hồi sức khỏe của thằng Chí cũng tốt, nhưng than ôi ! Qua cuộc xét nghiệm, bệnh viện cho biết máu hắn dương tính thế là trong người hắn đang mang mầm bệnh Aids, một căn bệnh nguy hiểm nhất của nhân loại. Có lẽ mũi kim oan nghiệt trên tay thằng đầu trọc lượm từ đống rác đã bị nhiễm HIV.
Con Mén tuổi chớm dậy thì làm sao tránh khỏi những cặp mắt thèm thuồng dòm ngó đầy thú tính của bon bụi đời sống lang thang đầu đường xó chợ. Điều bất ngờ và bất hạnh lại ập đến cuộc đời của nó là chính tên đầu trọc đánh thằng anh rồi cưỡng bức luôn cả đứa em.
Con Mén kể cho tôi nghe nhiều lắm, nhưng tôi không muốn hỏi gì thêm. Cha nó giờ sống ra sao tôi cũng không biết. Tôi chỉ biết mẹ nó đang sống trong nhung lụa với người chồng hờ ở cuối hẻm và không bận tâm đến những giọt máu mình tạo ra. Còn anh em nó chẳng biết trôi dạt về đâu trên cuộc đời nầy?
VQT

Nhặt tóc thả diều

2007-01-23T23:56:00.000-08:00

thơ
Văn Quốc Thanh

Xưa anh sợ ướt tóc thề
Tay run cởi áo vụng về che em
Lối mòn hun hút bóng đêm
Người mang chi sợi tóc mềm trói ta?

Nay em về phía sông xa
Để ta nỗi nhớ diết da trong chiều
Lối mòn phố vắng điều hiu
Anh ngồi nhặt tóc thả diều tìm mây.

Bảo giông trên sợi tóc gầy
Ngữa nghiêng chao lượng gió lay ngút ngàn
Mịt mù ngóng chuyến đò sang
Tháng năm hiu hắt võ vàng bóng em.

Vắng bạn

2007-01-23T23:55:00.000-08:00

thơ
Văn Quốc Thanh

Sáng nay ta thức dậy
Người thương đi xa rồi
Vườn xưa chim không hót
Giọt cà phê đắng môi.

Chiều nay ra góc phố
Ta nâng ly một mình
Say mèm trong men rượu
Giấu nỗi buồn lặng thinh!

Chùa Giác Ngộ

2007-01-23T23:54:00.000-08:00

bút ký

Văn Quốc Thanh

Chùa Giác Ngộ cách thị xã Trà Vinh hơn bốn mươi km, thuộc ấp Xa Văng, xã Đôn Châu, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh do cố Hòa Thượng Thích Thiện Hồng xây dựng năm 1927 trên diện tích hai mươi ha đất của gia đình, khuôn viên được bao bọc bởi hàng rào trồng tre, sao, dầu, và giá tỵ. Nơi đây âm u, vắng vẽ rất thuận lợi cho họat động cách mạng trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.
Trà Vinh có một trăm bốn mươi ba ngôi chùa của người Khơme, còn người Việt có bao nhiêu chùa thì không rõ, nhưng đặc biệt có hai chùa của người Việt có bề dày lịch sử cách mạng trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ đó là chùa Dơi ở xã Mỹ Long đã được Nhà nước công nhận di tích lịch sử vì gắn liền với họat động cách mạng của ông Dương Quang Đông người Vĩnh Long, nguyên xứ ủy Nam kỳ, bí thư đầu tiên của tỉnh Trà Vinh và chùa Giác Ngộ ở xã Đôn Châu, huyện Trà Cú.
Đến viếng chùa chúng tôi được biết Hòa Thượng Thích Thiện Hồng tục danh là Tô Văn Ngởi, hai vợ chồng không con, chỉ có cháu, có 360 công đất nhưng khi chế độ cũ ban hành Luật người cày có ruộng thì số đất này bị phân tán mất hết. Là người tu hành ông ý thức được tình đòan kết dân tộc Kinh-Khơme nên ông hiến mười công đất để xây một chùa Khơme cách đó không xa, đến lúc ông viên tịch thì chiến tranh bùng phát, Pháp đánh phá chùa trở thành bình địa, cây cối, bàn ghế, tượng Phật tan tành chùa chỉ còn trơ lại cái nền đất.
Từ nhà tre vách lá nhờ công đức của Phật tử chùa được trùng tu tương đối dễ nhìn, để có nơi phật tử hành lễ vào những ngày rằm, ba mươi hàng tháng. Chùa cũng là nơi che giấu cán bộ nằm vùng và những người không chịu cầm súng theo giặc vào đây nương náu. Năm 1936 phong trào cộng sản lan rộng cả nước, lúc này tại chùa Giác Ngộ có nhà sư Lê Phát Nhiều (sau này ông được Ủy Ban Mặt Trận Tổ Quốc Trung Ương bầu vào ủy viên) là một trong những người con của ngôi phật tự sớm giác ngộ cách mạng nên đã tạo điều kiện cho các đồng chí, những người yêu nước lui tới họp kín, hiệu triệu phát động phong trào chống Pháp, giúp đở lương thực, nơi nghỉ ngơi và phục vụ cho phong trào, từ đây đã giáo dục tinh thần yêu nước cho rất nhiều thanh niên địa phương.
Năm 1956, ông Võ Văn Cương pháp danh Thích Thiện Ý quê Vũng Liêm, là người thông hiểu nho giáo, có lòng yêu nước, sớm giác ngộ cách mạng, từng tham gia phong trào Nam Kỳ Khởi Nghĩa tại Vũng Liêm, ông tham gia trong cuộc đấu tranh chống sưu cao thế nặng trong đợt bắn tên quận trưởng Càng Long bị thương, tình hình bị lộ ông trốn về tận vùng biển Duyên Hải ở nhờ nhà của một cụ bà lớn tuổi, một thời gian ông thấy hòan cảnh bà cụ quá khó khăn mà lại cưu mang mình nên ông ra Cồn Cù cất một chòi tranh vách lá tiếp tục tu hành. Sau đình chiến chùa bị tàn phá nên rất hiu quạnh chỉ có người lo nhang khói mà không một lời kinh tiếng mõ, trong chùa chỉ có một tượng Phật Tổ gãy tay, cụt chân nên một số kỳ lão ngưỡng mộ hiểu biết ông, họ lặng lội ra tận Cồn Cù thỉnh ông về làm sư trụ trì, lúc này phật tử cũng quy tụ về và góp tay xây dựng lại ngôi chính điện. Được sự giáo dục của ông Lê Phát Nhiều nên Thượng Tọa cùng với Ban hội tự chùa nhận nhiệm vụ giúp đỡ phong trào cách mạng tại địa phương. Sau hiệp định đình chiến, trong khuôn viên chùa các cán bộ cách mạng đắp mộ giả chôn giấu súng đạn, Nhờ được giúp đơ, bao che đùm bọc của vị sư trụ trì và những nhà tu hành có tinh thần yêu nước, đặc biệt là ông Hùynh Văn Thân là cơ sở công khai liên lạc với các cán bộ cách mạng nên thường xuyên có một số cán bộ cách mang lui tới lấy điểm chùa hội họp bàn thời sự, tuyên truyền chống Mỹ và vận động nhân dân địa phương tham gia hủ gạo nuôi quân. Ngòai ra chùa còn là nơi nuôi chứa các cán bộ nằm vùng và nhóm thợ mộc làm súng, đào hầm bí mật, vót chông, viết truyền đơn, khẩu hiệu giúp đở cho chi bộ xã Đôn Châu cũng như các cán bộ của huyện ủy về công tác tại xã nhà lui tới. Từ năm 1969 đến năm 1971 Ban hội tự của chùa và Thượng Tọa trụ trì đã xuống tóc quy y cho một số thanh niên các xã lân cận đến tu để chống cầm súng cho ngụy quân, ngụy quyền hoặc cho các binh sĩ đào rã ngũ, có lúc lên đến năm trăm tu si. Trong chùa có một lớp dạy chữ Hán do ông Lê Công Văn (là thân sinh của nhà thơ Lê Tân chủ tịch hội VHNT Trà Vinh) phụ trách. Chùa không những là nơi thuận lợi cho cán bộ họat động cách mạng mà là nơi nương náu khá lý tưởng cho số thanh niên không chịu đi lính cho ngụy quân, ngụy quyền Sài Gòn. Hàng rào chùa luôn có những bãi chông, lôi, mìn hễ bọn địch đi càn quét sẽ bị vướng mìn hoặc lựu đạn gây tử vong tại chỗ nên bọn chúng rất ngán ngại. Ban Hội chùa cùng các vị tu sĩ tham gia chống bắt lính, chống chiến tranh, là nơi liên lạc, thu gom, lạc quyên tiền của gây quỹ để họat động cách mạng. Khi cán bộ, chiến sĩ bị thương cổng chùa lại rộng mở, Ban hội chùa cũng như các tu sĩ đón họ về chăm sóc điều trị, chùa như một bệnh viện nuôi dưởng thương bệnh binh.
Năm 1971 Ban hội chùa cùng Thầy trụ trì và các tu sĩ hơn năm mươi người tổ chức buổi cầu mưa rồi nhanh chóng biến thành đòan biểu tình chống chiến tranh, chống quân dịch, đòi Mỹ cút về nước, cuộc biểu tình từ chùa Giác Ngộ đến xã làm cho địch bị bất ngờ không trở tay kịp, binh lính hoan man. Cũng mùa khô năm ấy, qua tin đài Phát thanh Giải phóng, có hơn năm mươi vị tu sĩ tại chùa tham gia tổ chức cuộc tuyệt thực hai mươi bốn giờ để hưởng ứng phong trào chống chiến tranh của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam. Từ năm 1972 đến năm 1975 trên các chiến trường miền Trung nhất là Quảng trị, Nam Lào ngụy quyền Sài Gòn điên cuồng ra lệnh tổng động viên lên tới bốn mươi ba tuổi trên khắp miền Nam, chùa Giác Ngộ bị chúng khống chế dùng quân sự cưỡng bức bắt đi quân dịch hơn hai trăm vị tu sĩ trốn tại chùa. Nhưng sau biến cố đó chùa vẫn là nơi để thanh niên trốn quân dịch nương náu, cán bộ nằm vùng dựa vào chùa để họat động như liên lạc mua vải, giấy, viết, thuốc tây… từ ngôi chùa này có một số cán bộ trưởng thành và sau này được giao nhiều trọng trách trong Đảng.
Ngày xưa, trong chế độ cũ, hễ thanh niên đến tuổi đi lính là chạy vào chùa nương nhờ cửa Phật, mỗi người tự nghĩ ra cách tự hủy thân thể mình để chống lịnh đôn quân nhập ngũ bằng nhiều cách sao cho không ai giống ai. Có người đặt ngón tay trỏ lên bàn rồi cầm dao chém mạnh một phát là ngón tay rơi ngay xuống đất, chặt xong, lại suy nghĩ nếu còn ngón cái thì có thể dùng làm nạng đặt súng bắn được thế là họ đưa ngón cái lên bàn, nhát dao thứ hai lao xuống, ngón cái văng ra, máu chảy ròng ròng. Có người canh hai lằn chỉ trên da của đốt ngón tay rồi lấy lưởi lam rạch ngang, xong dùng chỉ may áo buộc chặc lâu ngày dinh lại và teo dần… Trốn lâu trong chùa thanh niên cũng có nhiều kinh nghiện hủy họai thân thể, nhiều người sau khi chặt ngón cẳng cái khi lành đầu xương lòi ra đau nên đi lại khó khăn, người sau rút kinh nghiệm khi chặt xong liền lạng lấy lại miếng da ở đầu ngón chân đắp vào chỗ bị chặt đó, lấy vải buộc lại, thời gian sau vết thương lành lớp da ấy bảo vệ cho xương không lòi ra nên đi lại dễ chịu hơn. Địch càng đẩy tuổi đôn quân bắt lính lên càng cao thì thanh niên càng nghĩ ra nhiều cách hủy họai thân thể để đối phó càng nhiều.
Chùa Giác Ngộ nằm trong vùng đất có trên hơn năm mươi phằn trăm người Khơme sinh sống, dù ngôn ngữ bất đồng nhưng họ đã tìm ra tiếng nói chung là hai dân tộc biết thương yêu đùm bọc, đòan kết nhau một lòng đi theo Đảng. Chùa Giác Ngộ trải qua hai thời kỳ cách mạng chống Pháp và chống Mỹ cùng với nhân dân góp bao công của cho sự nghiệp giải phóng dân tộc không thể nào kể hết. Rất xứng đáng đưa vào di tích lịch sử văn hóa cách mạng.
(Ghi theo lời kể của ông Tô Văn Lính, nguyên Bí thư xã Đôn Châu, huyện Trà Cú)

Dấu xưa

2007-01-23T23:51:00.000-08:00

thơ
Văn Quốc Thanh

Theo em về đình cũ
Rong rêu đã phủ rồi
Ta đi tìm dấu tích
Bóng dáng người xa xôi.

Màu gạch nung như máu
pha lẩn giọt mồ hôi
Còn nằm đây vất vưởng
Chạnh lòng ta bồi hồi.

Trống đồng sâu lòng đất
Cánh hạc dõi chân mây
Tìm đâu ra nguồn cội?
Mịt mù như cỏ cây.

Gọi

2007-01-23T23:48:00.000-08:00

thơ

Văn Quốc Thanh

Ngập ngừng điện thoại trên tay
Anh hong sợi nhớ đầu dây gọi vào
Nghe hồi chuông đổ nôn nao
Đừng anh! Đừng gọi! Kìa nào người ta.

Ừ thôi ngày tháng phôi pha
Chờ chi tiếng gọi diết da nao lòng?

Bây giờ sáo đã sang sông
Lời ru chim sáo sổ lồng bay xa
Em về nhà- vợ người ta
Ầu ơ …tiếng sáo xót xa ngậm ngùi.

Hoa trên Núi Cấm

2007-01-23T23:47:00.000-08:00

thơ
Văn Quốc Thanh

Xưa anh có hứa khi nào rỗi
Mình hẹn nhau lên”Lễ tắm Bà”
Đã trót người phàm trong cõi tục
Thánh còn phải tắm huống gì ta?

Nay anh lầm lũi về Núi Cấm
Mới biết rừng sâu có một điều
Người mang tội lỗi lên non khấn
Còn anh lẩn thẩm một tình yêu.

Bởi em hoa dại giữa rừng xanh
Không sắc, không hương chẳng lá cành
Đôi lúc anh nhìn như muốn hái
Nhưng sợ đau loài… hoa của anh.

Ai đem tên Cấm đặt cho núi?
Để chốn rừng sâu chẳng lối vào
Nhớ bóng trâm già che cỏ biếc
Ta ngồi trốn nắng tận non cao.

Những lá mận đầu mùa

2007-01-23T23:46:00.000-08:00

thơ
Văn Quốc Thanh

Bên lan can những lá mận đầu mùa
Đêm mùng mười ánh trăng vàng chưa tỏ
Hương tóc ai quyện vào trong làn gió
Tôi vô tình vò nát lá mận xanh.

Trời rất trong và đêm cũng yên lành
Trăng mười bảy rộn ràng bên lớp học
Vẫn mùi hương rất quen từ mái tóc
Lá mận nào tôi lát dưới tay em?

Cành mận xanh trụi lá tự bao giờ
Em có nhớ những lần bên nhau đó
Nếu em hỏi chắc gì tôi đã rõ
Câu trả lời thương quá lá mận ơi!

Tôi thương em sân thượng với khoảng trời
Rất sâu lắng như ngàn hương của lá
Rất dịu vợi như trăng vàng êm ả
Rất bình thường như mây trắng trên cao
Giá đêm xưa không có những vì sao
Và không có ánh trăng khuya vằng vặc
Ai hiểu được những gì ... trong khoảnh khắc?

Tìm em người sơn nữ

2007-01-23T23:45:00.000-08:00

thơ
Văn Quốc Thanh

Ta từ nơi đồng bằng
Gập ghềnh bánh xe lăn
Đường rừng xa dịu vợi
Về non em hay chăng ?

Nắng tắt lưng sườn đồi
Bồng bềnh mây chiều trôi
Tìm đâu người sơn nữ
Giữa núi rừng xa xôi ?

Xe trèo qua dốc đá
Nghe thú hoang gọi bầy
Con ve rừng nhớ bạn
Nĩ non trên ngàn cây.

Đêm dừng bên vách núi
Đốt vội cành cây khô
Tìm em người sơn nữ
Bập bùng lửa hoang sơ.

Tìm em như cổ tích
Chuyện trăm trứng trăm con
Xưa cha lên triền non
Hóa thành người sơn cước.

Bốn nghìn năm xuôi ngược
Mẹ ở lại đồng bằng
Cháy bỏng cơn khát thèm...
Chút ... cội nguồn dân tộc.

Ta lên đèo xuống dốc
Em vượt thác băng ghềnh
Suốt đời em lênh đênh
Bạc đầu ta lận đận.

Phải chi hôm ấy đừng mưa

2007-01-23T23:44:00.000-08:00

thơ

Văn Quốc Thanh

Lỡ trao nhau trái tim rồi
Thôi em hãy nhận hồn tôi mang về
Ủ cho men dậy câu thề
Một thời trót dại vỗ về lòng nhau.

Giá đừng có bến sông sâu
Em không ra đứng bên cầu năm xưa
Phải chi hôm ấy đừng mưa
Ao kia đừng ướt không đưa em về.

Loanh quanh cũng bởi lời thề
Phải chi em cũng vụng về như tôi
Ao thay hết ướt người ơi!
Sưởi chi đến ấm để rồi quen hơi.

Lão trọc phú và đôi dép mòn

2007-01-23T23:42:00.000-08:00

truyện ngụ ngôn
Văn Quốc Thanh

Từ lâu lắm đôi bạn Dép đi đâu cũng có nhau.Dường như chúng bằng lòng cho số phận của mình sinh ra là để làm nô lệ cho gã nhà giàu nọ. Một hôm Dép trái bàn với Dép phải:
Thân mình xơ xác quá chỉ còn da bọc xương thế mà lãoTrọc phú cũng không buông tha,hay là tụi mình trốn ra khỏi nhà lão?
Đép phải khuyên ngăn và an ủi bạn:
-Không được ,xưa nay mình là tôi tớ lão,bây giờ lão đã già sao lại bở chủ ra đi?
Ngẫm nghĩ một lúc Dép trái tán thành ý kiến của bạn và họ nguyện phục vụ lão cho đến trọn đời.
Hôm ấy, mưa đầu mùa về sớm,mặt đất thoáng chút trơn trợt,những chậu kiểng trước sân nhà lão lung linh khoe sắc.Lão trọc phú bệ vệ rời khỏi bộ xa lông,xỏ chân vào Dép,hí hửng bước ra ngắm hoa. Bỗng “ạch” lão nằm sóng sòai trên mặt đất.
Sau mấy phút quờ quạng,lão tìm lại được đôi Dép mang vào và nguyền rủa:
-Cũng tại tụi bay.Thời tiết mới thay đổi đôi chút mà cũng không đứng vưng,suýt chút nữa ta cũng nát thây mất.
Nhưng than ôi ! Lão Trọc phú đâu biết dưới tấm thân nặng nề và những bước đi già nuaì ạch của lão ,đôi bạn Dép đã mòn hơi đuối sức, giá mà lão chịu để ý đến thân phận của những kẻ dưới chân mình.

Chiều trên đảo

2007-01-23T23:40:00.000-08:00

thơ
Văn Quốc Thanh

Tiếng còi tàu rời đảo chiều nay
Trên bến cảng biết ai người đưa tiễn
Có một người bồng con lưu luyến
Và một người đang dở một câu thơ.

Tàu nhổ neo con sóng vội xô bờ
Ta biết em cũng nhìn về phía ấy
“Phút nao lòng”. Em ơi. Đời là vậy!
Sóng triều dâng xóa sạch dấu chân chim.

Ta biết em đang xuôi ngược kiếm tìm
Điều hư thực trên con tàu quẩn chật
Để gạn lọc những gì còn và mất
Chiếc bóng mờ lẩn khuất phía đảo xa.

Tàu ra đi có nghĩa lại về nhà
Xoay vần mãi chuyện đời thường cơm áo
Trong giây phút chạnh lòng khi nhớ đảo
Cái vẫy chào nhuộm tím buổi hoàng hôn.

Côn Đảo 4-6-2000

Cây bần và con đom đóm

2007-01-23T23:39:00.000-08:00

truyện ngụ ngôn
Văn Quốc Thanh

Đom đóm tự hào với chút ánh sáng trong bụng, thấy bần đứng cạnh bờ sông , Đom đóm hỏi :
-Thân ông đen đủi suốt đời chôn chân nơi bãi sĩnh lầy chắc ông buồn lắm ?
Bần vững tin :
-Tôi thay người đứng giữ bải bờ cho sông. Còn chú ? Bần hỏi.
Đóm khinh khỉnh trả lời.
-Thấy ông đứng nới tăm tối, tôi mang ánh sáng đến cho ông .
Bần nghi ngờ :
-Thứ ánh sáng của chú có chịu nổi mưa dầm bão táp nơi bải bờ nầy chăng ?
Đom đóm khoác lác hơn :
-Anh sáng tôi cỏ thể đốt cháy ông.
Vừa dứt lời con mưa ập đến . Đóm vội nép vào Bần lẫn trốn . Bần độ lượng che cho Đóm suốt cơn mưa nên từ đó Đóm không tỏ ra khinh miệt Bần và đêm đêm Đom đóm vây quanh Bần trò chuyện thân thiết .

Bánh xe và con ốc

2007-01-23T23:37:00.000-08:00

truyện ngụ ngôn

Văn Quốc Thanh

Bánh Xe được người ta cho ưu tiên ráp vào phiá trước, thế mà nó vẫn chưa bằng lòng, nhiều lúc nó cảm thấy bực mình vì suốt đời bị ràng buộc bởi những con Ôc nhỏ bé. Một hôm nó khinh khỉnh nhìn con Ôc bên cạnh rồi lên mặt :
-Nầy chú Ôc chú biết không, tôi có một khả năng tuyệt nhất trên đời, chỉ cần vài giờ tôi có thể đưa chú lên đồi xuống dốc hay vượt xa ngàn dặm. Còn chú là vật tầm thường muốn đi đây đó phải bám vào thân tôi .
Con Ôc ung dung trả lời :
-Ông ơi ! ông lớn thì có việc lớn, tôi nhỏ thì có việc nhỏ mỗi chúng ta đều có việc riêng. Tôi luôn đứng cạnh ông vì tôi có nhiệm vụ giúp ông đứng vững .
Bánh xe mỉa mai :
-Giúp tôi ư? Với tấm thân bé bỏng kia thì làm nên việc gì ?
Con Ôc hỏi lại :
-Ông nghĩ gì khi có tôi đứng cạnh ông ?
Bánh Xe bỉu môi :
-Tôi cảm thấy nặng nề. Nếu không có chú tôi có thể vượt xa hơn nữa.
Thời gian qua đi Bánh Xe không hề để ý đến những con Ôc sét dần vì dầm mưa giải nắng. Nó mãi mê với những vòng quay kiêu hãnh của mình, nó điên cuồng lao đầu vào đèo cao dốc đứng. Rồi một hôm nó cố gắng hết mình để ngoi lên con dốc cuối cùng, nhưng than ôi ! giữ chốn hoang dã của núi rừng bỗng vang lên một tiếng “rầm” dữ dội. Xe mất thăng bằng. Nó tách ra khỏi sườn đâm sâu xuống vực thẳm.
Sau cảnh hãi hùng bánh xe quay nhìn lại. phải rồi, suốt cuộc hành trình nó đã đánh rơi những con Ôc nhỏ bé.

Thơ & đời

2007-01-23T23:36:00.000-08:00

Vô đề

Ừ thì ta vẫn làm thơ
Cũng vài câu chữ vu vơ với đời
Vui buồn viết để dành chơi
Mai sau giả biệt ru hời cỏ cây.

Văn Quốc Thanh

Thơ Văn Quốc Thanh và Thu Nguyệt viết về lũ

2007-01-23T23:34:00.000-08:00

nhà văn
Hồ Tĩnh Tâm

Rằm tháng Tám là lúc trăng đẹp nhất, sáng nhất trong năm. Nhưng theo quy luật sức hút của mặt trăng và trái đất, đây cũng là lúc lũ ở Nam Bộ chúng ta lên tới đỉnh cao nhất của nó. Vào dịp trước Tết Trung thu năm 2000 vừa qua, Hội Văn học Nghệ thuật Vĩnh Long có tổ chức một đoàn đi thực tế sáng tác trên đỉnh lũ, tại một số huyện đầu nguồn của tỉnh Đồng Tháp.
Suốt 5 ngày 5 đêm lênh đênh trên đỉnh lũ, chúng tôi đã chứng kiến tận mắt nỗi vất vả cực nhọc của đồng bào vùng lũ. Ngồi trên nóc tàu, cưỡi sóng lướt tới những làng quê đang ngập chìm trong lũ, ai cũng nói sẽ viết bằng được một vài tác phẩm có ý nghĩa, để chia xẽ nỗi vất vả, cực nhọc của bà con. Có người qúa xúc động, đã sáng tác luôn tại chỗ, rồi ngồi trên nóc tàu đọc oang oang cho bạn bè nghe.
Văn Quốc Thanh là một người như vậy. Anh viết luôn một hơi mấy bài. Ấy vậy mà khi về tới Vĩnh Long, bài thơ trình làng đầu tiên của anh lại không phải là những bài viết về lũ ở Đồng Tháp.
Anh nói với tôi:
Thấy bà con ngoi ngóp hàng thước trong nước ở Tháp Mười, tôi thương họ bao nhiêu thì càng chạnh nhớ bà con ngoài quê bị cơn bão số 5 dìm trong lũ cuốn bấy nhiêu. Người ta nói nước chảy đá mòn.đá còn mòn huống chi là lòng người. Tôi nhớ hình ảnh một bà má ngồi coi ti vi vừa khóc, khi thấy đồng bào mình ngoi ngóp trong cơn cuồng thủy. Nhớ tôi không kìm được nước mắt. Bài “Mẹ xem tin Lũ” tôi đã viết trong tâm trạng ấy. Viết vào mùa thu nhưng không có trăng đâu. Chỉ có nước lũ trào xoáy trong lòng thôi.
Để chia xẽ với bà con vùng lũ- mà nhất là với các em thiếu niên nhi đồng- nỗi vất vả trong cơn lũ chụp vào dịp Trung thu 2001, chúng tôi xin gởi tới các em thiếu niên nhi đồng và các bạn nghe Đài, bài thơ ấy của nhà thơ Văn Quốc Thanh.

Mẹ xem tin lũ
Văn Quốc Thanh

Giờ thời sự Mẹ qua nhà hàng xóm
Trên màn hình lũ xóa một vùng quê
Đồi trọc, rừng thưa không ngăn nổi lũ về
Tiếng gào thét như nghiêng trời xé gió
Đôi má hóp hom hem lệ nhỏ
Mẹ lao lên về phía truyền hình . . .

Và mỗi lúc vẫn hung tin lũ dữ
Mưa điên cuồng trút nước xuống trần gian
Cửa nhà trôi lũ quét bạo tàn
Bao sự sống dập vùi trong cái chết
Phút căng thẳng Mẹ ngây ra ngờ nghệch
Mẹ lao lên về phía truyền hình . . .

Ôi trăm nghìn mảnh vụn là vạn kiếp sinh linh
Mẹ ngơ ngác bàng hoàng trong đổ nát . . .

Bão táp qua đi, Mẹ đến bàn thờ
Cây nhang cháy biết ai người thân thuộc
Thôi, Mẹ đốt cho miền Trung núm ruột
Chút khói hương sưởi ấm lòng người
Mẹ nói thế và nguyện cầu giông tố
Lũ thôi về và bão cũng đừng gieo
Miền Trung ơi! Chiếc đòn gánh quặt quèo
Oằn vai nặng giữa hai đầu Tổ quốc

Nhà dột nát thân gầy như que củi
Sợi tóc bạc phơ rũ xuống lưng còng
Va-li rách còn dăm ba tiền lẻ
Bàn tay run gom lại từng đồng
Miếng khi đói …Ôi tấm lòng của Mẹ
Có gì hơn ngoài cuộc sống long đong!

Cùng đi trong đoàn, có một nữ nhà thơ rất trẻ và rất đẹp, tên chị là Thu Nguyệt. Với Thu Nguyệt, từ thành phố cùng Nguyễn Trọng Tín xuống thực tế Đồng Tháp lần này, coi như là một cuộc hành hương. Đến chỗ nào dừng chân, bao giờ Thu Nguyệt cũng bơi xuồng đi bẻ bông điên điển và nhổ bông súng làm thức ăn cho cả đoàn. Trong túi áo của chị lúc bấy giờ, đã có sẵn một bài thơ rất hay về quê hương mùa lũ.

TRĂNG NGUYÊN

Thu Nguyệt

Quê mình ở phía nước dâng
Mưa giăng, chớp sáng buồn bâng khuâng buồn
Bếp nghèo khói cũng như sương
Mịt mờ ôm những nỗi buồn trắng tay
Chiều như không đỡ nổi ngày
Hoa thơm như thể đọa đày kiếp nhau
Lòng như bông súng trắng phau
Nổi theo con nước lao xao gió đồng
Quê nhà như có như không
Quê người như có mà không có gì
Con cò bay lả bay đi
Chân trời xa biết có gì khác không!
Mỗi lần trời trở cơn dông
Lòng bông súng bỗng mênh mang nước tràn
Đêm mơ tát nước bên đàng
Lỡ tay múc ánh trăng vàng vẹn nguyên.

Khi Thu Nguyệt tặng tôi bài thơ, cũng là lúc trời nổi dông đùng đùng. Chiếc tàu đò PHƯỚC LỢI nhảy chồm chồm trên sóng. Từng dòng chữ của Thu Nguyệt trên trang giấy như chực văng bắn ra ngoài. Vượt qua cánh đồng rộng mênh mông như biển, tàu chúng tôi nhập vào sông lớn.. Vàm sông ngút ngát, sóng lưỡi búa dựng bựng bựng; xoáy nước réo hù hụ. Chúng tôi vào tới thị trấn Tam Nông lúc hoàng hôn đã buông lãng đãng. Tôi cùng với nhà văn Thai sắc đi thăm người bạn là hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Tam Nông. Ba chúng tôi thả bộ tà tà ra chợ huyện, rồi leo lên sân thượng một nhà hàng vắng khách ngôi uống bia và nghe nhạc Céline Dion. Bấy giờ trăng đang chín vào rằm. Vầng trăng mỏng mảnh như một cái dĩa thép, treo chên chếch trên bầu trời trong veo trong vắt. Từ trên cao nhìn vọng ra sông lớn, vầng trăng dưới nước lại càng đẹp hơn. Lũ cuốn cuồn cuộn, sóng lớn làm vầng trăng vỡ tóe ra muôn ngàn mảnh. Sóng dựng ánh trăng lóe lên lấp lánh muôn vàn mảnh vàng mảnh bạc. Giọng Célin Dion trong veo trong vắt. Bài “Je Crois toi” nói về con tàu Titanic cất lên nghe thảng thốt như từ sông lớn vọng lại, như từ miền huyền sử nào vọng lại. Vầng trăng đêm thu mùa lũ trở nên kỳ ảo lạ thường. Bao nhiêu người chìm trong băng giá ngoài đại dương? Bao nhiêu bà con ta, con em ta đang ngập chìm trong lũ? Giọng hát vàng của Céline Dion vẫn cứ ngân lên ngân lên…
Tôi nói với Thai Sắc:
- Nghe Céline Dion hát, tự nhiên tôi nhớ bài thơ “Hát dưới trăng” của Thu Nguyệt qúa chừng. Cái cô gái Tháp Mười mỏng mảnh như giọng hát của Céline Dion này, vậy mà viết được những bài thơ sâu thăm thẳm.
Thai Sắc nói với tôi:
- Con nhỏ bông súng, con nhỏ điên điển ấy, hồi học Cao đẳng Sư phạm đã có thơ đăng tùm lum trên báo Văn nghệ Trung ương. Ông thấy nó đẹp không? Đứt duôi là nó đẹp như bông súng, bông lục bình rồi còn gì! Cứ nhìn gương mặt nó nghiêng nghiêng trên trang giấy, là cảm hứng, là uống bia không cần mồi mà vẫn chảy ra thơ tình lai láng. Hồi năm ngoái vô đồng đón Trung thu, nó đứng bẻ bông điên điển làm người mẫu cho cánh chụp hình bấm máy, nhập vai say sưa tới mức cô nàng té ùm xuống nước. Khi ngồi sấy tóc bằng nắng sợi và gió sợi bên ngạch cửa, cô nàng nghiêng đầu lắng giọng ca vọng cổ của anh hàng xóm, lóe ra được bài thơ “Hát dưới trăng”.Nhờ vậy mà tôi viết được truyện ngắn “Mùa bông điên điển”.
Truyện ngắn “Mùa bông điên điển” của Thái dài lắm. Thôi, dể mời các cùng thưởng thức bài thơ “Hát dưới trăng” của nhà thơ Thu Nguyệt vậy.

HÁT DƯỚI TRĂNG

Thu Nguyệt

Trăng trải nệm bóng cây ta ngồi hát
Gió đùa cành cho nệm đổi hoa văn
Màu tóc như đêm, màu da như trăng
Lời hát đẹp khiến chị Hằng phụng phịu
Mơ mộng đất mơ mộng trời dìu dịu
Ta một đôi, trăng một mảnh cho đời
Nốt nhạc bay chen chúc ngời ngời
Sao thiếu chỗ tới lui nhấp nháy
Ôi bài hát ngày nào như mới đấy
Người xa rồi trăng khuyết nửa thương yêu
Biết đời mình chỉ được hát bấy nhiêu
Như kẽ lá trăng tròn rơi chút sáng
Rồi ngày tháng bao tròn ngày tháng
Như Ngọc trai với hạt cát vô tình
Người vĩnh viễn xa, tôi không hát một mình
Trăng lặn xuống dấu chân ngày tiễn biệt.

Hồ Tĩnh Tâm
Nhặt nhạnh thóc đời

Gặp gỡ

2007-01-23T23:24:00.000-08:00

truyện ngắn
Văn Quốc Thanh

Nga cho tập giáo án vào giỏ chuẩn bị tới trường thì bầu trời như tối lại. Mây đen ùn ùn kéo đến. Gió mỗi lúc thổi mạnh hơn. Những chiếc lá khô cùng bụi đường tung bay mù mịt.
Mưa! Cơn mưa như trả thù những ngày nắng dài gay gắt, giận dữ trút xuống mặt Đất những lượng nước tích tụ laạu ngày. Mặt đường không mấy lúc bỗng nhầy nhụa. Chờ mưa tạnh, Nga đặt giỏ lên bàn ngồi bó gối, đan tay, nhìn ra cửa sổ và cảm thấy lòng trống trải. Một chút lãng mạn chợt đến, Nga với tay mở ngăn kéo, lật tập, đọc lại những trang thư của chồng từ trại cải tạo gởi về. Nga chậm rãi đọc kỹ từng lời, từng chữ “…em tin đi một ngày gần đây anh sẻ trở về. Cách mạng sẻ khoan hồng với những ai thành tâm giác ngộ.” Rồi Nga áp thư vào ngực lặng đi và nghe trong lòng dâng lên một niềm tin mãnh liệt. Nga tin chồng trở về như tin sau cơn mưa trời lại sáng. Bấy nhiêu ý nghĩ đó thôi thúc Nga mỗi ngày đến lớp nhiệt tình hơn. Nga không còn hoài nghi xã hội nữa, không còn mặc cảm là vợ một sĩ quan ngụy. Những lời trong thư như khuyên Nga không có quyền phó mặc cho số phận trớ trêu đưa đẩy mà hãy đem hết khả năng ra phục vụ tổ quốc.
Vừa vào lớp, Nga nghe đâu đó vang lên những câu hỏi:
-Thưa cô, bài chính tả hôm trước có thể phát chưa?
Đảo mắt nhìn lớp học một vòng, Nga chậm rãi trả lời:
-Tôi chuẩn bị phát .
Mặc dầu lớp học phần đông là những người lớn tuổi, là những người lính từ mặt trận trở về sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, nhìn những khuôn mặt rắn rỏi, nước da ngâm đen dạn dày sương nắng và những vết thương còn hằng sâu trên da thịt. Nga thầm nhũ-Họ thiệt thòi nhiều quá! Cả tuổi thanh xuân dành cho quê hương, quen với màn trời chiếu đất hơn quen với bàn ghế nhà trường, quen với súng đạn hơn quen với sách vở. Bấy giờ trước mặt của họ bảng đen thay cho bản đồ chiến trận. Thế mà ở trường mỗi giờ qua đi, họ lại mong kết quả học tập của mình như bác nông dân mong đợi hạt vàng sau vụ mùa lúa chín. Càng nghĩ về họ, Nga càng thấy nhiều trách nhiệm nặng nề đè lên nhà giáo, phải làm sao nâng cao trình độ văn hóa cho tốt, để họ đuổI kịp đà tiến bộ khoa học, kỹ thuât. Vì người ta thường nói “văn hóa là chìa khóa kia mà.”
Nga đi từng bàn phát bài rồi về chỗ cũ trên bục giảng hỏi chung cả lớp:
-Ai có thắc mắc gì trong bài chính tả cần giải thích không?
Từ cuối lớp, Hùng, một anh bộ đội vẻ mặt không vui đứng lên:
-Thưa cô, những gì cô đọc trong bài tôi đều ghi chép hết, ngay cả dấu chấm, dấu phết tôi cũng không bỏ sót. Tại sao cô khoanh tròn bằng bút đỏ hai chữ Mỹ và Thiệu trong đoạn “Đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai Thiệu” và bớt đi hai điểm ?
-Nga mời Hùng ngồi xuống và ôn tồn giải thích:
-Anh quên bài ngữ pháp vừa qua mất rồi, nếu gặp những danh từ riêng ta phải viết hoa. Nga nhấn mạnh - Bài chính tả nầy là để kiểm tra lại kết quả tiếp thu của các anh trong bài học trước.
Với tính nóng sẵn có, Hùng gay gắt:
-Thưa cô, nhưng chúng nó là kẻ thù kia mà?
Nga ôn tồn cắt nghĩa:
-Trong lĩnh vực văn hóa, nhất là đối với bộ môn văn ta cần phải nắm vững ngữ pháp, cái gì chung và trở thành qui luật của nó thì ta phải tôn trọng cái chung đó.
Hùng bất đồng chống đối:
-Nghe đến tên của chúng tôi cảm thấy chướng tai, gai mắt tôi đặt bút viết được từng ấy chữ là cả một sự cố gắng lớn rồi, đằng nầy cô bão tôi phải viết hoa. Khó quá !
Hiểu ý Hùng, Nga nhỏ nhẹ :
-Tôi hiểu lòng căm ghét của anh với kẻ thù, nhưng đây là lĩnh vực văn hóa ta cần phải biết đặt vấn đề và giải quyết vấn đề sao cho Hợp 1ý.
Hùng mỉa mai:
- Nghĩa là ta phải viết hoa giống như ta tôn trọng chúng nó ?
Nga lập luận:
Nếu viết hoa cái tên để tôn trọng một con người thì chẳng khác nào ta nhìn người qua bộ đồ mới của họ.
Chạm tự ái, Hùng dựa vào quá trình cống hiến của mình, anh dài dòng lý luận:
-Cô có quyền đặt vấn đề, còn giải quyết vấn đề là chúng tôi, vì chúng tôi từng giáp mặt với kẻ thù và xử lý với bọn chúng trong nhiều tình thế phức tạp. Cô đâu hiểu bọn chúng bằng chúng tôi, vì cô là giáo viên của…Hùng bỏ dở câu nói và ngồi xuống.
Trước phản ứng đột ngột của Hùng, nhất là cái tính bộc trực, nóng nảy. Hễ cái gì chưa hiểu thì bằng mọi cách, mọi lý lẽ, dù bướng bĩnh Hùng cũng đối chất đến cùng, đến khi nào vấn đề được sáng tỏ mới thôi. Riêng với Nga cô cảm thấy lòng tự ti mặc cảm dâng lên phảng phất chút buồn. Một nỗi buồn của người tiêu cực, hay nói đúng hơn đó là tâm trạng của một giáo viên lưu dụng trong khi cô chưa hoàn toàn tin mấy vào buổi giao thời của xã hội. Nga tin đó, rồi lại hoài nghi đó. Tư tưởng còn đang lập lờ trước những cái mới của xã hội. Bây giờ đối diện trước thái độ của Hùng Nga không muốn tranh chấp gì nữa. Nga muốn mau hết giờ để về nhà và chọn cho mình một hướng đi khác, không vướng bận tới một ai. Từ đó Nga quyết định tự ý thôi việc.
oOo
Năm tháng dần qua. Thấm thoát đã gần chín năm, thời gian như liều thuốc hiệu nghiệm làm cho tâm tính bất thường trong mỗi con người lắng xuống, họ tạm quên đi những cái không tốt để vươn lên đón nhận phần cao quý trong cuộc sống. Anh bộ đội Hùng ngày xưa nay đã mang cấp bậc đại úy và tốt nghiệp cấp ba. Anh đang hăng hái về đơn vị mới nhận nhiệm sở.
Từ Thành phố về miền Tây, sau mấy phút vừa đi vừa chạy cho kịp chuyến bắc, Hùng an tâm khi đặt chân lên mỏ bàn phà, anh thong thả móc thuốc ra châm lửa đốt. Qua những làn khói thuốc phả ra phủ đầy trước mặt anh dõi mắt lên tầng trên để tìm cho mình một chỗ ngồi thỏa mái. Vô tình ánh mắt anh dừng lại trước một khuôn mặt quen quen. Anh cố nhớ lại đã gặp người ấy trong trường hợp nào. Bỗng mắt anh sáng lên. Phải rồi! Đó chính là cô giáo Nga ngày xưa, bây giờ gặp lại, Hùng biết nói gì cho Nga hiểu? Cuối cùng anh đến bên cô thận trọng mở lời :
-Thưa cô, trông cô quen quen. Xin lỗi, có phải cô là Nga không?
Ngạc nhiên, Nga sửa lại vành nón lá:
-Vâng, tôi là Nga. Anh gặp tôi trong trường hợp nào?
Hũng lúng túng rồi cũng mạnh dạn :
-Tôi là Hùng học trò cũ của cô tại trường Bổ túc văn hóa quận I Thành phố H.C.M hồi mới giải phóng .
Nghe đến tên Hùng, Nga chưa kịp nhớ hết những học trò cũ của mìNh, cuối cùng, Nga“à” lên mộT tiếng thật khẽ: - Phải rồi ! Người sĩ quan đang đối diện với mình là anh bộ đội Hùng của những năm đầu giải phóng. Anh ấy đã để lại một kỷ niệm khó quên nhất trong đời dạy học của mình. Nga lặng thinh thả mắT nhìn bâng quơ ra giữa dòng sông với những lượn sóng nhấp nhô tung bọt.
Mấy phút im lặng trôi qua, Hùng lặp lại “ Cô nhớ tôi chưa? Tôi là Hùng, là người ngày xưa đã gây cho cô nhiều điều phiền toái nhất lớp. Cô biết không, sau giờ học hôm đó, lúc cô ra về bạn bè trách tôi nhiều lắm. Tôi biết tôi có lỗi nhiều với cô. Vì tiết ngữ pháp tôi vắng, đến khi viết chính tả tôi phạm lỗi, lúc trả bài thấy thua điểm với các bạn trong lớp, hơn nữa vì tính nóng nảy nên trong ngày ấy mới ra nông nổi như thế. Hùng phân trần: - Đã là con người, nhất là bộ đội thì lương tâm của tôi giày vò cắn rứt lắm. Tôi mong gặp cô như một đứa trẻ mong đợi phần quà, suốt cả tuần cô không đến lớp thế mà tôi vẫn nuôi hy vọng cô bận việc hay nghỉ vì bệnh gì đó, ai ngờ cô buồn tôi rồi thôi dạy.
Không muốn khơi lại chuyện cũ, Nga hướng sang chuyện khác:
-Anh học tới đấu rồi ?
- Sau khi tốt nghiệp cấp ba, tôi vào ngành truyền tin.
- Anh về đâu ?
- Thưa cô, tôi ve Cần Thơ, mới nhận quyết định hôm qua. Còn cô mấy cháu rồi? Anh nhà vẫn khỏe chứ?
-Tôi được một cháu gái mười tuổi, còn ảnh…Nga ngập ngừng.
Anh sao hả, cô ?
Lòng Nga se lại. Tiếng máy ì ầm của con tàu và tiếng tích tách của thời gian như những lượn sóng ngầm từ xa xưa vọng lại. Một kỷ niệm tưởng đã vùi chôn nhưng bây giờ được Hùng khơi lại. Nga tự đặt cho mình nhiều câu hỏi - Có nên Cho Hùng hiểu không? Mà Hùng hiểu để làm gỉ chứ? Đầu óc Nga quay cuồng với bao câu trả lời bỗng dưng chợt đến để giải đáp cho sự gặp gỡ tình cờ. Nga run lên, làn môi mấp máy trên nét mặt buồn sâu thẳm và nghẹn lại từng lời :
- Anh chết rồi !
Hùng ngạc nhiên :
- Cô nói sao? Anh nhà mất lâu chưa? Trong trường hợp nào?
Nga kể lại :
- Hôm nhận được điện tín khẩn, tôi lập tức ra miền Trung gặp ảnh nằm trong bệnh viện. Tội nghiệp! Sức khỏe anh yếu quá, nhưng ảnh cũng cố gắng kể về tai nạn của mình. Anh cho biết, lúc gánh củi ra ngoài lộ xe thì trên sườn dốc vang lên những tiếng kêu ơi ới “ Xe hỏng thắng! Cứu! Cưu! ”. Không kịp suy nghĩ ảnh liều lĩnh đem hai bó củi đang gánh trên vai làm vật cản hy vọng xe sẽ giảm tốc độ. Trong trường hợp cấp bách như thế ảnh táo bạo nằm sấp xuống mặt đường, hai tay dang ra ghì chặt hai bó củi. Ngay lúc đó chiếc xe cũng vừa lao tới, gặp chướng ngại vật xe lệch hướng lủi vào lề. Anh bị thương nặng và trên xe có một cô bộ đội trạt tuổi ảnh va đầu vào ca bin chết tại chỗ, số còn lại thoát khỏi. Anh bão trong thời gian cải tạo, qua sự giáo dục của cán bộ anh đã thấy được tội lỗi mình, dù anh có bỏ mạng cũng không chuộc hết lỗi lầm do mình gây nên. Mấy ngày sau ảnh lên cơn sốt dữ dội các y bác sĩ tận tình cứu chữa nhưng không qua khỏi.
Hùng bàng hoàng trước sự trùng hợp lạ lùng nầy, anh lặp lại rất khẽ : “trên xe một nữ bộ đội chết, dưới đường một sĩ quan đang cải tạo bị thương rồi vài ngày sau cũng chết?”.
Mắt Hùng sáng lên, giọng anh dồn dập trong hơi thở:
-Chuyện xảy ra ở miền Trung, trại cải tạo X, đồi Y phải không, cô ? Có phải anh chết ấy tên Hải không, thưa cô?
Nga gật đầu - Anh cũng biết nữa, à?
Với dáng điệu trầm tư và những nếp nhăn trước tuổi, Hùng đứng đó mà anh cứ tưởng như đang đối diện với chính mình mười năm về trước. Ngày mà anh như đã một lần uống cạn chén rượu tình yêu, để thưởng thức tận cùng hương vị trong cay đắng khi hay tin vợ chết. Tiếng rít thuốc dài cháy ran cả cổ. Từng làn khói cuộn tròn phả lấy mặt anh và nụ cười chua chát đọng lại trên môi, Hùng lạnh lùng nói “Cô gái chết trên xe đó chính là Phượng, Vợ tôi. Hai đứa tôi thoát ly gia đình đi bộ đội rất sớm. Sau ngày miền Nam giải phóng, tôi ở lại thành phố học văn hóa. Phượng xin về miền Trung để được gần gia đình, Phượng làm bên bộ phận hậu cần của trại vì cô ấy yêu thích việc làm cũ của mình.
Một sự tình cờ hiếm có xảy ra trong cuộc sống. Hùng và Nga mỗi người đang tìm về những gì còn đọng lại trong ký ức. Họ lặng im mặc dầu chung quanh những tiếng máy tàu ì ầm gào thét giữa dòng sông cuộn xiết.
Cù lao An Bình : 20/10/1980
Người coi trại hòm

Trại hòm của chị Tư, giao cho ba tôi coi suốt mấy tuần nay không bán được chiếc nào.Vốn là thầy giáo về hưu ba tôi không tin dị đoan, nhưng chiều theo lời đề nghị của bọn trẻ, ông cho một người vào trong hòm, đậy lại rồi gõ lên mặt nắp ba cái.
Sự gì xảy ra? Vâng ngay trong chiều ấy có người đến mua hòm.Trong cuộc sống sự ngẫu nhiên đến với con người là chuyện thường, nhưng bọn trẻ bám vào đó mà thêu dệt:
- Chú thấy đó, bước chân vào nghề có tin tưởng mới mần ăn được. Chỉ cần ba tiếng gõ khô khốc thì vô mánh cháng .
Bán xong hòm ba tôi không vui. Suốt cả tuần tính ông thay đổi hẳn. Chiều chiều không đặt ghế bố dưới tàn cây vú sữa ngồi đọc sách, không gọi bầy cháu nội ra kể chuyện. Ông ngồi trầm ngâm hằng giờ, thỉnh thoảng buông những tiếng thở dài mệt mỏi,rồi gọi chị tôi ra, nói:
-Tư à, con nên tìm người thay cho ba trông coi trại, ngồi ở đó nhàn nhưng ba không thích.
Chị dâu tôi lo lắng, chị nghĩ lũ trẻ làm ông phiền hoặc bọn thợ có lời xúc phạm. Từ ngày chị về làm dâu đến nay đã hơn mười năm, chị biết tính ông lắm. Lời nói của ông như đinh đóng cột. Ông đã nhất quyết điều gì thì khó ai thuyết phục được. Lúc nghe tin ông về nghỉ hưu, chị năn nỉ lắm ông mới về ở chung với vợ chồng nhà chị. Thế mà mớI hai tuần tính ông có phần thay đổi. Rõ là “già sinh tật, đất sinh cỏ”. Đố ai biết ông đang buồn bực chuyện gì. Chị Tư đang phân vân thì ông lên tiếng:
- Con thờ cái gì trong góc nhà vậy ?
Chị thản nhiên trả lời :
- Da, con thờ ông địa và ông thần tài .
- Con thờ các ông đó để làm gì?
Sợ ba chồng quở trách, chị do dự:
- Con thờ đẻ mua mau bán đắt.
Ông lại thở dài nhìn ra xa bờ sông giọng buồn buồn pha chút khó chịu:
- Nghĩa là mình cầu cho người ta chết để bán nhiều hòm, phải không?
Chị tôi lạnh toát mồ hôi. Công việc mua bán hằng ngày trong nhiều năm chị đâu để ý đến góc cạnh cỏn con nầy. Bị cật vấn bất ngờ chị cũng kịp chống chế trấn an:
- Chúng con làm ăn lương thiện, không thêm đầu vào, không bớt đầu ra, không lợi dụng lúc gia chủ tang tóc để nâng giá cắt cổ. Thờ cúng là lòng tin của mỗi con người, có gì mà ba bận tâm?
Cách đây vài ngày bọn thợ thấy bán ế chúng đề nghị ba làm cái chuyện mà con thường làm. Nghĩa là cho một đứa vào trong rồi… Ba không tin. Có điều làm ba ray rứt, vì sau ba tiếng gõ có một nông dân nghèo trong xã đến mua hòm cho con - Ông ta là ba của thằng học trò cũ của ba ngày trước, nghe đâu thằng nhỏ chết bị ghép vào tội phản Quốc. Nó vượt biên bị công an biên phòng kêu không đứng lại đành phải nổ súng. Tội nghiệp thằng nhỏ! Chưa bao giờ ba thấy nó bận chiếc áo lành đến lớp. Sau kỳ thi tốt nghiệp phổ thông đạt hạng giỏi và kỳ thi đại học vượt xa điểm chuẩn. Nghẹt nỗi lý lịch bị phê xấu quá. Cũng phải hồi trước ông công an xã đã khó nhưng lại nhớ dai lắm. Ông nhớ từ đầu làng cho đến cuối làng, nhớ từ đời cha cho tới đời con không bỏ sót chi tiết nào. Ông đặt bút phê lý lịch thì bọn trẻ hót dái lên cổ! Có lần một cậu thi đậu vào trường Trung học y tế mang lý lịch đến ông chứng. Đọc xong ông bão về nhà viết lại tờ khác, ông dặn nhớ chỉ viết ra những người có liên Can đến chế độ cũ thôi, còn với cách mạng thì khỏi cần. Dường như ba thằng nhỏ có thiếu nợ thuế của Nhà nước, bị gom về đình làng giáo dục, không biết vụ việc tới đâu mà khi có giấy gọi nhập học, xã không chịu cắt hộ khẩu. Buồn quá thằng nhỏ uống thuốc rầy tự tử may bà con trong xóm phát hiện cứu chữa kịp. Ra khỏi bệnh viện nó mặc cảm bỏ làng đi biệt tích. Cách đây vài tháng hắn có về thăm ba, không ngờ thời gian làm cho con người mau thay đổi quá. Nhìn nó ba không nhận ra. Học giỏi, có tài, đạo đức tốt, bị xã hội ngược đãi, cùng đường nhận cái chết lảng nhách! Phải chi già như ba chết phứt cho rảnh nợ con cháu!
OOo
Từ ngày trang lý lịch của thằng nhỏ mang dòng chữ chống chính sách chủ trương nhà nước. Thằng nhỏ cảm thấy cuộc đời chẳng khác nào một trang giấy trắng bị ai đó vô tình hay cố ý bôi vào những vết đen bẩn thỉu. Chủ nghĩa 1ý lịch hẹp hòi như một con quái vật, nó nuốt chửng ước mơ của tuổi trẻ bởi nỗi oan khiêng do cha mẹ để lại. Nó như một đường gươm sắc, lạnh, quất vào cán cân công lý nghiêng ngửa, để kẻ có tội ung dung đứng ngoài vòng pháp luật, người vô tội vào vòng lao 1y. Nó sẵn sàng chặt đứt niềm tin yêu hy vọng của kẻ không may sinh ra trong một gia đình lầm lỡ. Nó là bức tường kiên cố chặn đứng bước tiến xã hội. Người ta dựa vào đó đề đưa dân tộc đến chỗ ngu đần, dốt nát, rồi tạo ra tập đoàn quan liêu bảo thủ, buộc người có tài phải quỳ lụy van xin người bất tài và làm cho những ai trót lở lầm lỗi phải mang mặc cảm suốt đời đến cả thế hệ con cháu. Bao năm đèn sách, bao hy sinh nhịn nhục cha mẹ dành cho với hy vọng sau nầy con cháu lớn lên sẽ khá hơn. Nhưng sự thật lại trớ trêu bởi chút va chạm cỏn con mà thằng nhỏ phải hứng chịu.
Dòng lý lịch như nét bút màu đen mỗi ngày đậm hơn bởi cái tài tô vẽ của Ông trưởng công an xã “ trốn thuế, chống lại chính sách và chủ trương đường lối nhà nước.” Dòng phê lý lịch như một sợi dây thòng lọng siết chặt chiếc cổ non nớt của thằng nhỏ trước ngưỡng cửa đại học.
OOo
Sau bao lần toan tính không thành, thằng nhỏ bằng lòng nhận một số công việc của gã lạ mặt và thầm nhũ “May ra cuộc đời có khá hơn không ở bên kia bờ Đại Tây Dương.” Thằng nhỏ có nhiệm vụ theo dõi thói quen giờ giấc, sinh hoạt của một gia đình chủ hãng nước mắm Bạch Hương. Nếu chuyến cướp thành công thằng nhỏ có một chuyến đi về vùng “đất hứa”. Nơi ấy, không làm cho hắn phiền toái và gia đình chắc phải giàu lên bởi những đồng đôla gởi về.
Ngọn lửa hy vọng càng dâng cao khi gã lạ mặt cho biết giờ X phải có mặt tại điểm Y để lên tàu. Nhưng trong đời mấy ai được toại nguyện với ước mơ của mình. Hôm chia tay, hắn đành giấu gia đình đi làm ăn xa, sự níu kéo trước giờ ly biệt làm cho hắn đến điểm hẹn trễ. Tàu nhổ neo. Hắn thất thểu trên bờ biển ôm theo nỗi tuyệt vọng thì bị công an biên phòng phát hiện. Hắn nhất quyết không để vướng vào vòng tù tội. Do vậy hắn bỏ chạy thục mạng, nhiều phát súng thị uy hắn cũng không dừng lại. Cuối cùng viên đạn nghiệt ngã kết thúc cuộc sống của hắn.
OOo
Người Việt kiều khá sang trọng từ CaNaDa về, trông cách ăn bận của gã người ta có thể đoán ngay gã là một tay giàu có ở nước ngoài. Trẻ con trong làng bu quanh được gã cho kẹo, tiền lẻ. Những người lớn tuổi hiếu kỳ được gã mời thuốc thơm đầu lọc. Qua câu chuyện, ba tôi biết gã là tay thương gia giàu có ở thành phố. Sau hai lần kiểm kê tài sản gã trắng tay, bần cùng sinh đạo tặc nên không mấy chốc gã trở thành tên cướp bất đắc dĩ. Đêm hãng Bạch Hương bị dọn sạch là do gã chủ mưu. Gã về nước được đón tiếp ân cần, có xe đưa rước vì gã thuộc diện “người Việt yêu nước”. Gã về làng tôi, tìm đến hãng Bạch Hương để xin lỗi và hứa sẽ hoàn lại món nợ gã “vay” ngoài sự đồng ý của chủ.
Nghe xong cách lý giải của gã Việt Kiều, ba tôi thở dài ngao ngán với hai chữ “yêu nước” mà gã thốt ra. Ông giận dữ và miệng lẩm bẩm những gì không rõ. Ông về nhà thừ người rồi bắt tay vào công việc chị tôi thường làm khi trại hòm bán ế. Ông ẵm đứa cháu nội, bỏ vào hòm, đậy nắp, gõ ba tiếng với hy vọng người chết chiều nay là ông chứ không phải ai khác .
Không. Ba tôi không chết! Chỉ có thằng nhỏ chết là sự thật.Trong gang tấc biết đâu hắn sẽ là một “người Việt yêu nước” của cái xứ sở nầy.

VQT

Lão Trống và cái Gía Gỗ

2007-01-23T23:22:00.000-08:00

chuyện ngụ ngôn Văn Quốc Thanh

Lão trống được người ta đặt lên trên cái Giá Gỗ, dường như nó tự đắc với địa vị của mình vì nó nghĩ rằng suốt đời sẽ ở mãi trên cao.
Công việc thường ngày của lão Trống là ra lịnh cho kẻ khác chấp hành. Ơ trường, chỉ cần nó hét lên một tiếng thì cả trăm học sinh xếp hàng ngay ngắn. Ơ đình, nghe tiếng hắn “tùng tùng” thì nhiều người mọp lạy. Một hôm nó tỏ ra thương hại cho thân phận chiếc Giá Gỗ nên thỏ thẻ:
-Này chú Giá Gỗ, tôi ngồi trên đầu chú suốt đời chú có buồn không?
Giá Gỗ mỉm cười :
-Tôi không buồn, ở đâu giúp ích cho con người là quí lắm rồi.
Cái Trống ngạc nhiên:
-Chú giúp gì nào?
Giá Gỗ khiêm nhường :
-Tôi nâng ông lên cao để tiềng ông được vang rộng.
Cái Trống tự hào với tiếng kêu của mình nên lên mặt :
-Đố chú nhờ đâu tôi kêu được?
Dù trên vai đang vác tấm thân nặng nề của lão Trống, nhưng Gía Gỗ vẫn chửng chạc trả lời :
-Ông kêu được nhờ gỏi chịu đòn.
Cái Trống tưởng mình là tay gan dạ, hỏi tiếp:
-Tại sao tiếng tôi lại vang lớn?
Giá Gỗ mỉa mai:
-Nhờ cái bụng rỗng tuếch của ông đó thôi .
Chưa hiểu ý cái Trống càng huênh hoang hơn :
- Chú thấy đó cho đến giờ nầy vẫn chưa có ai làm tôi thủng nỗi.
Giá Gỗ gật đầu tán thành:
-Vâng. Tiếng ông lớn, giọng ông uy nghi, ông có thể hò hét đến cuối đời là nhờ cái mặt của ông được phủ bởi lớp da trâu dày.

Dấu chấm phẩy

2007-01-23T23:20:00.000-08:00

thơ Văn Quốc Thanh

Dấu chấm phẩy lần đầu được học
Thầy dạy tôi cách sử dụng trong câu
Để người khác hiểu điều mình muốn nói
Dấu chấm phẩy như hạt mầm vẫy gọi
Mang đến cho đời lẽ phải tình yêu
Mỗi chữ viết ra là hạt giống chắt chiu
Và mỗi dấu chấm phẩy là tiếng lòng
ta muốn nói

Nhưng có nhiều dấu chấm phẩy làm
tim tôi đau nhói
Dấu phẩy được thêm sau mỗi mặt hàng
Dấu phẩy bỏ đi nâng giá cho tròn
Trong khi lương bạn bè tôi lần mò từng
dấu chấm (*)

Người lính già tôi gặp chiều nay
Dáng khập khễnh cứ nghiêng về phía trước
Dấu chấm phẩy viết ra sau mỗi bước
Đuổi theo ông đến cuối cuộc hành trình
Trong tiệc vui người bạn trẻ ngây nhìn
Ồ ! ông già có dấu chân chấm phẩy
Lũ trẻ hiểu gì từ đôi chân ấy?
Dấu chấm phẩy được viết ra bằng máu
thịt của con người

(* dấu chấm công và chấm cơm thời bao cấp )